Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 30 lipca 2014 r. sygn. akt VII SA/Wa 910/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w sprawie ze skargi K.W. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2014r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, odrzucił wniosek skarżącej o przywrócenie terminu do wniesienia skargi.
W uzasadnieniu Sąd wskazał, że postanowieniem z dnia 23 czerwca 2014 r. odrzucono skargę skarżącej na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2014 r. z powodu uchybienia terminu do jej wniesienia. Postanowienie to zostało doręczone skarżącej w dniu 4 lipca 2014 r.
Następnie skarżąca złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi.
W ocenie Sądu pierwszej instancji najpóźniej w dniu 4 lipca 2014 r. skarżąca dowiedziała się o uchybieniu terminu do wniesienia skargi, zatem w tym dniu ustała przyczyna uchybienia terminu. W tej sytuacji siedmiodniowy terminu do wniesienia wniosku o przywrócenia terminu do złożenia skargi zakończył swój bieg w dniu 11 lipca 2014 r. Tymczasem skarżąca wniosek ten złożyła w dniu 16 lipca 2014 r., a więc już po terminie z art. 87 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a.". Zatem wniosek ten jako spóźniony oraz złożony bez zachowania trybu do jego wniesienia, na mocy art. 88 P.p.s.a., został przez Sąd odrzucony.
Na powyższe postanowienie pismem z dnia 8 sierpnia 2014 r. zażalenie wniosła skarżąca wyrażając swojej niezadowolenie (k. 49).
Następnie pismem z dnia 10 grudnia 2014 r. profesjonalny pełnomocnik skarżącej złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 lipca 2014 r. Jednocześnie wniósł zażalenie na to postanowienie z dnia 30 lipca 2014 r.
Zakwestionowanemu zażaleniu zarzucono, że zostało ono wydane w warunkach nieważności postępowania z uwagi na rozpoznanie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi bez uprzedniego rozpoznania złożonego przez stronę wniosku o przyznanie prawa pomocy, a w konsekwencji pozbawienie strony możności obrony swoich praw (art. 183 § 2 pkt 5 P.p.s.a.).
Zaś na wypadek, gdyby Sąd nie podzielił powyższego zarzutu, zaskarżonemu postanowieniu zarzucono, że wydane ono zostało z naruszeniem:
1/ art. 87 § 1 P.p.s.a. poprzez dowolne i nieuzasadnione uznanie, że skarżąca o uchybieniu terminu dowiedziała się najpóźniej w dniu 4 lipca 2014 r., a w konsekwencji przyjęcie przez Sąd, że wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, który został nadany przez skarżącą w Urzędzie Pocztowym AP [...] w dniu 16 lipca 2014 r. został złożony po terminie, 2/ art. 6 P.p.s.a. poprzez niepoinformowanie strony o terminie i trybie składania wniosku o przywrócenie terminu uchybionej czynności.
Mając na uwadze powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i zasądzenie kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.
W uzasadnieniu pełnomocnik skarżącej podniósł, że z akt sprawy wynika, iż skarżąca nie do końca rozumie treść pism Sądu, a już z całą pewnością nie zna akt sprawy. W żadnym skierowanym do niej piśmie nie zostało zawarte pouczenie o terminie i trybie wnoszenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi. Ponadto wskazano, że możliwe jest, iż do dnia dzisiejszego skarżąca nie wie o instytucji przywrócenia terminu i jej zasadach, a pismo z dnia 14 lipca 2014 r. jest efektem działania intuicyjnego. Ponadto wskazano, że ustanie przyczyny uchybienia terminu nie powinno być utożsamiane z dniem doręczenia skarżącej postanowienia o odrzuceniu skargi, a raczej z innymi okolicznościami, jak np. dowiedzeniem się o istnieniu takiej instytucji.
Ponadto zaznaczono, że rozpoznanie w pierwszej kolejności wniosku o przyznanie prawa pomocy dałoby pełnomocnikowi pełną możliwość działania w sprawie, w tym złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi.
Postanowieniem z dnia 19 stycznia 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przywrócił skarżącej termin do wniesienia zażalenia na postanowienie z dnia 30 lipca 2014 r. odrzucające wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi.
Zarządzeniem z dnia 10 marca 2015 r. Przewodniczący Wydziału VII Sądu pierwszej instancji zarejestrował "zażalenie skarżącej na postanowienie Sądu z dnia 30 lipca 2014 r. (k.49)".
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Na wstępnie wskazać należy, że jako zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 lipca 2014 r. zostało zarejestrowane pismo strony znajdujące się na karcie 49 (patrz: zarządzenie Przewodniczącego Wydziału VII Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 marca 2015 r. – k. 148). Pismo to zostało sporządzone przez skarżącą osobiście (pismo z dnia 8 sierpnia 2014 r.). Jednocześnie zażalenie na powyższe postanowienie pismem z dnia 10 grudnia 20414 r. złożył profesjonalny pełnomocnik skarżącej (k. 133-136). W tej sytuacji Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zażalenie z dnia 10 grudnia 2014r. jest uzupełnieniem zażalenia skarżącej z dnia 8 sierpnia 2014 r.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wniesione zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie.
