Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 24 marca 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu oddalił wniosek o wyłączenie sędziów orzekających w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach szczegółowo wymienionych w sentencji tego orzeczenia.
W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że w niniejszej sprawie nie występują jakiekolwiek okoliczności mogące stanowić podstawę wyłączenia. Zdaniem Sądu w stosunku do żadnego z sędziów orzekających w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach nie zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 18 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., Sąd wskazał także, że okoliczności powołane przez skarżącego we wniosku oraz zawarte w aktach pisma i dokumenty nie wskazują w żaden sposób na prawdopodobieństwo zaistnienia takich okoliczności. Podnoszone we wniosku ogólne twierdzenia o stronniczości sędziów, o braku obiektywizmu, o zmianie przedmiotu zaskarżenia nie mogą stanowić podstawy do uwzględnienia wniosku o wyłączenie. W tym zakresie skarżący nie wskazał na żadne okoliczności, czy też dowody mogące uprawdopodobnić formułowane zarzuty, a tym samym uzasadnić wątpliwości co do bezstronności sędziów.
W dalszej części uzasadnienia Sąd wskazał, że samo subiektywne przeświadczenie skarżącego o braku bezstronności sędziów, bez wskazania w tym zakresie jakichkolwiek okoliczności skutecznie uzasadniających ten zarzut, nie stanowi wystarczającej przesłanki do wyłączenia sędziów na podstawie art. 19 p.p.s.a. Jednocześnie Sąd podniósł, że wyjaśnień zawartych w oświadczeniach złożonych przez sędziów orzekających w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach, których dotyczy wniosek wynika, że nie istnieje między nimi i stronami postępowania jakikolwiek stosunek osobisty tego rodzaju, że mógłby wywołać wątpliwości co do ich bezstronności w tej sprawie, a także nie zachodzi żadna z okoliczności wymienionych w art. 18 p.p.s.a. Natomiast skarżący nie wykazał we wniosku okoliczności, które podważałyby wiarygodność złożonych oświadczeń.
Na powyższe postanowienie L. L. wniósł zażalenie. Zdaniem skarżącego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu naruszył przepis art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, albowiem nie zawiadomił go o terminie posiedzenia, na którym wydano zaskarżone postanowienie. Podniósł również, że nie składał wniosku o wyłączenie wymienionych w sentencji postanowienia sędziów. Wskazał także, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach dokonał zmiany przedmiotu w zawisłej przed tym Sądem sprawie o sygn. IV SAB/Gl 59/09, albowiem wniesiona przez niego skarga dotyczyła sprawy "urzędowej Sądu Pracy w [...]", a nie w sprawie bezczynności w przedmiocie choroby zawodowej. Z tego powodu zdaniem skarżącego postanowienie z dnia 24 marca 2011 r. jest wadliwe. Skarżący podniósł także, że w tej sprawie stroną jest "WSA w Gliwicach, a nie Sędziowie WSA w Gliwicach" wymienieni w tym postanowieniu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Instytucja wyłączenia sędziego zarówno z mocy prawa, jak i na wniosek strony jest istotną gwarancją procesową, która ma zapewnić rozpoznanie sprawy przez sąd w takim składzie orzekającym, którego sędziowie nie pozostają w relacjach osobistych ze stronami postępowania oraz nie mieli wcześniejszych związków z rozpoznawaną sprawą. Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego sprowadza się do eliminowania przyczyn, które mogą skutkować powstaniem wątpliwości, co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznaniu określonej sprawy (porównaj: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Jan Paweł Tarno. Wyd. LexisNexis Warszawa 2010, s. 76).
