Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 19 marca 2012 r., sygn. akt II SA/Gd 735/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odmówił przyznania A. Ś. prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi K. B. – Ś. oraz A. Ś. na postanowienie P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w G. z dnia [...] lipca 2011 r., nr [...] w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia do wykonania rozbiórki obiektu budowlanego.
Sąd wskazał, że A. Ś. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. We wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący wskazał, że prowadzi gospodarstwo domowe wraz z żoną – K. B. – Ś., a ich wspólny miesięczny dochód wynosi 4376,30 zł (2179,75 zł – emerytura skarżącego, 676,50 zł – dochód skarżącego z działalności gospodarczej oraz 1520,05 zł – emerytura żony). Ze złożonego wniosku wynika ponadto, że skarżący posiada mieszkanie o powierzchni 72 m2, nieruchomość rolną o powierzchni 0,06 ha, a także samochód osobowy marki Citroen Xara Picasso rocznik 2006 oraz oszczędności pieniężne w wysokości 15 000 zł. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że skarżący utrzymuje się z emerytury, a koszty utrzymania w dużym mieście są bardzo wysokie.
Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gdańsku, postanowieniem z dnia 15 lutego 2012 r., wydanym na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a., odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wskazano, że sytuacja majątkowa skarżącego jest dobra i jest on w stanie, choćby z bieżących dochodów, ponieść koszty sądowe w niniejszej sprawie.
A. Ś. wniósł sprzeciw od powyższego postanowienia. W sprzeciwie wskazano, że poniesienie kosztów sądowych, może być dla skarżącego zbyt dużym obciążeniem. Skarżący wskazał, iż analizując jego sytuację finansową należy mieć na uwadze, iż postanowienie o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia ma charakter postanowienia wykonalnego i wobec skarżącego w każdej chwili może zostać wszczęte postępowanie w celu wyegzekwowania nałożonej grzywny.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku analizując okoliczności podniesione przez skarżącego we wniosku jak i w sprzeciwie uznał, iż skarżący A. Ś. nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Skarżący prowadzi gospodarstwo domowe wraz z żoną a średni miesięczny dochód w rodzinie skarżącego wynosi ponad 4 300 zł brutto. Skarżący nie ma nikogo na utrzymaniu. Wysokość osiąganego dochodu umożliwia skarżącemu poniesienie, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla skarżącego, jak i jego rodziny, kosztów sądowych, które na obecnym etapie postępowania ograniczają się do kosztów wpisu od skargi kasacyjnej w wysokości 100 zł. Skarżący posiada oszczędności w wysokości 15 000 zł. Uwzględniając możliwość wyegzekwowania przez organ od skarżącego grzywny w wysokości 10 000 zł, po uiszczeniu tej kwoty, skarżącemu pozostaną oszczędności w wysokości 5 000 zł. Kwota ta oraz wysokość comiesięcznych dochodów, niewątpliwie umożliwiają pokrycie kosztów w wysokości 100 zł.
Biorąc pod uwagę powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.
Na powyższe postanowienie skarżący złożył zażalenie, podkreślając, że na skarżących nałożono grzywnę w wysokości 10 000 zł, a środek egzekucyjny może być skierowany w stosunku do każdego z dłużników z osobna, w związku z czym rozważania Sądu w tym zakresie są wadliwe.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane osobie fizycznej, jeżeli wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z konstrukcji tego przepisu wynika, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy. W tym stanie rzeczy należy przyjąć, że rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę.
Przepis ten stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania, określonej w art. 199 p.p.s.a. Celem instytucji prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest zagwarantowanie stronie konstytucyjnego prawa do sądu ustanowionego w art. 45 ust.1 Konstytucji RP. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania z budżetu państwa i powinno mieć zastosowanie jedynie w sytuacjach wyjątkowych, w których zdobycie środków finansowych na udział w postępowaniu sądowym jest obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 maja 2011 r. sygn. akt I FZ 136/11). Rzetelne przedstawienie przez stronę przyczyn uzasadniających przyznanie prawa pomocy i dowodów na ich poparcie umożliwia sądowi dokonanie prawidłowej oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy.
W rozpoznawanej sprawie Sąd I instancji odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy, gdyż stwierdził, że nie wykazał on, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Skarżący prowadzi gospodarstwo domowe wraz z żoną a średni miesięczny dochód w rodzinie skarżącego wynosi ponad 4 300 zł brutto. Skarżący nie ma nikogo na utrzymaniu. Wysokość osiąganego dochodu umożliwia skarżącemu poniesienie, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla niego, jak i jego rodziny, kosztów sądowych, które na obecnym etapie postępowania ograniczają się do kosztów wpisu od skargi kasacyjnej w wysokości 100 zł.
Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Sądu I instancji, iż sytuacja materialna i życiowa skarżącego pozwala mu na wygospodarowanie środków finansowych na poniesienie kosztów sądowych bez uszczerbku niezbędnego utrzymania. Należy zwrócić uwagę, że skarżący posiada oszczędności w wysokości 15 000 zł.
Wskazać należy także, że Sąd I instancji prawidłowo ustalił, że nawet w sytuacji wyegzekwowania przez organ od skarżącego grzywny w wysokości 10 000 zł, po uiszczeniu tej kwoty, skarżącemu pozostaną oszczędności w wysokości 5 000 zł.
Rozpoznając sprawę Sąd pierwszej instancji miał obowiązek wszechstronnie i wyczerpująco odnieść się do przytoczonych we wniosku okoliczności i do materiału dowodowego zebranego w sprawie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji tym wymogom sprostał. Dokonana ocena sytuacji materialnej i rodzinnej skarżącej pod kątem przesłanek określonych w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a jest prawidłowa i nie została skutecznie podważona w zażaleniu. W zaskarżonym postanowieniu szczegółowo, wnikliwie i rzetelnie, w oparciu o zawarte we wniosku skarżącej informacje, rozważono wszelkie okoliczności istotne dla jego rozstrzygnięcia. Rozważania te znalazły szczegółowe odzwierciedlenie w logicznych wywodach zawartych w uzasadnieniu kwestionowanego orzeczenia.
W tej sytuacji, wobec braku podstaw do uwzględnienia zażalenia, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) orzekł jak w sentencji.