Zgodnie z treścią art. 86 § 1 P.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Art. 87 § 2 tej ustawy nakłada obowiązek wykazania braku winy na stronę, która zwróciła się z odpowiednim wnioskiem do sądu, przed którym czynność miała być dokonana, wskazując okoliczności uprawdopodobniające brak winy w uchybieniu terminu. Wniosek taki złożyć należy w terminie siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia, co wynika z art. 87 § 1 P.p.s.a. Z kolei art. 88 P.p.s.a. stanowi, iż odrzuca się wniosek spóźniony lub z innej przyczyny niedopuszczalny.
W niniejszej sprawie Sąd pierwszej instancji wniosek o przewrócenie terminu do złożenia skargi odrzucił, albowiem uznał, że wniosek ten został złożony już po upływie ustawowego terminu oraz bez zachowania trybu do jego wniesienia – za pośrednictwem organu, a nie bezpośrednio do sądu. Zdaniem Sądu przyczyna uchybienia terminu do dokonania powyższej czynności ustała najpóźniej w dniu 4 lipca 2014 r., tj. w dacie w której skarżącej doręczono odpis postanowienia o odrzuceniu skargi z powodu uchybienia terminu do jej wniesienia. Zatem termin z art. 87 § 1 P.p.s.a. upłynął z dniem 11 lipca 2014 r. (piątek), a przedmiotowy wniosek o przywrócenie terminu skarżąca złożyła dopiero w dniu 16 lipca 2014 r.
Powyższe ustalenia Sądu pierwszej instancji co do uchybienia terminu do złożenia przez skarżącą wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi nie zostały zakwestionowane. Znajdują one także potwierdzenie w aktach sprawy.
W pierwszej kolejności podnieść należy, iż Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się wydania zaskarżonego postanowienia w warunkach nieważności postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny miał prawo, a nawet obowiązek rozpoznać złożony przez stronę wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi. Zwrócić bowiem należy uwagę, że sporządzenie takiego wniosku nie jest obarczone przymusem adwokacko-radcowskim, a sporządzonemu przez stronę osobiście wnioskowi nadano bieg.
Wprawdzie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia skargi strona złożyła także wniosek o przyznanie prawa pomocy, który następnie postanowieniem z dnia 5 września 2014 r. został uwzględniony, jednakże fakt ten nie daje podstaw do twierdzenia, że w niniejszej sprawie rozpoznanie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi (postanowienie z dnia 30 lipca 2014 r.) przed przyznaniem skarżącej prawa pomocy (postanowienie z dnia 5 września 2014r.) stanowi o pobawieniu strony możności obrony jej praw o którym mowa w art. 183 § 2 pkt 5 P.p.s.a. Do czasu przyznania stronie prawa pomocy skarżąca działała w postępowaniu osobiście, a obowiązkiem Sądu było rozpoznawanie złożonych przez nią podań czy wniosków bez zbędnej zwłoki.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżąca nie podważyła ustaleń Sądu pierwszej instancji, iż przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi ustała najpóźniej w dniu 4 lipca 2014 r. Zatem brak jest podstaw do twierdzenia, że powyższe jest ustaleniem dowolnym. Jak wynika z akt sprawy w dniu 4 lipca 2014 r. skarżącej doręczono postanowienie o odrzuceniu skargi z powodu wniesienia jej z uchybieniem terminu. Zatem przyjąć należy, że w tym dniu skarżąca miała realną możliwość dowiedzenia się, że wniesiona przez nią skarga jest spóźniona i w tym dniu ustała przyczyna uchybienia terminu do jej wniesienia. Do tego dnia bowiem skarżąca mogła pozostawać w usprawiedliwionym przekonaniu, że wniosła skargę w terminie. Przy czym zarówno z wniosku o przywrócenie terminu, jak i wniesionego zażalenia nie wynika, by przyczyna uchybienia terminu ustała w innej dacie niż przyjął to Sąd pierwszej instancji.
Strona skarżąca wprawdzie wskazuje, że mógł to być inny termin, np. dzień dowiedzenia się o istnieniu instytucji przywrócenia terminu, jednakże pełnomocnik nie przywołuje żadnych konkretnych okoliczności w tym zakresie. Przykładowe wskazanie na okoliczności skutkujące ustaniem przyczyny uchybienia terminu nie są wystarczające do zakwestionowania ustaleń Sądu pierwszej instancji w tym zakresie. Przecież to nie Sąd ma poszukiwać okoliczności świadczących o zachowaniu przez stronę terminu z art. 87 § 1 P.p.s.a., ale obowiązek ten ciąży na stronie.
Odnosząc się zaś do zarzutu naruszenia art. 6 P.p.s.a. wyjaśnić należy, że wynikający z tego przepisu obowiązek udzielania stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczeń o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań, nie oznacza, że sąd ma obowiązek pouczania strony działającej bez adwokata lub radcy prawnego co do wszelkich możliwych zachowań i mogących wystąpić okoliczności. Obowiązek ten odnosi się do wskazówek i pouczeń celowych z punktu widzenia prawidłowego dokonania danej czynności procesowej (patrz: postanowienie NSA z dnia 9 listopada 2009 r., sygn. akt II OZ 981/09). Z powyższego wynika, że Sąd nie ma obowiązku przewidywania, iż strona może wystąpić w sprawie z wnioskiem o przywrócenie terminu, a tym samym pouczania jej o terminie i trybie złożenia takiego wniosku. Zatem i ten argument zażalenia nie może odnieść oczekiwanego skutku.
Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., należało orzec jak w sentencji.