Postanowienie NSA z 2 lutego 2023 r., II OZ 35/23

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 2 lutego 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia L. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 8 czerwca 2022 r., sygn. akt II SO/Bd 16/21 o oddaleniu wniosku o wymierzenie grzywny

Sprawa

w sprawie z wniosku L. K. o wymierzenie grzywny Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego w M. (obecnie Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego w I.) postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Bydgoszczy do ponownego rozpoznania.

Skład

Przewodniczący Sędzia NSA Roman Ciąglewicz /spr./

Uzasadnienie

Uzasadnienie.

1. K., pismem z dnia 17 marca 2021 r. uzupełnionym i doprecyzowanym pismem z dnia 22 czerwca 2021 r., wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy skargę na przewlekłe prowadzenie przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (w skrócie PINB) w M. sprawy z jej wniosku z dnia 1 kwietnia 2020 r. o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją PINB z dnia 12 lutego 2020 r. nr 3/2020 i nr 75/2020 (znak PINB.441.1.2015-20.BN) w sprawie samowoli budowlanej polegającej na przebudowie budynku gospodarczego – chlewni, położonego na działce nr ewid. [...] w obrębie [...], gmina S. Skarżąca, opisując przebieg postępowania, zarzuciła naruszenie przepisów postępowania i niewydanie rozstrzygnięcia w sprawie pomimo uchylenia wadliwych orzeczeń organu I instancji przez organ odwoławczy i uznania zasadności jej skarg oraz ponaglenia. Podkreśliła, że od złożenia wniosku upłynęło 12 miesięcy.

Skarżąca wniosła o:

• wyznaczenie Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego w M. dodatkowego terminu załatwienia sprawy dotyczącej jej wniosku o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnymi decyzjami PINB o nr. 74/2020 i 3/2020 z 12 lutego 2020 r.,
• zarządzenie wyjaśnienia przyczyn niezałatwienia sprawy w terminie i stwierdzenie iż miało ono miejsce z rażącym naruszeniem prawa,
• orzeczenie organowi grzywny z tytułu przewlekłego prowadzenia sprawy oraz zasądzenie od organu zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 14 września 2021 r. pismo skarżącej z dnia 22 czerwca 2021 r. zostało zarejestrowane jako wniosek o wymierzenie grzywny Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego W M. pod sygnaturą II SO/Bd 16/21.

Postanowieniem z dnia 8 czerwca 2022 r. Wojewódzki Sad Administracyjny w Bydgoszczy oddalił wniosek o wymierzenie organowi grzywny.

Sąd wskazał, że z akt sprawy II SAB/Bd 43/21 wynika, że powyższa skarga została przekazana do Sądu przy piśmie z dnia 6 kwietnia 2021 r. (9 kwietnia 2021 r. data nadania skargi). Organ poinformował, że akta sprawy zostały wysłane do Sądu przy piśmie z dnia 26 lutego 2021 r. do sprawy o sygn. II SAB/Bd 21/21 ze skargi L. K. na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w M. Sąd stwierdził, że w sprawie brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącej, ponieważ organ dopełnił obowiązku, o którym mowa w art. 54 § 2 P.p.s.a., tj. w ustawowym terminie przekazał do Sądu skargę na bezczynność. Wskazał, że z akt sprawy wynika, że skarga na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w M. jest z dnia 17 marca 2021 r. (brak daty wpływu do organu). Oznacza to zatem trzydziestodniowy termin na przekazanie do Sądu skargi wraz z aktami sprawy, licząc z uwagi na brak informacji w jakiej dacie skarga wpłynęła do organu, od daty jej sporządzenia, upływał w dniu 16 kwietnia 2021 r. Przedmiotowa skarga wraz z odpowiedzią na skargę została przesłana do Sądu za pośrednictwem placówki pocztowej w dniu 9 kwietnia 2021 r.