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w przedmiotowej sprawie nie miała miejsca żadna z przesłanek wskazana w treści art. 18 § 1 p.p.s.a. powodująca wyłączenie sędziego od orzekania z mocy ustawy. Natomiast przepis art. 19 p.p.s.a jako podstawę wyłączenia sędziego czyni samo powstanie wątpliwości co do bezstronności tego sędziego u strony zgłaszającej wniosek (porównaj: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat. M. Niezgódka-Medek, wyd. Wolters Kluwer, Warszawa 2009, s. 74, teza 1). Przy czym do uwzględnienia wniosku nie wystarczy samo subiektywne przekonanie strony o braku bezstronności sędziego, lecz strona winna wskazać takie okoliczności, które obiektywnie wzbudziłyby wątpliwości co do tej bezstronności (porównaj: uzasadnienie do postanowienia NSA z dnia 22.02.2008 r., sygn. II FZ 60/08, dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń i Informacji o Sprawach http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Zatem z powyższego przepisu wynika, iż względną przyczyną wyłączenia sędziego jest jakakolwiek okoliczność, pod warunkiem iż mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zaskarżone postanowienie z dnia 24 marca 2011 r. jest prawidłowe, a tym samym odpowiada prawu. Prawidłowo, jak już wyżej wskazano, Sąd I instancji stwierdził, że w sprawie nie występują jakiekolwiek okoliczności mogące stanowić przyczynę wyłączenia wymienionych w sentencji orzeczenia sędziów, albowiem nie zachodzą okoliczności o których mowa w art. 18 p.p.s.a. Również art. 19 p.p.s.a. nie będzie miał w przedmiotowej sprawie zastosowania, albowiem brak jest podstaw do stwierdzenia, że w stosunku do tych sędziów istnieją jakiekolwiek okoliczności które mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do ich bezstronności. Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Sądu I instancji, że ogólne sformułowania dotyczące braku bezstronności tych sędziów nie uzasadniają wniosku o ich wyłączenie. Bowiem samo niezadowolenie strony z rozstrzygnięcia nie świadczy jeszcze o stronniczości orzekających w sprawie sędziów, a z wniosku skarżącego z dnia 10 października 2010 r. w istocie wynika, że powodem żądania wyłączenia sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach są zastrzeżenia skarżącego do sposobu prowadzenia postępowania, albo niezadowolenie z rozstrzygnięcia.
Odnosząc się do zarzutów zażalenia, w pierwszej kolejności wskazać należy, że zarzut skarżącego dotyczący wyjścia w zakwestionowanym postanowieniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu poza granice wniosku skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie. We wniosku z dnia 10 października 2010 r. skarżący wniósł o "wyłączenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach od rozpatrzenia skargi zawartej w sprawie sądowej o sygn. IV SAB/Gl 59/09". Ustawa prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie zna instytucji wyłączenia sądu. Możliwe jest tylko wyłączenie poszczególnych sędziów (porównaj: motywy do postanowienia NSA z dn. 9.09.2004 r., sygn. akt OZ 400/04, niepubl.). W związku z powyższym prawidłowo Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu przyjął, że wniosek skarżącego obejmuje wszystkich wskazanych w sentencji postanowienia sędziów.
Wydając zaskarżone postanowienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu nie naruszył także art. 45 ust. 1 Konstytucji. W przepisie tym została wyartykułowana zasada określana mianem prawa do sądu. Jest to istotne prawo jednostki, która może dochodzić swych praw przed właściwym, niezależnym, bezstronnym i niezawisłym sądem. Skarżący upatruje naruszenia powyższego przepisu w niezawiadomieniu go o terminie posiedzenia, czym uniemożliwiono mu osobiste stawiennictwo w sądzie. Zarzut ten jest nieusprawiedliwiony, albowiem przepis art. 22 § 2 p.p.s.a., jako wyjątek od ogólnej zasady przewidzianej w przepisie art. 90 § 1 p.p.s.a. stanowi, że postanowienie w przedmiocie wniosku o wyłączenie sędziego wydaje sąd w składzie trzech sędziów na posiedzeniu niejawnym. Tego typu posiedzenie co do zasady odbywa się bez udziału stron, a zapadłe na takim posiedzeniu orzeczenie doręczane jest z urzędu stronom postępowania.
Wprawdzie art. 95 zd. 2 p.p.s.a. stwarza Sądowi możliwość wezwania osób na posiedzenie niejawne, jednakże z reguły podyktowane to jest potrzebą odebrania od danej osoby dodatkowych oświadczeń. Skoro takiej potrzeby nie było, to Sąd prawidłowo nie zawiadamiał skarżącego o terminie posiedzenia niejawnego, a jego prawo do sądu zostało zrealizowane poprzez doręczenie mu zapadłego na tym posiedzeniu postanowienia wraz ze stosowanym pouczeniem o terminie i sposobie wniesienia środka zaskarżenia.
Natomiast zarzut w postaci "podmiany przedmiotu zaskarżenia w złożonej (...) skardze" nie może być w niniejszej sprawie rozpoznawany, albowiem nie ma wpływu na treść zakwestionowanego postanowienia dotyczącego kwestii wyłączenia sędziów. Zwrócić bowiem należy uwagę, że kontrolą Naczelnego Sądu Administracyjnego jest prawidłowość wydania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zakwestionowanego postanowienia, a wszelkie zarzuty nie mieszczące się w ramach przedmiotu zaskarżenia muszą pozostać poza granicami tej kontroli.
Mając na uwadze powyższe rozważania oraz fakt, że skarżący w złożonym wniosku nie wskazał żadnych okoliczności które mogłyby wywoływać uzasadnione wątpliwości co do bezstronności poszczególnych sędziów stwierdzić należy, że wniesione zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie, a zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Tym samym na podstawie art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. w zw. z art. 184 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji postanowienia.