Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 14 marca 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odmówił W.K. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym.
W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że referendarz sądowy postanowieniem z dnia 13 stycznia 2011 r. odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy wskazując, że wnioskodawca nie wykazał, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania tego prawa. W dniu 17 lutego 2011 r. wpłynął sprzeciw od tego postanowienia, w którym wnioskodawca podniósł, że nie ma dochodów pozwalających na poniesienie opłat związanych z uzyskaniem stosownych dokumentów źródłowych.
Odmawiając przyznania prawa pomocy Sąd I instancji wyjaśnił, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, że jego trudna sytuacja materialna uzasadnia wyjątkowe traktowanie. W ocenie Sądu I instancji, takiej oceny nie sposób dokonać w niniejszej sprawie. Skarżący wskazując na brak dochodów i majątku nie wyjaśnił bowiem z czego się utrzymuje. We wniosku z dnia 25 października 2010 r. nie zawarto jakichkolwiek danych, które mogłyby obrazować pełną sytuację majątkową wnioskodawcy. Ponadto, pomimo wyraźnego wezwania - zarządzenie z 1 grudnia 2010 r. - skarżący nie przedstawił jakiejkolwiek dokumentacji, która potwierdzałaby jego złą sytuację materialną.
Zażalenie na powyższe postanowienie złożył skarżący wnosząc o jego uchylenie i przyznanie mu prawa pomocy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a - przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania;
- w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Użyte w art. 246 § 1 pkt 1 i 2 określenie "gdy osoba wykaże" oznacza, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania, iż jej dochody i sytuacja życiowa nie pozwalają na poniesienie jakichkolwiek czy choćby pełnych kosztów postępowania. Strona powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy.
Z kolei stosownie do treści art. 255 p.p.s.a. jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego.
Zasadnicze znaczenie dla niniejszego rozstrzygnięcia ma okoliczność, że skarżący pomimo wezwania nie przedstawił wymaganych przez Sąd dokumentów ani też nie wyjaśnił ewentualnego braku możliwości ich przedłożenia. Brak jakiejkolwiek reakcji ze strony skarżącego na skierowanie do niego wezwanie, zobligował Sąd I instancji do dokonania oceny jego sytuacji majątkowej wyłącznie na podstawie złożonego, urzędowego formularza. Na pełną aprobatę zasługuje sama odmowa przyznania prawa pomocy, jak również wcześniejsze wezwanie do złożenia dodatkowych dokumentów i oświadczeń.
Podkreślenia wymaga zasada, że to na stronie postępowania ciąży obowiązek partycypowania w finansowaniu prowadzonego z jej inicjatywy procesu sądowego, a wyjątkiem jest przerzucenie całego obowiązku w tym zakresie na Skarb Państwa. Uznać zatem należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zasadnie uznał, że skarżący nie wykazał w dostateczny sposób, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania, a tym samym brak było podstaw do przyznania mu prawa pomocy.
Jedynie na marginesie wyjaśnić należy, że zaskarżone postanowienie było kolejnym postanowieniem w przedmiocie prawa pomocy wydanym w niniejszym postępowaniu. Postanowieniem z dnia 28 czerwca 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy, zaś zażalenie od tego orzeczenia zostało oddalone postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 września 2010 r. sygn. akt II OZ 837/10. Powyższe nie wykluczało możliwości ponownego ubiegania się przez stronę o przyznanie prawa pomocy, jednakże ocena kolejnego wniosku powinna odbywać się w trybie art. 165 p.p.s.a., a zatem przez pryzmat zmiany okoliczności sprawy. Takiej oceny Sąd I instancji nie dokonał, jednakże uchybienie to nie miało wpływu na wynik sprawy, bowiem nawet pobieżna analiza wniosków strony pozwala na stwierdzenie, że wskazują one tożsame okoliczności. Ponadto, jak już wyżej wskazano, strona uniemożliwia dokonanie pełnej oceny swojej sytuacji majątkowej i rodzinnej nie wykonując kierowanych do niej wezwań.
Z tych względów, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w postanowieniu.