Zarządzeniem z dnia 14 kwietnia 2021 r. Przewodniczący Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy zarejestrował skargę na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w M. z dnia 17 marca 2021 r. pod sygn. akt II SAB/Bd 43/21.

W ocenie Sądu z przedstawionych powyżej okoliczności faktycznych wynika, że Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego nie można zarzucić nieterminowego wykonania obowiązku przekazania do Sądu skargi na bezczynność z dnia 30 marca 2021 r.

Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła L. K. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie art. 55 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 54 § 2 P.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy PINB w terminie trzydziestu dni od dnia otrzymania skargi nie przekazał Sądowi odpowiedzi na skargę oraz kompletnych i uporządkowanych akt sprawy.

Skarżąca wniosła o nałożenie grzywny na PINB w wysokości adekwatnej do charakteru i rozmiaru jego uchybień oraz o zasądzenie zwrotu na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu zażalenia skarżąca podniosła, że nie można zgodzić się ze stwierdzeniem Sądu, że "Przedmiotowa skarga wraz z odpowiedzią na skargę została przesłana do Sądu (...) w dniu 9 kwietnia 2021 r." Wskazała, że organ w dniu 9 kwietnia 2021 r. przesłał jedynie skargę, co wynika wprost z treści pisma PINB z dnia 6 kwietnia 2021 r., które jest jedynie pismem przewodnim dołączonym do przesłanej skargi (załącznik nr 2). Przedmiotowego pisma nie można w żaden sposób uznać za odpowiedź PINB na skargę.

Dopiero w dniu 14 czerwca 2021 r. do WSA w Bydgoszczy wpłynęło pismo PINB z dnia 8 czerwca 2021 r. stanowiące odpowiedź organu na dwa pisma Sądu z 27 kwietnia 2021 r. i 31 maja 2021 r. dotyczące ustosunkowania się do zarzutów podniesionych w ponagleniu skarżącej z dnia 23 lutego 2021 r. W ocenie skarżącej PINB w ogóle nie sporządził odpowiedzi na skargę, a przynajmniej taka odpowiedź do niej nie dotarła.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje

Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 54 § 1 i § 2 P.p.s.a., skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem sprawy. W przypadku spraw z zakresu dostępu do informacji publicznej termin na przekazanie akt i odpowiedzi na skargę wynosi 15 dni od dnia otrzymania skargi. Stosownie zaś do art. 55 § 1 P.p.s.a. w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2 wymienionej ustawy, sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a. Omawiana grzywna ma charakter dyscyplinująco - represyjny. Wymierzenie jej uzależnione jest od łącznego zaistnienia dwóch warunków, tj. złożenia przez skarżącego wniosku oraz niewykonanie w ogóle lub wykonanie po upływie ustawowego terminu obowiązku przewidzianego w art. 54 § 2 P.p.s.a.

Należy podkreślić, że przypadku złożenia do sądu administracyjnego skargi, organ, za pośrednictwem którego jest ona wnoszona, ma obowiązek oprócz przekazania sądowi skargi wraz z aktami sprawy również odpowiedzieć na nią w terminie 30 dni, co wynika z art. 54 § 2 P.p.s.a. W przypadku zwłoki w udzieleniu odpowiedzi, sąd na wniosek strony skarżącej może nałożyć na organ administracji grzywnę (por.: S. Babiarz (red.), Rozdział IV Czynności stron i sądu po wniesieniu skargi, [w:] Postępowanie sądowoadministracyjne w praktyce, LEX 2015).

Ponadto niespełnienie obowiązku z art. 54 § 2 P.p.s.a. może polegać już tylko na nieprzekazaniu samej odpowiedzi na skargę lub przesłaniu niepełnych akt sprawy (por. Brzozowski Piotr, Glosa do postanowienia NSA z dnia 5 lipca 2006 r., II OSK 1024/06, LEX/el. 2007).

