Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 25 października 2017 r., sygn. akt II SA/Lu 955/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi Spółdzielni Mieszkaniowej L. w S. na decyzję Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Lublinie z dnia [...] lipca 2017 r., znak: [...], utrzymująca w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Zamościu z dnia [...] maja 2017 r. znak: [...] nakazującą Spółdzielni Mieszkaniowej L. w S. przy ul. [...][...], wyznaczenie miejsc postojowych dla samochodów osobowych (do czterech stanowisk włącznie), na utwardzonym kostką brukową terenie działek nr ew. [...] i [...], położonych w S. Ponadto utwardzony kostką brukową teren działek nr ew. [...] i [...] niestanowiący wyznaczonych miejsc postojowych oraz dojazdu do tych miejsc nakazano wygrodzić w sposób trwały, za pomocą elementów architektonicznych (np. słupków, gazonów, kwietników), uniemożliwiający wykorzystanie tego terenu, jako miejsca postojowe dla samochodów. Roboty należy wykonać do 30 września 2017 r.
Sąd mając na uwadze przesłanki wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji z art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 z późn. zm., dalej jako P.p.s.a.), i rozumienie jakie nadaje się tym przesłankom w orzecznictwie i doktrynie wskazał, że skarżąca Spółdzielnia nie wskazała we wniosku na jakiekolwiek okoliczności świadczące o tym, że wykonanie zaskarżonej decyzji może spowodować niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody. Spółdzielnia wskazała jedynie, że wskutek wykonania tej decyzji poniesie znaczne koszty wykonania miejsc postojowych. W ocenie Sądu, nie było też racjonalnych powodów, by przyjąć, że w wyniku wykonania decyzji organów obu instancji zaistniałoby niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w rozumieniu art. 61 § 3 P.p.s.a.
Sąd zaznaczył, że szkód w znacznym rozmiarze, ani tym bardziej trudnych do odwrócenia skutków, nie może – co do zasady – wywołać konieczność poniesienia kosztów określonych w decyzji robót. Skarżąca nie wykazała, by poniesienie tych kosztów pochłonęło tak duże sumy pieniężne, że mając na uwadze wielkość jej budżetu, uniemożliwiłoby to bieżące wykonywanie jej funkcji.
W tej sytuacji sąd uznał, że brak było podstaw do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji na podstawie art. 61 § 3 P.p.s.a.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła Spółdzielnia, zarzucając mu naruszenie art. 61 § 3 P.p.s.a. Wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia i wstrzymanie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej. Ewentualnie o uchylenie tego postanowienia i przekazanie sporawy do ponownego rozpoznania.
W uzasadnieniu zażalenia zarzucono, że Sąd w ogóle nie analizował przesłanek wstrzymania z art. 61 § 3 P.p.s.a. Spółdzielnia stoi na stanowisku, że realia sprawy nie wymagają tak szybkiego jej wykonania w sytuacji, kiedy możliwości techniczne i finansowe Spółdzielni są w znacznym stopniu ograniczone.
Spółdzielnia wskazuje, że konieczność zakupu co najmniej kilkunastu cementowych kwietników i ich właściwego rozmieszczenia na terenie ww. działek wymaga znacznych środków finansowych. Kwietniki (gazony) należy przetransportować wynajętymi samochodami i rozmieścić przy pomocy wynajętego sprzętu. Spółdzielnia nie dysponuje takim sprzętem i samochodami. Posiada jedynie 308 mieszkań i aktualnie prowadzi inwestycję ocieplenia i doprowadzenia do tych lokali gazu, co pochłania znaczne środki finansowe.
W jej ocenie fakt poniesienia znacznych wydatków wykonanie zaskarżonej decyzji oraz prowadzoną inwestycję jest powszechnie znany i nie wymaga oddzielnego dowodu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z treścią art. 61 § 3 P.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu, jeżeli w wyniku jego wykonania zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.
Przez wyrządzenie znacznej szkody należy rozumieć taką szkodę (majątkową, a także niemajątkową), która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Będzie to miało miejsce w takich wypadkach, gdy grozi utrata przedmiotu świadczenia, który wskutek swych właściwości nie może być zastąpiony jakimś innym przedmiotem, a jego wartość pieniężna nie miałaby znaczenia dla skarżącego, lub gdyby zachodziło niebezpieczeństwo poniesienia straty na życiu i zdrowiu. Natomiast trudne do odwrócenia skutki oznaczają takie prawne lub faktyczne skutki wykonania aktu, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków.
