Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi postanowieniem z dnia 27 lutego 2014 r. sygn. akt II SA/Łd 59/14 odmówił M.W. przyznania prawa pomocy w sprawie z jej skargi na postanowienie Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi z dnia 21 listopada 2013 r., nr 373/2013, w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie zalegalizowania budynku gospodarczego.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że w toku postępowania skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu sądowego od skargi.
Postanowieniem z dnia 30 stycznia 2014 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W ocenie referendarza sądowego wniosek skarżącej nie zasługiwał na uwzględnienie, gdyż wynikające z niego informacje nie potwierdziły, że sytuacja materialna skarżącej uzasadniała przyznanie jej prawa pomocy w żądanym zakresie.
Pismem z dnia 7 lutego 2014 r. skarżąca wniosła sprzeciw od powyższego postanowienia referendarza sądowego z dnia 30 stycznia 2014 r. oświadczając, że nie jest w stanie określić sytuacji materialnej męża, z którym od 2007 r. pozostaje w separacji. Od tego czasu mąż nie określił swojej sytuacji materialnej, nadsyłając jedynie alimenty w kwocie 1000 zł, a także opłacając połowę wszystkich świadczeń. Skarżąca dodała również, że jej mąż oświadczył jej, że nie ma żadnego obowiązku informowania o swojej sytuacji materialnej, a ponieważ jest ona wyłącznym współwłaścicielem nieruchomości, będącej przedmiotem sprawy, mąż odmówił jej jakiejkolwiek pomocy w tym zakresie oświadczając, że nie ma w tym żadnego interesu.
Odmawiając przyznania prawa pomocy Sąd Wojewódzki, powołując się na treść art. 243 § 1, art. 245 § 1, 2 i 3 oraz art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zw. dalej p.p.s.a., wskazał, że w przedmiotowej sprawie skarżąca wystąpiła z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Oznacza to, iż skarżąca zobowiązana była do wykazania, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Tymczasem przedstawione przez skarżącą informacje o stanie rodzinnym, majątku i dochodach nie dają jednak podstaw do twierdzenia, iż skarżąca nie ma środków na opłacenie kosztów sądowych w żądanym zakresie. Jak wynika z formularza PPF skarżąca jest matką samotnie wychowującą dwoje dzieci w wieku szkolnym, nie pracuje, nie posiada żadnych oszczędności.
Pozostaje w separacji faktycznej z mężem, który prowadzi oddzielne gospodarstwo domowe. Utrzymuje się z dobrowolnych alimentów od męża w łącznej kwocie 1000 złotych, który ponadto opłaca połowę wszystkich świadczeń. Nie posiada informacji o dochodach i majątku męża. Posiada dom o powierzchni ok. 100 m² oraz mieszkanie o powierzchni 48 m². Nie posiada żadnego innego wartościowego majątku, oszczędności ani papierów wartościowych. Jednakże brak ujawnienia sytuacji materialnej męża skarżącej, nie pozwala na ocenę jej rzeczywistej sytuacji materialnej pod kątem spełniania przesłanek koniecznych do przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. Wnioskodawczyni powinna wykazać zatem nie tylko swoją sytuację majątkową, ale również sytuację majątkową innych członków rodziny, którzy pozostają z nią we wspólnym gospodarstwie domowym bądź są zobowiązani do alimentacji (art. 252 p.p.s.a.). Bezspornym jest, że skarżąca jest z mężem w relacji powinności alimentacyjnych, bowiem w czasie trwania małżeństwa małżonkowie są ustawowo zobowiązani do wzajemnej pomocy na podstawie art. 23 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. z 1964 r., Nr 9 poz. 59 ze zm.), zw. dalej k.r.o., a obowiązek ten istnieje niezależnie od ustroju małżeńskiego i obejmuje też sytuację pozostawania w separacji faktycznej.
Obowiązek wzajemnej pomocy małżonków wygasa dopiero w momencie rozwiązania związku małżeńskiego przez rozwód (poza wyjątkiem przewidzianym w art. 60 k..r.o.) i sądowego orzeczenia separacji (art. 614 § 1 k.r.o.). Zatem faktyczna separacja małżonków nie może wpłynąć na przyznanie skarżącej prawa pomocy. Natomiast do obowiązków alimentacyjnych zalicza się również pomoc w opłaceniu kosztów postępowania sądowego, toczonego przez osobę uprawnioną do alimentacji.
Sąd wskazał również na nieścisłość w przekazanych przez skarżącą informacjach w oświadczeniach o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, bowiem jak wiadomo sądowi z urzędu w sprawie o sygn. akt SA/Łd 1016/13 skarżąca wskazała, że jest właścicielką domu o pow. ok. 120 m² oraz nieruchomości o pow. ok. 1800 m², na której ww. dom się znajduje. Tymczasem w niniejszej sprawie skarżąca oświadczyła, że jest właścicielką domu o pow. 100 m² oraz mieszkania o pow. 48 m². Z tego wynika, że informacje składane przez skarżącą w dwóch różnych sprawach nie zgadzają się ze sobą. Na marginesie Sąd wskazał również, że w dniu 21 lutego 2014 r., pod pozycją 702, na rachunku bankowym Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi została zaksięgowana kwota 100 zł, tytułem wpisu sądowego do sprawy o sygn. akt II SA/Łd 59/14, a wpłacającym była M. W. To z kolei potwierdza, że skarżąca miała wystarczające środki na uiszczenie wpisu sądowego od skargi w niniejszej sprawie.
Na powyższe postanowienie skarżąca wniosła zażalenie, podnosząc że z mężem przebywa w separacji i nie jest zorientowana w jego sytuacji materialnej. Jest samotna i nie pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żadnym członkiem rodziny. Powyższe, w jej ocenie, wskazuje że spełnia warunki do zwolnienia jej od ponoszenia kosztów sądowych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Z konstrukcji tego przepisu wynika, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy. W tym stanie rzeczy należy przyjąć, że rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę.
Mając powyższe na uwadze oraz wzgląd na okoliczności sprawy niniejszej należy stwierdzić, że skarżąca nie wykazała w przekonujący sposób, że znajduje się w sytuacji materialnej, która kwalifikowałaby ją do przyznania jej prawa pomocy w zakresie całkowitym. Należy bowiem podzielić pogląd Sądu I instancji, że bez względu na fakt istnienia separacji faktycznej między małżonkami i nieprowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego to okoliczność pozostawania w związku małżeńskim stosownie do art. 27 k.r.o. skutkuje, tym, że oboje małżonkowie obowiązani są, każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych, przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli. W takiej sytuacji należało uznać, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zasadnie zaskarżonym postanowieniem z dnia 27 lutego 2014 r. oddalił wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, w oparciu o art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., postanowił zażalenie oddalić.