Uzasadnienie
II OZ 38 / 11
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 19 listopada 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie omówił skarżącemu M. S. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] sierpnia 2009 r. w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń palną bojową.
W uzasadnieniu powyższego postanowienia Sąd pierwszej instancji stwierdził, iż z oświadczenia skarżącego złożonego na urzędowym formularzu wynika, że pozostaje on we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z żoną i dwójką małoletnich dzieci. Skarżący wskazał, że osiąga dochód miesięczny brutto z prowadzonego wspólnie z żoną gospodarstwa rolnego w wysokości 1.200 zł miesięcznie, nie posiada domu ani mieszkania. Posiada natomiast gospodarstwo rolne o wielkości 50 ha oraz młyn zbożowy i budynki gospodarcze w miejscowości [...].
Sąd pierwszej instancji stwierdził, iż w toku postępowania skarżący był wyzwany do nadesłania dokumentów źródłowych dotyczących jego stanu majątkowego, jednak wezwania te zostały wykonane tylko częściowo, a nadesłane przez skarżącego dokumenty generują dodatkowe wątpliwości, co do jego sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych.
Przede wszystkim skarżący nie nadesłał dokumentu wskazującego na aktualną (na dzień złożenia wniosku) wysokość należności objętych postępowaniami egzekucyjnymi, zajęciami komorniczymi oraz zabezpieczonych ustanowieniem hipoteki. Przesłana w wyniku wezwania z dnia 16 września 2010 r. kopia odpisu księgi wieczystej z dnia 5 listopada 2010 r. nie wskazuje na aktualną skalę ciążących na skarżącym obciążeń. Dokument ten potwierdza jedynie, że do księgi wieczystej nieruchomości, której współwłaścicielem jest skarżący wpisanych zostało 6 hipotek na łączną sumę 12.164.940,2 zł., a dwie z tych hipotek to hipoteki kaucyjne, które ze swej istoty zabezpieczają wierzytelności o wysokości nieustalonej. Mogą one w szczególności zabezpieczać istniejące lub mogące powstać wierzytelności z określonego stosunku prawnego albo roszczenia związane z wierzytelnością hipoteczną, lecz nieobjęte z mocy ustawy hipoteką zwykłą (art. 102 ust. i ust. 2 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece, Dz. U. z 2001 r. Nr 124, poz. 1361 ze zm.).
Ponadto wyciąg z rachunku bankowego, jaki skarżący nadesłał przy piśmie z dnia 4 października 2010 r., obejmuje okres jednego miesiąca mimo, że wezwanie dotyczyło nadesłania wyciągu z rachunków z okresu trzech ostatnich miesięcy. Skarżący nie nadesłał również wyciągów z pozostałych rachunków, które posiada, jak to wynika z oświadczenia zawartego w piśmie z dnia 4 października 2010 r. Nienadesłanie tych dokumentów powoduje, że Sąd nie był w stanie ocenić rzeczywistych możliwości płatniczych skarżącego. Istotne jest również to, że skarżący posiada także inne rachunki bankowe, które jak wskazuje zostały zajęte przez komornika.
Również ta okoliczność, w zestawieniu z brakiem udokumentowania aktualnej wysokość należności objętych postępowaniami egzekucyjnymi oraz zajęciami komorniczymi, powoduje, że istnieją wątpliwości, co do możliwości płatniczych skarżącego. Nadto Sąd pierwszej instancji zwrócił uwagę, że miesięczny dochód skarżącego ustalony w oparciu o nadesłane zaświadczenie z urzędu gminy wynosi ok. 1.473,37 zł miesięcznie. Tymczasem przedstawione przez skarżącego kopie faktur za energię elektryczną oraz usługi telekomunikacyjne za okres kwiecień- czerwiec 2010 r. wskazują na średnie miesięczne obciążenie z tego tytułu w wysokości 1.409,91 zł. Wydatki te pochłaniałyby więc niemal cały osiągany przez skarżącego dochód. Oznacza to, że rzeczywista wysokość osiąganego w gospodarstwie domowym skarżącego dochodu, a w rezultacie także i jego możliwości płatnicze w dalszym ciągu budzą wątpliwości.
Wobec tego, że M. S. nie usunął wątpliwości wynikających z jego oświadczenia zawartego we wniosku o przyznanie prawa pomocy, tym samym nie wykazał przesłanek określonych w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.- zwanej dalej p.p.s.a.). Z tych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 260 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak na wstępie.
Zażalenie na powyższe postanowienie złożył M. S., wnosząc o przyznanie mu prawa pomocy przez ustanowienie adwokata z urzędu.
W uzasadnieniu zażalenia skarżący uznał, iż Sąd błędnie ocenił, że nie udokumentował on w dostateczny sposób swojej sytuacji majątkowej. W ocenie skarżącego wykonał on wszystkie polecenia Sądu. Stąd też w ocenie skarżącego, jego sytuacja nie może budzić wątpliwości, a praca w gospodarstwie nie przynosi zysków i żyje skromnie również dzięki pomocy rodziny żony.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Zgodnie z treścią art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. stronie może zostać przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest ona w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest obowiązek ponoszenia kosztów sądowych przez wnoszącego skargę. Zwolnienie od tegoż obowiązku ma charakter wyjątkowy i muszą za nim przemawiać uzasadnione okoliczności faktyczne wskazujące, że obiektywna sytuacja finansowa strony nie daje jej możliwości zgromadzenia odpowiednich środków na poniesienie kosztów sądowych. Z konstrukcji powołanego powyżej przepisu art. 246 § 1 p.p.s.a. wynika, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
W przedmiotowej sprawie, co prawidłowo ustalił Sąd pierwszej instancji, nie zostało wykazane przez wnioskodawcę, że nie jest on w stanie ponieść kosztów postępowania w zakresie wskazanym we wniosku. Należy przy tym podzielić ocenę wyrażoną w zaskarżonym postanowieniu, iż skarżący pomimo wezwania go do uzupełnienia braków wniosku o przyznanie prawa pomocy nie wyjaśnił swojej sytuacji majątkowej. Trafnie przy tym zauważył Sąd, iż z przedstawionych dokumentów nie można wywnioskować, w jakim zakresie wobec skarżącego prowadzona jest egzekucja komornicza. Nie zostały również wyjaśnione wątpliwości odnośnie posiadanych rachunków bankowych, a znamiennym przy tym pozostaje i to, że we wniesionym zażaleniu skarżący stwierdza raz "wszystkie posiadane przeze mnie rachunki bankowe zostały zajęte przez komornika", natomiast w innym miejscu wskazuje, że "prócz rachunku w PKO S.A. nie ma żadnego konta czynnego".
Takie stwierdzenie nasuwają uzasadnione wątpliwości, co do stanu kont będących w dyspozycji skarżącego. Nie można też było zaakceptować tłumaczeń skarżącego zaprezentowanych we wniesionym zażaleniu, iż prawie cały dochód z gospodarstwa rolnego przeznacza na zapłacę należności z tytułu dostarczania mediów i kosztów funkcjonowania gospodarstwa, nie wyjaśniając w ogóle z jakich środków utrzymywana jest czteroosobowa rodzina, przy jednoczesnym założeniu, że średnie miesięczne zużycie samego prądu i związane z tym koszty odpowiadają średnim miesięcznym dochodom uzyskiwanym przez skarżącego.
Z przytoczonych wyżej względów Naczelny Sąd Administracyjny, podzielając ocenę Sądu pierwszej instancji, wyrażoną w zaskarżonym postanowieniu na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. oddalił zażalenie.