Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 25 lutego 2010 roku, sygn. akt II SA/Sz 908/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie odmówił przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi T.M. i M.M. na decyzję Zachodniopomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Szczecinie z dnia [...] września 2008 roku. W uzasadnieniu powyższego postanowienia Sąd I instancji podniósł, że wspólny dochód małżonków wynosi 1775 zł miesięcznie, dodatkowo są oni posiadaczami dwóch mieszkań oraz lokaty w wysokości 200.000 zł. T.M. jest ponadto współwłaścicielką domu jednorodzinnego, a M.M. jest współ właścicielem działki rolnej. Z związku z powyższym, zdaniem Sądu I instancji, skarżący nie znajdują się w sytuacji uniemożliwiającej im poniesienie kosztów postępowania sądowego.
Zażalenie na powyższe postanowienie wnieśli T. M. i M. M. domagając się jego uchylenia i przyznania im prawa pomocy. W zażaleniu podnieśli, że nie są w stanie w krótkim czasie spieniężyć posiadanego majątku, a uzyskiwany dochód pozwala im jedynie na zaspokojenie bieżących potrzeb związanych z utrzymaniem. Podkreśli również, że prawo pomocy obejmuje nie tylko zwolnienie od ponoszenia kosztów sądowych, lecz także przyznanie pełnomocnika z urzędu. Ponieważ skarżący nie posiadają wiedzy prawniczej ani informacji o tym do kogo powinni się zwrócić o pomoc, wnoszą zatem o przyznanie im pełnomocnika z urzędu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Instytucja prawa pomocy jest wyjątkiem od generalnej zasady wyrażonej w art. 214 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zgodnie z którą do uiszczenia kosztów sądowych obowiązany jest ten, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki. W myśl art. 246 § 1 pkt 1 Ppsa Sąd może przyznać osobie fizycznej prawo pomocy w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki dla uwzględnienia wniosku, spoczywa na wnioskodawcy. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest obiektywnie niemożliwe.
Instytucja ta przeznaczona jest przede wszystkim dla osób o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z postępowaniem sądowym. Zasadą jest, iż strona powinna partycypować w kosztach postępowania.
W przedmiotowej sprawie skarżący nie wykazali, że nie są w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego oraz kosztów profesjonalnego pełnomocnika. Posiadane przez nich dochody oraz oszczędności są w pełni wystarczające na pokrycie powyższych kosztów. Skarżący nie są osobami o niskim dochodzie, w trudnej sytuacji materialnej, bez możliwości zgromadzenia środków potrzebnych do opłacenia kosztów sądowych. Słusznie zatem Sąd I instancji odmówił skarżącym przyznania prawa pomocy z żądanym przez nich zakresie.
Z powyższych przyczyn, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.