Postanowienie NSA z 9 czerwca 2021 r., II OZ 367/21

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 9 czerwca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Spółdzielni Mieszkaniowej [...] w K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 26 lutego 2021 r. sygn. akt II SA/Kr 91/21 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia skargi

Sprawa

w sprawie ze skargi Spółdzielni Mieszkaniowej [...] w K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] listopada 2020 r., znak [...] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy postanawia: oddalić zażalenie

Skład

Sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak przewodniczący

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z dnia 26 lutego 2021 r., sygn. akt II SA/Kr 91/21, odmówił Spółdzielni Mieszkaniowej [...] w K. (dalej "Spółdzielnia" lub "skarżąca") przywrócenia terminu do wniesienia skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. (dalej "SKO") z dnia [...] listopada 2020 r. w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy.

W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z [...] listopada 2020 r., utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta K. z [...] marca 2019 r. w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy. Powyższa decyzja została doręczona m.in. stronie postępowania - Spółdzielni Mieszkaniowej [...] w K. w dniu [...] listopada 2020 r. Spółdzielnia Mieszkaniowa wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na ww. decyzję Kolegium przesyłką pocztową nadaną [...] grudnia 2020 r. Do skargi dołączyła wniosek o przywrócenie terminu do jej wniesienia. W uzasadnieniu wniosku przyznała, że termin do wniesienia skargi upłynął [...] grudnia 2020 r. Podniosła, że bez swojej winy nie dochowała tego terminu, o czym wiedzę powzięła dnia następnego, czyli [...] grudnia 2020 r. Wskazała, że zgodnie z obowiązującymi u skarżącej zasadami reprezentacji, do działania w jej imieniu uprawnionych jest łącznie dwóch członków zarządu. Aktualnie zarząd skarżącej składa się z dwóch członków zarządu podpisanych pod wnioskiem. Z uwagi na rezygnację trzeciego członka zarządu (Zastępcy Prezesa ds. techniczno-eksploatacyjnych), konieczne stało się przeprowadzenie konkursu na rzeczone stanowisko. Z uwagi na stan epidemii do chwili obecnej nie przeprowadzono konkursu. Jednocześnie analiza decyzji administracyjnych dot. ustalenia warunków zabudowy oraz nadzór nad terminowością składania związanych z nimi środków zaskarżenia, zgodnie z podziałem zadań, spoczywa właśnie na Zastępcy Prezesa ds. techniczno-eksploatacyjnych. Wobec powyższego Zarząd zlecił pracownikowi przygotowanie projektu skargi. Projekt jednak wymagał akceptacji i podpisania przez członków zarządu. Skarga mogła zostać podpisana i ekspediowana [...] grudnia 2020 r., bowiem wcześniej, przed okresem Bożego Narodzenia, podjęcie związanych z tym czynności nie było możliwe. Jeden członek zarządu przebywał bowiem wówczas w izolacji związanej z podejrzeniem zakażenia wirusem SARS-CoV-2, powrót do pracy planowany był na [...] grudnia 2020 r. Jednak [...] grudnia 2020 r. drugi z członków zarządu przebywał w tym dniu na przysługującym ustawowo urlopie związanym z niespodziewaną śmiercią osoby najbliższej (siostry) i koniecznością organizacji uroczystości pogrzebowych. W tym stanie rzeczy, zdaniem skarżącej, brak było możliwości podpisania i ekspediowania skargi w terminie.

Sąd I instancji uznał, że powyższe okoliczności nie świadczą o braku winy strony w uchybieniu terminu. Sąd, w oparciu o orzecznictwo wskazał, że dla przyjęcia winy wystarcza nawet niewielkie zaniedbanie. Przeszkody muszą mieć charakter zewnętrzny i obiektywny. Strona musi uwiarygodnić swą staranność, jak również fakt, że przeszkoda, która spowodowała niedotrzymanie terminu, była od niej niezależna i istniała przez cały czas, aż do wniesienia prośby o przywrócenie terminu. Sąd wskazał, że zawinione (nawet nieświadomie) zaniedbania członków zarządu, obciążają samą stronę, a zatem nie mogą uwolnić strony od winy w niezachowaniu terminu, bowiem nie stanowią obiektywnej, zewnętrznej przeszkody. Tym samym w żaden sposób nie można usprawiedliwić okoliczności braku zachowania terminu do wniesienia skargi. Nawet przyjmując, że podnoszona przez skarżącą izolacja jednego i urlop okolicznościowy drugiego członka zarządu, rzeczywiście stanowiły przeszkodę do podpisania skargi, w okolicznościach niniejszej sprawy nie było, zdaniem Sądu, rzeczywistych przeszkód, by jeden z członków zarządu podpisał skargę przed [...] grudnia 2020 r., a drugi w dniu [...] grudnia 2020 r. Co więcej, możliwe było nawet terminowe wniesienie skargi bez jednego lub obu podpisów, który to brak zostałby uzupełniony na wezwanie Sądu.

Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła Spółdzielnia, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wnosząc o jego uchylenie. Zaskarżonemu postanowieniu pełnomocnik zarzucił naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a to naruszenie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., zwana dalej: "p.p.s.a.") oraz art. 87 § 2 p.p.s.a. przez błędne ich zastosowanie polegające na wadliwym uznaniu, że skarżąca nie wykazała, by uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku oraz w konsekwencji z własnej winy uchybiła terminowi do złożenia skargi przez skarżącą na decyzję SKO w K. z dnia [...] listopada 2020 r., podczas gdy skarżąca należycie uprawdopodobniła okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu, a do uchybienia terminu doszło bez winy skarżącej, zatem zasadne było przywrócenie terminu do wniesienia przez nią skargi.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Na mocy art. 86 § 1 p.p.s.a., przywrócenie uchybionego terminu możliwe jest w sytuacji, gdy uchybienie to nie było przez stronę zawinione. Przywrócenie terminu może mieć miejsce tylko wtedy, gdy niedochowanie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Na stronie, która występuje z wnioskiem o przywrócenie terminu spoczywa obowiązek uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu, o czym stanowi art. 87 § 2 p.p.s.a. Zaznaczyć należy, że kryterium braku winy, jako przesłanki możliwości przywrócenia terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym, wiąże się z obowiązkiem dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu tej czynności. Strona winna przy tym wykazać, że niezależna od niej przyczyna istniała przez cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. Brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy. Przywrócenie terminu jest stanem wyjątkowym i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając niniejszą sprawę przychyla się do orzecznictwa, zgodnie z którym za zawinione uchybienie terminu uznaje się sytuację, w której organizacja osoby prawnej uniemożliwia w czasie choroby lub urlopu wypoczynkowego jej prezesa prowadzenie bieżących spraw spółki (postanowienie NSA z dnia 31 marca 2005 r., II FZ 155/05, LEX nr 850105), oraz sytuację, w której powodem uchybienia terminu była nieobecność osoby uprawnionej do reprezentowania osoby prawnej spowodowana jej przebywaniem na urlopie w okresie awizowania przesyłki (por. postanowienie NSA z dnia 28 października 2005 r., II FZ 672/05, LEX nr 235269).

Należyte prowadzenie interesów podmiotów o kilkuosobowej reprezentacji powinno charakteryzować się zabezpieczeniem przed sytuacją, w której jedna z tych osób zostanie wyłączona z możliwości dokonywania czynności w imieniu podmiotu. Naczelny Sąd Administracyjny w swoim orzecznictwie wskazuje, że zaniedbania zarządu w zakresie należytej organizacji pracy związanej ze skutecznym jego funkcjonowaniem stanowią okoliczność obarczającą go winą w uchybieniu terminowi (por. postanowienie NSA z dnia 19 lipca 2011 r. II GZ 354/11). Przede wszystkim należy zauważyć, że istotną przyczyną uchybienia terminu były problemy skarżącej z obsadzeniem stanowiska Zastępcy Prezesa Zarządu ds. Techniczno-Eksploatacyjnych, a więc wewnętrzne kwestie organizacyjne. Nawet gdyby przyjąć, że izolacja innego członka zarządu i urlop okolicznościowy Prezesa Zarządu były sytuacjami nagłymi, których nie dało się przewidzieć to ostatecznie należy wskazać, że skarżąca miała możliwość uniknięcia tej sytuacji gdyby nie jej problemy organizacyjne. Powoływanie się natomiast na stan pandemii wirusa SARS-CoV-2 jako przeszkodę niemożliwą do przezwyciężenia w obsadzeniu stanowiska nie mieści się, w ocenie NSA, w kategorii braku winy wyłączającego negatywne skutki uchybiania terminu procesowego.

Na marginesie Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że skarga została nadana przesyłką pocztową [...] grudnia 2020 r. W tym okresie już od niemal roku panował stan pandemii Covid-19 i związane z tym stanem obostrzenia. Możliwość izolacji jednego z członków zarządu skarżącej nie była zatem stanem, którego strona nie mogła w żaden sposób przewidzieć czy się na taką ewentualność przygotować.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.