Należy zaznaczyć, że ciężar wykazania okoliczności wskazujących na niebezpieczeństwo zaistnienia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków spoczywa na składającym wniosek o wstrzymanie wykonania aktu. Trudno bowiem wymagać by Sąd znał dogłębnie sytuację w jakiej znajduje się aktualnie wnioskujący o wstrzymanie wykonania decyzji podmiot i jakie skutki faktyczne lub prawne może spowodować jej wykonanie. Sąd bada w oparciu o materiał zgromadzony w aktach czy wystąpiły przesłanki wstrzymania jednak nie może wyręczyć w tym zakresie samego podmiotu zainteresowanego udzieleniem mu tymczasowej ochrony.
Zdaniem NSA, Sąd I instancji odmawiając uwzględnienia wniosku Spółdzielni słusznie zauważył, że nie przedstawiała ona żadnych okoliczności świadczących o tym, że wykonanie nakazu wynikającego z zaskarżonej decyzji może spowodować dla Spółdzielni zagrożenie powstaniem znacznej szkody czy trudnych do odwrócenia skutków.
Spółdzielnia podnosi, że poniesie znaczną szkodę finansową ale nie przedstawia choćby szacunkowych kosztów wykonania prac określonych w decyzji. Wskazuje na krótki termin realizacji prac czy konieczność zaangażowania stosownego sprzętu czy zapewnienia transportu co wiąże z poniesieniem kosztów ale nadal nie wskazuje tych kosztów. Nie sposób ustalić, że koszty poniesione w celu wykonania decyzji spowodują dla Spółdzielni znaczną szkodę skoro Sąd nie zna jej aktualnej sytuacji finansowej. Nie przedstawiono dokumentów, z których wynikałoby, że wykonanie decyzji zachwieje sytuacją finansową Spółdzielni i zagrozi jej niewypłacalnością. W tych okolicznościach należało uznać, ze Spółdzielnia nie wykazała, że wykonanie zaskarżonej decyzji spowoduje w jej majątku znaczną szkodę.
W ocenie NSA środki finansowe poniesione w związku z wyznaczeniem czterech miejsc postojowych dla samochodów oraz terenu, który był przeznaczony pod miejsca postojowe poprzez ustawienie słupków, kwietników lub innych elementów architektonicznych uniemożliwiających ich wykorzystywanie, jako miejsca postojowe w odniesieniu do terenu zajmującego szerokość około 16 miejsc postojowych nie stanowią takich wydatków, których licząca 308 lokali Spółdzielnia nie mogłaby ponieść. Nie bez znaczenia jest także fakt, że w razie uwzględnienia skargi możliwy będzie zwrot kosztów związanych z wykonaniem decyzji. Stosunkowo łatwe będzie też przywrócenie terenu do stanu pierwotnego. Zdemontowanie wspomnianych elementów nie nastręcza trudności i nie generuje wysokich kosztów.
Brak także podstaw do uznania, że wykonanie wskazanych w decyzji prac spowoduje trudne do odwrócenia skutki. W ocenie NSA, z uwagi na charakter tych robót wywołane nimi skutki (wygrodzenie terenu np. słupkami) nie spowodują ani istotnej ani trwałej zmiany rzeczywistości, przy której powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków.
Spółdzielnia nie wykazała zatem jakichkolwiek okoliczności, które wskazywałyby w sposób wiarygodny, że wykonanie zaskarżonej decyzji czy decyzji jej poprzedzającej spowoduje dla niej realne zagrożenie powstaniem znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Skoro Spółdzielnia poprzestała jedynie na ogólnikowych, gołosłownych twierdzeniach o finansowych konsekwencjach wykonania tej decyzji bez przedstawienia kosztów oraz swojej aktualnej sytuacji materialnej, to Sąd nie mógł ocenić czy w jej sytuacji zaistnieją przesłanki wstrzymania. W tym kontekście stwierdzić należy, iż w istocie Spółdzielnia nie przedstawiała żadnych, realnych i wiarygodnych okoliczności, które wywołałyby przekonanie Sądu o konieczności udzielenia ochrony tymczasowej.
Wobec tego Sąd I instancji postąpił właściwie oddalając jej wniosek z uwagi na brak wykazania przesłanek z art. 61 § 3 P.p.s.a.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i § 2 P.p.s.a, orzekł jak w sentencji.