Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 28 października 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odmówił skarżącemu J.D. zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z dnia 4 sierpnia 2001 r. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie Sąd podał, że w dniu 3 czerwca 2005 r. wpłynął wniosek skarżącego J. D. o zwolnienie go od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Postanowieniem z dnia 8 czerwca 2005 r. referendarz sądowy oddalił ów wniosek. Od powyższego postanowienia J. D. wniósł sprzeciw w ustawowym terminie, argumentując go tym, że nie ma żadnego dochodu ani oszczędności a wszystkie grunty jakie posiada zostały skażone na skutek oddziaływania oczyszczalni ścieków. Pismem z dnia 19 września 2005 r. J. D. został wezwany na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., 270 ze zm.) powaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. doków. dochodu ani oszczędności a wszystkie grunty jakie posiada zostado złożenia szczegółowych wyjaśnień na temat jego sytuacji majątkowej, osobistej i rodzinnej Powodem wezwania była niedostateczna dla oceny możliwości płatniczych treść sprzeciwu skarżącego. Dodatkowe oświadczenie z dnia 22 września 2005 r. nie rozwiały wątpliwości co do stanu majątkowego skarżącego i zdaniem Sądu potwierdziły niewiarygodność wniosku. Z wniosku wynika bowiem, iż skarżący jest w posiadaniu mieszkania o powierzchni 50 m², domu o powierzchni 136 m² oraz nieruchomości rolnej o powierzchni przekraczającej 6 ha, na utrzymanie których musi łożyć znaczne kwoty stąd wniosek iż czerpie dochody.
Zażalenia na powyższe postanowienie złożyli M. i J. D., zaprzeczając kategorycznie jakoby sposoby na czerpanie dochodów wskazane przez Sąd były w zaistniałym stanie faktycznym do zrealizowania. Ponadto wskazano na wysoki stopień dewastacji budynków wchodzących w skład majątku skarżącego oraz nadmieniany już fakt sąsiedztwa oczyszczalni ścieków, która zatruwa glebę, powoduje nieznośne zapachy i obniża wartość nieruchomości skarżącego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z treścią art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania lub też w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Z akt sprawy wynika, że skarżący ubiegał się o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W tym celu złożył on do Sądu wniosek na formularzu PPF. Treść wniosku istotnie dawała podstawy do wezwania J. D. do uzupełnienia swojego oświadczenia. Z uzupełnienia tego wynika, że skarżący posiada dług w wysokości 10 tys. złotych a ponadto nie otrzymuje żadnych świadczeń z tytułu pomocy społecznej, emerytury, renty, nie ma też innych obciążeń kredytowych a gospodarstwo domowe prowadzi sam. Wiarygodność takich informacji może budzić wątpliwości z uwagi na fakt, że nie są one potwierdzone żadnymi dowodami. Gdyby bowiem, do uzyskania zwolnienia od kosztów sądowych lub pomocy prawnej wystarczające było oświadczenie strony postępowania, instytucja prawa pomocy w sposób niechybny doznawałaby poważnych nadużyć. Przykładowy wykaz dokumentów uzupełniających zawiera § 4 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępniania urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. z dnia 30 grudnia 2003 r. Nr 227, poz. 2245). W myśl tego przepisu są to w szczególności:
- odpisy zeznań podatkowych za ostatnie 2 lata kalendarzowe;
- wyciągi i wykazy z posiadanych rachunków bankowych;
- wypisy rejestrów urzędowych;
- odpis aktualnych bilansów i zaświadczenia o wysokości wynagrodzeń, honorariów i innych należności;
- zaświadczenie o sytuacji rodzinnej wnioskodawcy wydawane przez właściwą do spraw zdrowia lub opieki społecznej jednostki organizacyjnej gminy;
Z tak sformułowanego przepisu wynika, że oświadczenie wnioskodawcy powinno podlegać weryfikacji ze strony właściwych organów administracji i instytucji finansowych. Dopiero potwierdzone w ten sposób dane w oświadczeniu mogą stanowić wiarygodny dowód będący podstawą do przyznania prawa pomocy. Stosownie więc do wezwania w trybie art. 255 p.p.s.a. skarżący powinien był przedłożyć je wraz z uzupełniającym oświadczeniem.
Nadto zauważyć należy, iż wbrew wnioskom jakie poczynił Sąd, fakt posiadania nieruchomości nie musi implikować zdolności do ponoszenia pełnych bądź też częściowych kosztów postępowania sądowoadministracyjnego przez uczestnika zgłaszającego wniosek.
Z tych względów orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a..