Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 28 lipca 2017 r., sygn. akt IV SA/Wa 450/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 178 w zw. z art. 175 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, dalej jako P.p.s.a.) odrzucił skargę kasacyjną P. G., P. Z., J. B., D. C., I. G., T. K., E. K., L. C. w sprawie ze skargi Wspólnoty Mieszkaniowej C. [...] w W., P. G., P. Z., J. B., D. C., I. G., T. K., E. K., L. C. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia odwołania oraz stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania.
Sąd stwierdził, że skarga kasacyjna wniesiona w piśmie z dnia [...] maja 2017 r., została sporządzona osobiście przez P. G., P. Z., J. B., D. C., T. K., E. K., L. C. a zatem nie spełniała wymogów formalnych określonych w art. 175 P.p.s.a., zgodnie z którym skarga kasacyjna powinna zostać sporządzona przez adwokata lub radcę prawnego z zastrzeżeniem § 2 i 3.
Braku tego nie usunęło dokonane na wezwanie sądu uzupełnienie jej braków formalnych przez osobiste podpisanie skargi kasacyjnej przez osoby wymienione w jej treści jako wnoszący skargę kasacyjną. Sąd uznał wniesioną skargę kasacyjną za niedopuszczalną.
Sąd pominął I. G. jako stronę wnoszącą skargę kasacyjną w niniejszej sprawie albowiem ze znajdującego się w aktach sprawy odpisu skróconego aktu zgonu wynikało, że osoba ta zmarła przed wniesieniem skargi kasacyjnej do Sądu.
Wskazano, że złożonej w niniejszej sprawie skardze Wspólnoty Mieszkaniowej C. [...] w W. zostanie nadany dalszy bieg.
Wspólnota Mieszkaniowa C. [...] w W., P. G., P. Z., J. B., D. C., T. K., E. K. oraz L. C. wnieśli zażalenie na powyższe postanowienie, zaskarżając je w całości.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie art. 176 P.p.s.a. poprzez nie wezwanie do uzupełnienia braków skargi kasacyjnej przez wykazanie, że została sporządzona z uwzględnieniem przymusu adwokacko-radcowskiego oraz naruszenie art. 175 § 1 i 2 w zw. z art. 178 P.p.s.a. poprzez odrzucenie skargi kasacyjnej z powodu błędnego przyjęcia, iż nie została sporządzona przez adwokata, gdy w rzeczywistości autor skargi jest adwokatem.
Na podstawie tak postawionych zarzutów wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia.
W uzasadnieniu zażalenia podniesiono, że należy rozważyć czy niepodpisanie skargi przez radcę prawnego, czy adwokata nie stanowiło braku formalnego skargi, do uzupełnienia którego wnioskodawcy skargi winni być wezwani pod rygorem odrzucenia skargi. Z samego faktu podpisania skargi osobiście przez wnioskodawców nie wynika, iż skarga kasacyjna nie została sporządzona przez radcę prawnego, czy też przez adwokata. Sam podpis adwokata czy radcy prawnego w takim przypadku jest brakiem formalnym skargi, który może zostać uzupełniony.
Podkreślono, że autorem skargi jest osoba będąca adwokatem tj. P. G. Zatem skarga kasacyjna została sporządzona, podpisana i wniesiona przez adwokata. Do zażalenia dołączono wydruk z serwisu internetowego Krajowego Rejestru Adwokatów i Aplikantów Adwokackich z 14 września 2017 r., z którego wynika, że P. L. G. wykonuje zawód adwokata od [...] sierpnia 2011 r. Nr wpisu [...].
Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału IV z dnia 18 września 2017 r. pkt 5 wezwano adwokata P. G. do usunięcia braków formalnych zażalenia Wspólnoty Mieszkaniowej C. [...] w W., P. Z., J. B., D. C., T. K., E. K. oraz L. C. poprzez nadesłanie pełnomocnictw uprawniających do występowania w imieniu ww. przed sądami administracyjnymi lub Naczelnym Sądem Administracyjnym bądź pełnomocnictwa uprawniającego do sporządzenia i wniesienia zażalenia od postanowienia WSA z dnia 28 lipca 2018 r., sygn. akt IV SA/ Wa 450/17. Stosowne pełnomocnictwa zostały nadesłane przy piśmie z dnia 7 listopada 2017 r. (k. 131 akt), datowane są na dzień 3 listopada 2017 r.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie w części zaskarżonego postanowienia dotyczącej P. Z., J. B., D. C., T. K., E. K. oraz L. C. Natomiast zażalenie jest zasadne odnośnie do części zaskarżonego postanowienia dotyczącego P. G. Zgodnie z art. 173 § 1 P.p.s.a. od wydanego przez wojewódzki sąd administracyjny wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie, z wyłączeniem przypadków, o których mowa w art. 58 § 1 pkt 2-4, art. 161 § 1 oraz art. 220 § 3, przysługuje skarga kasacyjna do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Od postanowienia o odrzuceniu skargi, wydanego na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a., przysługuje skarga kasacyjna.
