Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem dnia 26 marca 2013 r. sygn. akt II SA/Wa 2802/11 odrzucił sprzeciw A. K. od postanowienia referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie z dnia 12 listopada 2012 r., sygn. akt II SA/Wa 2802/11 w sprawie z jego skargi na orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w Warszawie z dnia 10 października 2011 r., nr 525/3/2011 w przedmiocie zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd Wojewódzki wskazał, że postanowieniem z dnia 12 listopada 2012 r., sygn. akt II SA/Wa 2802/11 referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przyznał A. K. prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. W sentencji powyższego postanowienia rozstrzygnięcie zapisane zostało w następujący sposób: "ustanowić w niniejszej sprawie dla A. K. adwokata w ramach przyznania prawa pomocy, o którego wyznaczenie zwrócić się do Okręgowej Rady Adwokackiej w Warszawie."
W dniu 3 grudnia 2012 r. skarżący wniósł pismo zatytułowane "Sprzeciw". Sprzeciw ten został następnie sprecyzowany w piśmie skarżącego z dnia 18 stycznia 2013 r. w ten sposób, że zaskarża postanowienia z dnia 12 listopada 2012 r. "w części jego rozstrzygnięcia w zakresie sentencji stwierdzającej, iż ww. postanowieniem ustanowiono adwokata w ramach prawa pomocy, o którego wyznaczenie zwrócono się do Okręgowej Rady Adwokackiej w Warszawie a nie jak wynika z zakresu wniosku strony, że do Rady Adwokackiej w Olsztynie celem wskazanego imiennie jej wnioskiem adwokata." Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej części sentencji postanowienia z dnia 12 listopada 2012 r. oraz rozstrzygnięcie merytorycznie o sprawie przez orzeczenie przyznania mu adwokata wskazanego imiennie we wniosku i wystąpienie do Okręgowej Rady Adwokackiej w Olsztynie o jego wyznaczenie.
W uzasadnieniu sprzeciwu skarżący podniósł, że sentencja wskazanego wyżej postanowienia jest wadliwa. Błędnie rozstrzyga jego wniosek o przyznanie prawa pomocy i wadliwie odnosi się do jego zakresu. Podniósł, że w swoim wniosku wskazywał imiennie adwokata, o którego ustanowienie wnosił. Podniósł, że zaskarżona część sentencji postanowienia nie uwzględnia zakresu jego wniosku i rozstrzyga w sposób niezgodny z tym zakresem. Wskazał ponadto, że skoro w treści wniosku wskazał wprost z imienia i nazwiska osobę adwokata, z czego wynikało, że adwokat ten należy do Okręgowej Rady Adwokackiej w Olsztynie, a nie w Warszawie, to sentencja wyżej wymienionego postanowienia w zaskarżonej części jest wadliwa.
Odrzucając sprzeciw Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie powołując się na treść art. 259 § 1 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270), zw. dalej p.p.s.a., wskazał, że sprzeciw wniesiony przez skarżącego w niniejszej sprawie jest niedopuszczalny, albowiem został wniesiony nie od rozstrzygnięcia zawartego w tym postanowieniu, tj. rozstrzygnięcia o przyznaniu skarżącemu prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata, lecz od zawartego w tym postanowieniu dodatkowego stwierdzenia o zwróceniu się o wyznaczenie adwokata do Okręgowej Rady Adwokackiej w Warszawie. Sąd Wojewódzki wyjaśnił, że stosownie do treści art. 258 § 1 p.p.s.a. czynności w zakresie postępowania o przyznanie prawa pomocy mogą wykonywać referendarze sądowi. Do czynności tych należy m. in. wydawanie na posiedzeniu niejawnym postanowień co do przyznania lub odmowy przyznania prawa pomocy. Postanowienie wydane przez referendarza sądowego po rozpoznaniu wniosku strony postępowania o przyznanie prawa pomocy może zatem zawierać dwojakiego rodzaju rozstrzygnięcia: rozstrzygnięcie o przyznaniu prawa pomocy bądź rozstrzygnięcie o odmowie przyznania prawa pomocy. Środek prawny w postaci sprzeciwu, przewidziany w art. 259 § 1 p.p.s.a. służy stronie postępowania do kwestionowania postanowień referendarza sądowego tylko i wyłącznie w zakresie zawartych w tych postanowieniach rozstrzygnięć. Strona postępowania wnosząc sprzeciw wnosi zatem ten sprzeciw od rozstrzygnięcia zawartego w postanowieniu, a nie od dodatkowych zapisanych w nim stwierdzeń. Zapis zawarty w postanowieniu z dnia 12 listopada 2012 r. o zwróceniu się o wyznaczenie adwokata do Okręgowej Rady Adwokackiej w Warszawie nie jest rozstrzygnięciem wydanym przez referendarza sądowego. Rozstrzygnięciem tym jest wyłącznie ustanowienie dla skarżącego adwokata. Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie wyłącza wprawdzie możliwości wniesienia sprzeciwu od postanowień pozytywnych dla strony, jednakże należy mieć na uwadze, że sprzeciw ten może być wniesiony wyłącznie co do rozstrzygnięcia zawartego w takim postanowieniu. Dodatkowo Sąd Wojewódzki wyjaśnił, że zgodnie z art. 253 p.p.s.a. o wyznaczenie adwokata sąd zwraca się do właściwej okręgowej rady adwokackiej. W przypadku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie właściwą okręgową radą adwokacką jest Okręgowa Rada Adwokacka w Warszawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie ustanawiając na rzecz strony adwokata ma więc możliwość zwrócenia się o jego wyznaczenie wyłącznie do Okręgowej Rady Adwokackiej w Warszawie. Zwrócenie się w tej sprawie przez tutejszy Sąd do innej okręgowej rady adwokackiej, jest niedopuszczalne.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł A. K. zarzucając mu nieważność i bezprawność oraz naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i przepisów postępowania w stopniu rażącym, mającym istotny wpływ na treść postanowienia, a mianowicie naruszenie:
