Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 27 marca 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, na podstawie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259), zwanej dalej "p.p.s.a.", odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Warmińsko-Mazurskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, którą utrzymano w mocy w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Mrągowie z 4 października 2022 r. o nakazaniu skarżącej przywrócenia do stanu poprzedniego elewacji budynku mieszkalnego wielorodzinnego usytuowanego w Z. na dz. nr [...], obręb Z., gmina S., poprzez wykonanie następujących robót: przeniesienie otworu drzwiowego i okiennego na elewację wschodnią (w miejsce pierwotne).
Sąd, powołując się na treść art. 61 § 1 i 3 p.p.s.a. oraz orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, stwierdził, że skarżąca nie uzasadniła dostatecznie swojego wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. Nie wskazano bowiem żadnych okoliczności pozwalających na uznanie, że w wyniku wykonania zaskarżonej decyzji zostanie spełniona dyspozycja art. 61 § 3 p.p.s.a. Skarżąca w złożonym wniosku podniosła jedynie, że brak wstrzymania wykonania przedmiotowego aktu prowadzić może do poniesienia znacznych kosztów związanych z przywróceniem do stanu poprzedniego elewacji budynku, co należy rozumieć jako uszczuplenie jej majątku. Możliwość wystąpienia szkody lub trudnych do odwrócenia skutków przez wydanie danego aktu musi być realna i poparta rzeczowymi dowodami źródłowymi. Strona na gruncie art. 61 § 3 p.p.s.a. zobowiązana jest skonkretyzować rodzaj szkody grożącej jej na skutek wykonania zaskarżonego aktu. Brak wskazania tej szkody i jej uprawdopodobnienia uniemożliwia pozytywną ocenę wniosku. Podmiot występujący o ochronę tymczasową nie może oczekiwać od sądu, aby ten, wyręczając go, niejako z urzędu poszukiwał usprawiedliwienia dla złożonego wniosku. Ponadto Sąd wyjaśnił, że przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu nie można utożsamiać z oceną legalności wydanego aktu. Celem instytucji wstrzymania wykonania aktu jest jedynie tymczasowe ukształtowanie stosunków do czasu merytorycznego rozpoznania sprawy przez sąd. Przewidziana w art. 61 § 3 p.p.s.a. ochrona tymczasowa nie służy zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami wykonania zaskarżonego aktu, lecz jedynie przed skutkami bezpośrednio związanymi z jego wykonaniem, których ponadto nie można byłoby naprawić w razie ewentualnego uwzględnienia skargi. Chodzi więc o szkodę wyrządzoną wykonaniem konkretnego aktu, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego (wyegzekwowanego) świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu
Reasumując, Sąd uznał, że w rozpoznawanej sprawie skarżąca nie przedstawiła okoliczności, pozwalających przyjąć, że wykonanie zaskarżonej decyzji spowoduje niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody, bądź trudne do odwrócenia skutki.
Wyrokiem z dnia 30 marca 2023 r. sygn. akt II SA/Ol 88/23, oddalił skargę. Do chwili obecnej nie wydano postanowienia o stwierdzeniu prawomocności ww. wyroku.
Zażalenie na ww. postanowienie wniosła skarżąca, formułując zarzut dotyczący naruszenia art. 61 § 3 p.p.s.a. przez odmowę wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. W ocenie skarżącej, wystarczające dla wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji jest prawdopodobieństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, a nie skonkretyzowanie i udowodnienie ich zaistnienia.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie podlega uwzględnieniu.
Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek strony skarżącej wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu, jeżeli w wyniku jego wykonania zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.
Z konstrukcji powyższego przepisu wynika, że na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania przesłanek zawartych w cytowanym przepisie, zaś sąd może wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu, jeżeli jest spełniona ustawowa przesłanka określona jako potencjalna możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, gdy akt lub czynność zostanie wykonana. Do wywiedzenia, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, konieczne jest wykazanie takiej szkody, która nie będzie mogła być zrekompensowana wskutek zwrotu spełnionego i wyegzekwowanego świadczenia, jak również nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu – a nie jakiejkolwiek szkody. Trudne do odwrócenia skutki, to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (por. postanowienia NSA: z 26 listopada 2015 r., II OZ 1179/15; z 26 lutego 2013 r., II FSK 1064/12; z 30 kwietnia 2010 r., II FZ 110/10).
Z powyższego wynika, że nie jest rolą sądu administracyjnego na etapie rozpoznawania przedmiotowego wniosku czynić ustalenia w zakresie istnienia przesłanek wstrzymania wykonania decyzji administracyjnej. W oparciu o ww. przepis to sąd ocenia czy w świetle przywołanej przez stronę skarżącą argumentacji zachodzą przesłanki do wstrzymania wykonania decyzji. W tym zakresie Sąd I instancji trafnie ocenił, że skarżąca w swoim wniosku nie przedstawiła jakie konkretnie okoliczności występują, które mogłyby wskazywać na zaistnienie przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. Także w zażaleniu nie przywołano takich okoliczności. Już chociażby z tej przyczyny przedmiotowy wniosek, jak i zażalenie nie zasługiwały na uwzględnienie. Oceny tej nie zmienia fakt, że proces budowlany jest działalnością, która z zasady może łączyć się z możliwością wystąpienia okoliczności i skutków, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a., tym bardziej jeżeli mamy do czynienia z nakazem wykonania określonych robót budowlanych. W innym wypadku niezależnie od przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. możliwe byłoby wstrzymanie wykonania decyzji administracyjnej w każdej sprawie jeżeli tylko strona skarżąca złożyłaby do sądu administracyjnego wniosek w tym przedmiocie. Dlatego niezależnie od przedmiotu sprawy zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. wymagane jest wykazanie istnienia dwóch przesłanek, tj. trudnych do odwrócenia skutków lub powstania znacznej szkody. Co prawda, orzeczenie nakazu związanego z wykonaniem określonych robót budowlanych zawsze łączy się z poniesieniem określonych kosztów. Wobec tego, faktu poniesienia kosztów nie należy rozpatrywać w kategoriach znacznej szkody skoro koszt jest związany z istotą decyzji. Charakter znacznej szkody ma zaś taka szkoda, która niesie ze sobą skutki odmienne od tych, które decyzja z reguły wywołuje. Poniesienie kosztów robót budowlanych (tu: przeniesienie otworu drzwiowego i okiennego na elewację wschodnią) należy zaliczyć do normalnych skutków takiej decyzji. W takiej sytuacji trudno zatem z automatu uznać, że w stosunku do takiego podmiotu stosowny nakaz spowoduje znaczną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki. Ponadto nie jest możliwe bez wskazania stosownych konkretów dokonanie oceny, czy wykonanie zaskarżonej decyzji spowoduje w ogóle "znaczną" szkodę lub wywoła nieodwracalne skutki. Poza tym z reguły skutki finansowe nie mają charakteru nieodwracalnego, ponieważ w związku z wykonaniem wadliwych decyzji administracyjnych przysługuje roszczenie odszkodowawcze.
W okolicznościach niniejszej sprawy, strona skarżąca w ogóle nie uzasadniła, że wstrzymanie wykonania decyzji nakazującej wykonanie określonych robót budowlanych jest uzasadnione, a brak wykazania przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. w okolicznościach tej sprawy, przy uwzględnieniu jej przedmiotu, tj. nakazu, jest decydujący dla oceny legalności zaskarżonego postanowienia o oddaleniu wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.
Z powyższych względów, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w postanowieniu.