Postanowienie NSA z 8 maja 2007 r., II OZ 377/07

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 8 maja 2007 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 7 listopada 2006 r., sygn. akt II SA/Wr 291/05 odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej

Sprawa

w sprawie ze skargi A. B. na decyzję Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2005 r., nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki stawu oznaczonego na mapie nr [...], zlokalizowanego na działce nr [...] i numerem [...] na działce nr [...] w [...] postanawia uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu

Skład

Sędzia NSA Małgorzata Jaśkowska przewodniczący, sprawozdawca

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 30 czerwca 2006 r., sygn. akt II SA/Wr 291/05 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę A. B. na decyzję Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we Wrocławiu z dnia [...] lutego 2005 r., nr [...].

W piśmie z dnia 5 lipca 2006 r. skarżący wniósł o wydanie wyroku wraz z uzasadnieniem, który został mu doręczony dnia 11 sierpnia 2006 r. Od powyższego wyroku skarżący wniósł w dniu 16 września 2006 r. skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Postanowieniem z dnia 27 września 2006 r., sygn. akt II SA/Wr 291/05 WSA we Wrocławiu odrzucił skargę kasacyjną skarżącego wskazując, iż termin do wniesienia skargi kasacyjnej upłynął bezskutecznie w dniu 11 września 2006 r., tymczasem skarga A. B. została wysłana do Sądu za pośrednictwem poczty dopiero w dniu 16 września 2006 r.

Wnioskiem z dnia 11 października 2006 r., uzupełnionym w dniu 13 października 2006 r., pełnomocnik skarżącego wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, poprzez uznanie postanowienia WSA we Wrocławiu z dnia 27 września 2006 r., sygn. akt II SA/Wr 291/05 o odrzuceniu skargi kasacyjnej za niezgodne z prawem w całości. Wskazano w przedmiotowym wniosku, iż uchybienie powyższemu terminowi przez skarżącego jest spowodowane niestarannym działaniem synowej skarżącego - M. B., która odebrała korespondencję. Podano, iż M. B. nigdy nie zamieszkiwała u skarżącego oraz że nigdy nie zobowiązała się wobec doręczyciela do dostarczenia korespondencji adresatowi a także, że z doręczycielem nie rozmawiała.

Postanowieniem z dnia 7 listopada 2006 r., sygn. akt II SA/Wr 291/05 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odmówił przywrócenia terminu do wniesienia powyższej skargi kasacyjnej. W uzasadnieniu Sąd I instancji podał, iż zgodnie z art. 86 i art. 87 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) dla przywrócenia terminu dla dokonania czynności procesowej strona powinna w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu złożyć do sądu w którym czynność miała być dokonana pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu, uprawdopodobnić w nim okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu oraz równocześnie z wnioskiem powinna dokonać czynności, dla której termin był przewidziany. Brak winy polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej, z tym że brak winy w uchybieniu terminu winien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać dla strony dbającej należycie o swoje interesy Wskazano w tym miejscu na treść postanowienia SN z dnia 16 września 1997 r. III CZ 45/97 OSP 1998/4 poz.

88. Podano dalej, iż o braku winy w uchybieniu terminu można mówić jedynie wtedy, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, co podaje orzeczenie NSA z 2 października 2002 r., V SA 793/03. Kontynuując wskazano, iż zgodnie zaś z art. 72 p.p.s.a., jeżeli doręczający nie zastanie adresata w mieszkaniu, może doręczyć pismo dorosłemu domownikowi, a gdyby go nie było – administracji domu lub dozorcy, jeżeli osoby te nie mają sprzecznych interesów w sprawie i podjęły się oddania mu pisma. Stwierdzono, iż we wniosku o przywrócenie terminu do zgłoszenia wniosku o sporządzenie i doręczenie wyroku wraz z uzasadnieniem skarżący nie uprawdopodobnił braku winy przy uchybieniu terminu do wniesienia skargi. Uznano, iż w sprawie doszło do skutecznego doręczenia wyroku w trybie art. 72 p.p.s.a., z niebudzących bowiem wątpliwości ustaleń Sądu wynika bowiem, że listonosz doręczający przesyłkę został wprowadzony w błąd przez synową skarżącego i działał w przeświadczeniu, że dokonuje doręczenia dorosłemu domownikowi. Twierdzenia zaś skarżącego, że synowa M. B., nigdy nie zobowiązywała się wobec doręczyciela do doręczenia korespondencji adresatowi, nie mogą ostać się w kontekście dowodu w postaci zwrotnego potwierdzenia odbioru na którym widnieje własnoręczny podpis synowej skarżącego, która jako osoba dorosła nawet przy uwzględnieniu trudów związanych z przygotowaniami do ślubu powinna być świadoma wagi i znaczenia pism pochodzących od Sądu i konsekwencji wynikających z nieprzekazania ich adresatowi. Sąd podał, iż obalenie domniemania wynikającego z zastępczego doręczenia nastąpić może poprzez wykazanie, iż nie były spełnione przesłanki do zastosowania takiego trybu i w rzeczywistości adresat przesyłki nie otrzymał. Sytuacja taka będzie miała miejsce między innymi np. w przypadku doręczenia innemu podmiotowi niż określony w art. 138 kpc – np. podmiotowi nie będącemu domownikiem i gdy takie uchybienie spowodowało, że adresat pisma nie otrzymał. Stwierdzono, iż pomimo powyższego adresat miał potencjalną możliwość zapoznania się z treścią wyroku, jednakże nie otrzymał go tylko i wyłącznie z uwagi na fakt niestaranności osoby mu bliskiej, bo przyszłej synowej, która podając się za córkę i wprowadzając tym w błąd doręczyciela, podpisując zwrotne potwierdzenie odbioru odpisu wyroku, podjęła się tym samym oddać pismo skarżącemu. Sąd uznał skuteczność doręczenia w tych konkretnych okolicznościach faktycznych. Wskazano ponadto, iż wniosek o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej oraz środek odwoławczy na odrzucenie pisma procesowego z powodu uchybienia terminu dokonania czynności wyłączają się wzajemnie jako wewnętrznie sprzeczne. Inne są bowiem przesłanki przywrócenia terminu do wniesienia pisma procesowego, inne zaś są przesłanki zażalenia na postanowienie o odrzuceniu środka zaskarżenia. Jeżeli bowiem strona tak jak to ma miejsce w przypadku skarżącego twierdzi, że dokonała czynności w terminie, a sąd błędnie uznał, iż uchybiła terminowi, to powinna wnieść zażalenie. Wniosek o przywrócenie uchybionego terminu jest natomiast aktualny wtedy, gdy strona nie neguje uchybienia terminowi i wskazuje przyczyny usprawiedliwiające to uchybienie. Powołano na ten przykład treść postanowienia SN z dnia 3 października 2002 r. o sygn. akt I CZ 120/02.