W niniejszej sprawie Sąd I instancji postanowieniem z dnia 21 marca 2017 r. odrzucił skargę P. G., P. Z., J. B., D. C., I. G., T. K., E. K., L. C. na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. W związku z tym zakwestionowanie tego postanowienia mogło nastąpić za pomocą wniesienia skargi kasacyjnej.
Zgodnie z art. 175 § 1 P.p.s.a. skarga kasacyjna powinna być sporządzona przez adwokata lub radcę prawnego, z zastrzeżeniem § 2-3. W § 2 - § 3 wskazane zostały wyjątki od tej zasady, które nie miały jednak zastosowania w niniejszej sprawie.
Sąd I instancji dokonując sprawdzenia czy skarga kasacyjna wniesiona przez Wspólnotę Mieszkaniową C. [...] w W., P. G., P. Z., J. B., D. C., T. K., E. K., L. C. w dniu 8 maja 2017 r. od postanowienia WSA w Warszawie z dnia 21 marca 2017 r. spełnia wymogi formalne przewidziane w przepisach dla tego rodzaju pisma procesowego powinien wezwać do uzupełnienia jedynie dostrzeżonych braków formalnych.
Niewątpliwym brakiem formalnym wniesionej skargi kasacyjnej było nieopatrzenie jej podpisem stron, które ją wnosiły (k. 75 akt). Strony te zostały wymienione pod treścią skargi kasacyjnej jednak zabrakło ich własnoręcznego podpisu lub podpisu osób uprawnionych do reprezentacji. W tej sytuacji Sąd I instancji postąpił prawidłowo wzywając każdy z tych podmiotów do nadesłania do Sądu podpisanego egzemplarza skargi kasacyjnej. Przy piśmie z dnia 12 lipca 2017 r. ów brak podpisów został uzupełniony (k. 92).
Natomiast faktu sporządzenia skargi kasacyjnej osobiście przez te osoby, co wynikało z jej treści, zamiast przez adwokata lub radcę prawnego zgodnie z art. 175 § 1 P.p.s.a., nie można uznać za brak formalny, który podlega uzupełnieniu na wezwanie sądu zgodnie z art. 49 P.p.s.a. Nie jest to bowiem okoliczność z uwagi na którą skarga kasacyjna nie może otrzymać dalszego biegu. Brak spełnienia wymogu przymusu adwokacko - radcowskiego stanowi bezpośrednią podstawę do odrzucenia skargi jako niedopuszczalnej na podstawie art. 178 w zw. z art. 175 § 1 P.p.s.a.
Czym innym jest sytuacja kiedy składający skargę kasacyjną pełnomocnik nie przedstawi swojego umocowania i wówczas jest to brak formalny takiej skargi kasacyjnej i zostanie on wezwany do jego przedłożenia w trybie art. 49 P.p.s.a., a czym innym okoliczność, która wprost dyskwalifikuje skargę kasacyjną jako taką. W niniejszej sprawie zaistniała właśnie taka sytuacja i należało skargę kasacyjną odrzucić jako niedopuszczalną na podstawie art. 178 w zw. z art. 175 § 1 P.p.s.a. W związku z tym zaskarżone postanowienie w okolicznościach faktycznych istniejących w dniu jego wydania należy uznać za zasadne.
Podkreślić należy, że okoliczność, iż P. G. jest adwokatem i on sporządził i wniósł skargę kasacyjną w niniejszej sprawie została podniesiona dopiero na etapie w zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej. Fakt ten nie może zatem rzutować na prawidłowość wydania zaskarżonego postanowienia.