- art. 259 § 2 p.p.s.a. poprzez jego wadliwe zastosowanie i bezzasadność, przez bezprawne odrzucenie sprzeciwu na postanowienie referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 listopada 2012 r., gdy brak było ku temu prawnych i faktycznych podstaw; bowiem w niniejszej sprawie nie zachodziły jakiekolwiek podstawy uprawniające ww. Sąd do odrzucenia ww. sprzeciwu strony na postanowienie referendarza sądowego, o jakim mowa w art. 259 § 2 p.p.s.a., gdyż sprzeciw ten został wniesiony w terminie bez braków formalnych; dlatego zaskarżone postanowienie jest bezprawne, gdyż nie ma oparcia w prawie i faktach niebudzących w sprawie jakichkolwiek zastrzeżeń;
- art. 259 § 2 w zw. z art. 259 § 1 na skutek art. 258 § 2 p.p.s.a. przez gołosłowne wywody, że w świetle prawa i przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sprzeciw jest w niniejszej sprawie jest w ogóle niedopuszczalny na postanowienie referendarza sądowego w zakresie postanowienia, co do wniosku strony "PPF" o prawo pomocy, bowiem argumentacja ww. sądu w tym wywodzie jest kuriozalna, gdyż przeczy art. 259 § 1 na skutek art. 258 § 2 p.p.s.a., co w ocenie jednoznacznie jasnych jej faktów i niebudzących jakichkolwiek niejasności ww. przepisów prowadzi do niepokojących wniosków, iż zaskarżone powyżej postanowienie jest wydane z rażącym naruszeniem prawa;
- art. 141 § 4 w zw. z art. 259 § 2 p.p.s.a. przez błędne przyjęcie oraz wadliwość ustalenia faktów sprawy, iż w sprawie niniejszej w zakresie sprzeciwu na postanowienie referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 listopada 2012 r. sprzeciw strony nie posiadał ustawowych wymogów do jego merytorycznego rozpoznania, gdy sprzeciw ten został wniesiony w terminie i nie posiadał jakichkolwiek braków formalnoprawnych do przyjęcia go do rozpoznania.
Wskazując na te zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości ze stwierdzeniem jego nieważności, ewentualnie jego uchylenie w całości ze stwierdzeniem rażącego nim naruszenia przepisów prawa art. 259 § 2 p.p.s.a.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Przepis art. 259 p.p.s.a. wprowadza w postępowaniu sądowoadministracyjnym instytucję sprzeciwu. W klasyfikacji środków zaskarżenia jest to zwyczajny środek zaskarżenia niebędący środkiem odwoławczym, co wynika z faktu, iż przysługuje on od orzeczeń nieprawomocnych oraz nie ma charakteru dewolutywnego.
W tym miejscu należy jednak podkreślić, że sprzeciw przysługuje wyłącznie od zarządzeń referendarza sądowego wydawanych na podstawie art. 258 § 2 pkt 6 p.p.s.a. w przedmiocie pozostawienia wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania oraz od postanowień referendarza wydawanych w trybie art. 258 § 2 pkt 7 i 8 p.p.s.a. w przedmiocie przyznania (odmowy przyznania) prawa pomocy lub przyznania (omowy przyznania) wynagrodzenia oraz zwrotu niezbędnych udokumentowanych wydatków fachowemu pełnomocnikowi ustanowionemu w ramach prawa pomocy.
Z powołanych przepisów wynika, że p.p.s.a. nie przewiduje możliwości wniesienia sprzeciwu na inne zarządzenia i postanowienia referendarza sądowego, niż wymienione w powołanych przepisach ustawy. Skoro zatem art. 259 p.p.s.a. precyzyjnie określa, co może stanowić przedmiot zaskarżenia sprzeciwem mającym charakter szczególnego środka prawnego, to w tej kwestii należy stosować wykładnię ścisłą. Podniesiony zaś przez skarżącego problem dotyczący zwrócenia się o wyznaczenie adwokata do Okręgowej Rady Adwokackiej w Warszawie nie należy do części rozstrzygającej wniosek skarżącego przez Sąd, gdyż to nie od Sądu jest uzależnione to czy Rada Adwokacka wyznaczy konkretnego adwokata. W tej kwestii, zgodnie z uregulowaniem zawartym w art. 244 § 3 p.p.s.a. winna się wypowiedzieć Rada Adwokacka.
W tym stanie rzeczy uznać należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 26 marca 2013 r. odrzucając sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 listopada 2012 r. nie naruszył obowiązującego prawa, tym samym nie naruszył art. 259 § 1, art. 259 § 2 i art. 141 § 4 p.p.s.a.
Było jednak niewątpliwym uchybieniem Sądu Wojewódzkiego to, że nie poinformował Rady Adwokackiej o wniosku dotyczącym ustanowienia konkretnego adwokata, niemniej uchybienie to nie miało wpływu na rozstrzygnięcie, gdyż art. 244 § 3 p.p.s.a. wskazuje na właściwą okręgową radę adwokacką, jako podmiot uprawniony do wyznaczenia adwokata wskazanego przez stronę. Oznacza to, iż na obecnym etapie nie jest możliwe ustanowienie przez Sąd dla strony pełnomocnika z urzędu w osobie adwokata wskazanego przez stronę, natomiast możliwe jest zwrócenie się przez skarżącego do Dziekana właściwej Rady Adwokackiej o zmianę wskazanego już adwokata.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.