W zażaleniu na powyższe postanowienie wskazano, iż Sąd Wojewódzki naruszył przepisy postępowania, mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie tj. art. 86 § 2 i 87 § 2 oraz art. 72 p.p.s.a. poprzez przyjęcie, iż w zaistniałym stanie faktycznym nie zachodzą warunki do przywrócenia stronie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, podczas gdy w rzeczywistości w uchybieniu terminowi stronie nie można zarzucić winy w rozumieniu wskazanym w orzeczeniu Sądu powołanym w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, tym bardziej, iż Sąd jednoznacznie stwierdza, że do doręczenia doszło w sposób uchybiający obowiązkowi określonemu w art. 72 p.p.s.a., choć bezpodstawnie uchybienie owo uznaje się za niewystarczające dla podjęcia decyzji zgodnej z wnioskiem strony, przy czym przyznanie takie winno skutkować chociażby całkowitym uznaniem, iż termin do złożenia skargi kasacyjnej w ogóle nie rozpoczął dla strony swojego biegu. Wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i nadanie biegu skardze kasacyjnej strony ewentualnie ponowne doręczenie stronie przez WSA we Wrocławiu uzasadnienia orzeczenia tegoż Sądu.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zaskarżone postanowienie podlega uchyleniu.

Podnieść należy na wstępie, iż złożenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia pisma, np. skargi, następuje albo przed, albo już po podjęciu rozstrzygnięcia przez sąd. W obu wypadkach, zgodnie z art. 87 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której wcześniej uchybiła, przy czym dotyczy to także sytuacji, w której skarga, jako spóźniona, została już odrzucona. Odrzucenie skargi niweczy wszelkie skutki procesowe związane z jej wniesieniem. Nie można w takiej sytuacji twierdzić, że skarga ta została ponownie wniesiona wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia. Dlatego niezbędne jest jej ponowne złożenie. W takim stanie faktycznym mamy do czynienia z dwiema odrębnymi czynnościami procesowymi - z wniesieniem skargi oraz z towarzyszącym mu wnioskiem o przywrócenie terminu. Obydwie te czynności procesowe - jakkolwiek bardzo ściśle ze sobą powiązane - podlegają odrębnemu rozpoznaniu: każda z nich pełni odrębną funkcję. Wniosek o przywrócenie terminu wszczyna wyłącznie postępowanie w tym przedmiocie, nie dotyczy natomiast głównego postępowania zainicjowanego wniesieniem skargi, ponieważ ten skutek powoduje dopiero dokonanie tej właśnie czynności, jeżeli żądanie przywrócenia terminu okaże się uzasadnione.

Jak wynika z akt przedmiotowej sprawy reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika A. B. wniosek z dnia 11.10.2006 r. (uzupełniony w dniu 13 października 2006 r.) o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej złożył bez jednoczesnego wniesienia skargi kasacyjnej.

Mając na uwadze powyższe rozważania wskazać należy, iż w zaistniałym stanie faktycznym Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu powinien był wezwać skarżącego do usunięcia tego braku formalnego. Wniosek o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej jest wprawdzie pismem procesowym w rozumieniu art. 45 P.p.s.a., natomiast niedopełnienie przez wnoszącego o przywrócenie terminu niedokonanej w terminie czynności procesowej, w omawianym wypadku polegającej na dołączeniu do składanego wniosku pisma procesowego w postaci skargi kasacyjnej, należy traktować jako brak formalny, podlegający, na zarządzenie przewodniczącego, usunięciu w ramach tzw. postępowania naprawczego przewidzianego w art. 49 P.p.s.a. Oznacza to, że przewodniczący w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu powinien był, zgodnie z art. 49 § 1 P.p.s.a., wezwać skarżącego do uzupełnienia wniosku o przywrócenie terminu przez złożenie skargi kasacyjnej w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania.

Niejako na marginesie należy zauważyć, że kwestią wstępną w przedmiotowej sprawie jest to, czy nastąpiło w danym przypadku uchybienie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Rozstrzygnięcie tej kwestii zależy zaś od uprzedniego rozstrzygnięcia zażalenia na odrzucenie skargi kasacyjnej.

W tym stanie rzeczy na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. należało postanowić jak w sentencji.