Uzasadnienie
Postanowieniem z 16 stycznia 2020 r., sygn. akt II SA/Rz 1321/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie (dalej WSA) odrzucił skargę W.S. (dalej skarżący) na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z [...] października 2019 r., [...], zapadłe w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia.
W uzasadnieniu sąd I instancji wyjaśnił, że w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z 19 listopada 2019 r. wezwano profesjonalnego pełnomocnika reprezentującego skarżącego do uzupełnienia braków formalnych skargi przez nadesłanie 9 egzemplarzy odpisów skargi, złożenie pełnomocnictwa lub jego uwierzytelnionego odpisu do działania w imieniu skarżącego oraz podanie numeru PESEL skarżącego, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pouczając jednocześnie, że nieusunięcie braków formalnych skargi spowoduje jej odrzucenie. Ponadto zarządzeniem z 21 listopada 2019 r. wezwano pełnomocnika skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 zł. Wezwanie to również zawierało pouczenie, że czynności powyższej należy dokonać w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu zarządzenia, pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwania doręczono fachowemu pełnomocnikowi skarżącego 27 listopada 2019 r.
Dnia 5 grudnia 2019 r. do Sądu wpłynęły dwa pisma procesowe pełnomocnika, nadane w placówce pocztowej 4 grudnia 2019 r. Na pierwszym z nich, zatytułowanym jako "uzupełnienie braków fiskalnych", został naklejony znak opłaty sądowej ze wskazaną kwotą 100 zł. W drugim piśmie pełnomocnik podał numer PESEL skarżącego oraz załączył 9 odpisów skargi. W piśmie tym zwrócił się ponadto o przedłużenie terminu na przedłożenie pełnomocnictwa, uzasadniając to brakiem możliwości skontaktowania się z mocodawcą w wyznaczonym na uzupełnienie braków skargi terminie. W dniu 12 grudnia 2019 r. do Sądu wpłynęło kolejne pismo procesowe pełnomocnika skarżącego, do którego załączył udzielone mu przez skarżącego pełnomocnictwo.
Zdaniem WSA, w rozpoznawanej sprawie pełnomocnik skarżącego nie wykonał należycie kierowanych do niego wezwań Sądu. Odpis doręczonego mu zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego zawierał informację, że wymaganą kwotę należy uiścić w kasie Sądu bądź na rachunek bankowy Sądu.
WSA zauważył ponadto, że w rozpoznawanej sprawie termin do wykonania wezwań w przedmiocie uzupełnienia braków skargi upływał dla skarżącego w dniu 4 grudnia 2019 r. W zakreślonym terminie pełnomocnik skarżącego nie nadesłał również wymaganego pełnomocnictwa lub jego uwierzytelnionego odpisu do działania w imieniu skarżącego przed wojewódzkim sądem administracyjnym. W terminie tym pełnomocnik zwrócił się jedynie z wnioskiem o jego przedłużenie. Ostatecznie powyższy brak uzupełnił 11 grudnia 2019 r. (data nadania przesyłki w placówce pocztowej), a więc z oczywistym uchybieniem 7-dniowego terminu wyznaczonego na dokonanie tej czynności.
Sąd I instancji podkreślił przy tym, że termin wskazany w art. 49 ust. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm., dalej p.p.s.a.) jest terminem ustawowym, który w odróżnieniu od terminu sądowego nie podlega przedłużeniu. Czas trwania tego terminu oraz konsekwencje jego niedotrzymania zawsze określa ustawa. Natomiast przedłużeniu mogą podlegać terminy sądowe, o czym stanowi przepis art. 84 p.p.s.a. Z tej przyczyny wniosek pełnomocnika skarżącego o przedłużenie terminu do przedłożenia wymaganego pełnomocnictwa nie mógł zostać uwzględniony.
W zażaleniu skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika procesowego, zaskarżył postanowienie z dnia 16 stycznia 2020 r. w całości zarzucając naruszenie:
- 1) przepisów prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 220 § 1 i 3 p.p.s.a., przez odrzucenie skargi, pomimo że podlegała ona rozpoznaniu,
- 2) art. 45 Konstytucji RP, przez ograniczenie prawa do sądu, prawa do dwuinstancyjnego postępowania,
- 3) art. 6 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka, przez ograniczenie prawa do sądu, prawa do dwuinstancyjnego postępowania.
Skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia przez rozpoznanie skargi, ewentualnie o uchylenie tego postanowienia, bądź też o jego reasumpcję przez WSA.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Prawidłowe wszczęcie postępowania przed sądem administracyjnym uzależnione zostało od zachowania właściwej formy, czasu oraz miejsca dokonania czynności procesowej. Następstwem niedopełnienia tych wymagań, które zostały szczegółowo uregulowane w p.p.s.a. jest odrzucenie skargi. W ten sposób nie dochodzi w ogóle do skutecznego zainicjowania postępowania sądowoadministracyjnego, a tym samym do poddania zaskarżonego przejawu działania albo zaniechania administracji publicznej kontroli sprawowanej pod względem zgodności z prawem.
Taka sytuacja zaistniała w niniejszej sprawie. Wbrew temu, na co wskazuje pełnomocnik skarżącego w uzasadnieniu zażalenia, skarżący nie uzupełnił w terminie wszystkich braków formalnych i fiskalnych. W sprawie nie doszło do prawidłowego uzupełnienia braku fiskalnego w postaci uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 100 zł. Jak stanowi art. 219 § 2 p.p.s.a., opłata sądowa powinna zostać uiszczona gotówką do kasy właściwego sądu albo na rachunek bankowy. Pełnomocnik skarżącego został pouczony o tych dwóch sposobach uiszczenia wpisu decydując się finalnie na przesłanie do sądu znaku opłaty sądowej, który nie stanowi uznanego środka płatniczego w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Tak samo z brzmienia art. 49 § 1 p.p.s.a. nie wynika możliwość wydłużenia 7-dniowego okresu czasu na uzupełnienie braku formalnego. Jak trafnie zauważył to sąd I instancji, termin ten ma charakter ustawowy i w odróżnieniu od terminu sądowego nie podlega przedłużeniu.
Z przedstawionych względów wniesiona skarga w sposób zgodny z prawem została przez sąd I instancji odrzucona. Biorąc pod uwagę niezachowanie przez skarżącego wymogów formalnych oraz fiskalnych skargi, działanie sądu I instancji trudno uznać za sprzeczne z prawem do sądu, a tym bardziej z prawem do dwuinstancyjnego postępowania sądowego, skoro w sprawie doszło do odrzucenia skargi, a nie skargi kasacyjnej. Innymi słowy, skarżący działając przez profesjonalnego pełnomocnika, sam pozbawił się dostępu do sądu nie uzupełniając w należyty sposób braków wniesionej skargi. Gdyby została ona złożona w sposób zgodny z prawem, wówczas zaskarżone postanowienie podlegałoby merytorycznej kontroli pod względem zgodnego z prawem działania administracji publicznej.
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.