Z akt sprawy o sygn. akt II SA/Bd 43/21 wynika, że organ za pośrednictwem placówki pocztowej w dniu 9 kwietnia 2021 r. przesłał skargę do Sądu. W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 14 kwietnia 2021 r. wezwano organ do udzielenia merytorycznej odpowiedzi na skargę (k. 11). Następnie w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 25 maja 2021 r. wezwano organ do przedłożenia:

1. kompletnych i chronologicznie uporządkowanych, oryginalnych lub poświadczonych za zgodność z oryginałem akt sprawy (...),
2. odpowiedzi na wniesioną skargę zawierającą szczegółowe odniesienie się do jej zarzutów, wraz z odpisem dla skarżącej. Jednocześnie Sąd pouczył organ o treści art. 55 § 1 P.p.s.a. (k. 18).

W piśmie z dnia 8 czerwca 2021 r. (k.

19. organ poinformował m. in., że akta sprawy dot. przedmiotu skargi zostały nadesłane do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy dnia 26 lutego 2021 r., wobec czego Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w I. nie ma możliwości merytorycznego odniesienia się do sprawy, z uwagi na to iż brak jest w organie kserokopii akt sprawy.

Zarządzeniami z dnia 30 sierpnia 2021 r. (k.

43. oraz 29 października 2021 r. (k.
44. wezwano organ do udzielenia odpowiedzi na wniosek L. K. z dnia 22 czerwca 2021 r. o wymierzenie organowi grzywny w trybie art. 55 § 1 P.p.s.a.

W piśmie z dnia 17 grudnia 2021 r. (k.

51. organ poinformował o tym, że Zarządzeniem nr 75/2021 z dnia 22 kwietnia 2021 r. Wojewoda Kujawsko- Pomorski rozszerzył zakres działania Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w I. o obszar powiatu mogileńskiego. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w I. po ogłoszeniu ww. Zarządzenia przystąpił do merytorycznego rozpatrywania postępowań administracyjnych prowadzonych w Powiatowym Inspektoracie Nadzoru Budowlanego w M., w tym podań i wniosków, które nie zostały rozpatrzone od dnia 1 marca 2021 r. Organ dodał, że mnogość spraw prowadzonych na obszarze powiatu mogileńskiego oraz inowrocławskiego, wraz z ograniczoną liczbą pracowników posiadających stosowne umiejętności oraz przysposobienie w zakresie ich prowadzenia, spowodowało, że wydłużeniu uległo merytoryczne rozpatrywanie spraw wraz ze zbieraniem materiału dowodowego

W tym miejscu wskazać trzeba, że organ niedopełniający obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2 P.p.s.a., w ustawowym terminie, nie może skutecznie zasłaniać się problemami wewnętrznymi występującymi w jego funkcjonowaniu. Okoliczności, które spowodowały nieprzekazanie skargi przez organ sądowi są bez znaczenia w sprawie samego wymierzenia grzywny, wyłączną bowiem materialnoprawną przesłanką wymierzenia grzywny jest niewykonanie wskazanych w ustawie obowiązków. Natomiast okoliczności te mogą mieć wpływ na wysokość grzywny, gdyż sądowi orzekającemu w przedmiocie wymierzenia grzywny ustawodawca pozostawił swobodny zakres ustalenia jej wysokości w ramach granic wynikających z art. 55 § 1 w zw. z art. 154 § 6 P.p.s.a. (por.: S. Babiarz (red.), Rozdział IV Czynności stron i sądu po wniesieniu skargi, [w:] Postępowanie sądowoadministracyjne w praktyce, LEX 2015).

Z akt sprawy nie wynika zatem aby organ nadesłał odpowiedzi na skargę. W konsekwencji należało uznać zażalenie za uzasadnione i uchylić zaskarżone postanowienie o oddaleniu wniosku o wymierzenie grzywny, zobowiązując Sąd do uwzględnienia w dalszym postępowaniu uwag poczynionych w sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 i art. 193 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.