Ze skargi kasacyjnej w żaden sposób nie wynikało, że została sporządzona przez adwokata. Podpisy złożone pod jej treścią wskazywały, że wymienione tam strony wnoszą skargę przez siebie sporządzoną i czynią to we własnym imieniu. Sąd nie może domniemywać lub sprawdzać na etapie weryfikowania dopuszczalności skargi kasacyjnej czy wskazane tam osoby spełniają przymus adwokacki. Skoro fakt sporządzenia skargi kasacyjnej przez P. G. będącego jednocześnie adwokatem i skarżącym kasacyjnie nie został w jakikolwiek sposób wyjawiony, to należało uznać, jak uczynił to Sąd I instancji, że skarga kasacyjna została złożona osobiście przez wskazane tam osoby, które nie posiadają kwalifikacji do złożenia tej skargi zgodnie z art. 175 P.p.s.a.
Zauważyć należy, że zgodnie z art. 46 ust. 3 P.p.s.a do pisma należy dołączyć pełnomocnictwo lub jego wierzytelny odpis, jeżeli pismo wnosi pełnomocnik, który w danej sprawie nie złożył jeszcze tych dokumentów przed sądem. Ma to zastosowanie do skargi kasacyjnej - art. 176 § 2 P.p.s.a. Dla wykazania spełnienia przymusu adwokacko-radcowskiego wystarczyło wykazać, że skarga kasacyjna została sporządzona przez uprawnionego pełnomocnika. Należało zatem przedstawić pełnomocnictwo, z którego wynika, że adwokat lub radca prawny ustanowiony przez podpisane pod skargą kasacyjną osoby sporządził tę skargę w ich imieniu i na ich rzecz. Wówczas podmioty, które podpisały się, byłyby tylko wnoszącymi taką skargę i wymóg z art. 175 § 1 P.p.s.a. zostałby zachowany.
W niniejszej sprawie umocowanie dla adwokata P. G. do występowania przed WSA w imieniu podpisanych pod skargą kasacyjną skarżących obejmujące składanie skarg, skarg kasacyjnych, zażaleń, pism i wniosków (k. 131) nie zostało dołączone do skargi kasacyjnej lecz dopiero na etapie wnoszenia zażalenia od postanowienia o odrzuceniu skargi kasacyjnej. Tym samym Sąd I instancji nie miał żadnych podstaw aby przyjąć, że skarga kasacyjna została wniesiona z zachowaniem wymogu art. 175 § 1 P.p.s.a. Taką skargę kasacyjną należało odrzucić jako niedopuszczalną, jak to prawidłowo uczynił Sąd I instancji. Zatem nie zasługuje na uwzględnienie zażalenie dotyczące tej części zaskarżonego postanowienia, która dotyczy P. Z., J. B., D. C., T. K., E. K. oraz L. C., o czym orzeczono w pkt. 2 sentencji, na podstawie art. 184 w zw. z art. 178 i art. 175 § 1 P.p.s.a.
Zdaniem NSA, za zasadne uznać należy uchylenie zaskarżonego postanowienia w stosunku do P. G.. Osoba ta co prawda ujawniła fakt posiadania uprawnień adwokata dopiero na etapie postępowania zażaleniowego jednak nie zmienia to faktu, że wnosząc skargę kasacyjną w dniu 8 maja 2017 r. posiadała takie uprawnienia o czym świadczy informacja z Krajowego Rejestru Adwokatów i Aplikantów Adwokackich z 14 września 2017 r.. Z informacji tam zawartych wynika, że P. L. G. wykonuje zawód adwokata od [...] sierpnia 2011 r. Nr wpisu [...]. Wobec powyższego zasadne jest uznanie, że skarga kasacyjna podpisana między innymi przez P. G., a zatem będąca wyrazem jego woli, jest jego autorstwa i od momentu jej wniesienia, spełniała wymóg sporządzenia jej przez adwokata zgodnie z art. 175 § 1 P.p.s.a. Z tego powodu, na podstawie art. 185 § 1 P.p.s.a., NSA orzekł jak w pkt 1 sentencji.
Podsumowując, skarga kasacyjna została sporządzona osobiście przez P. Z., J. B., D. C., T. K., E. K. oraz L. C., a zatem nie spełniała wymogów z art. 175 § 1 P.p.s.a. W związku z tym Sąd I instancji prawidłowo uznał, że skarga kasacyjna tych osób była niedopuszczalna z uwagi na wskazane uchybienie i jako taka z mocy art. 178 P.p.s.a. podlegała odrzuceniu. Natomiast ujawnienie faktu bycia adwokatem przez P. G. już w chwili składania skargi kasacyjnej powoduje, że w ocenie NSA, należało uchylić zaskarżone postanowienie w części dotyczącej tej strony niniejszego postępowania, na zasadzie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a.