Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z dnia 23 marca 2015 r., sygn. akt II SA/Kr 1736/14 odmówił E. K. zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie z jego skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w N. z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności postanowienia.
Sąd I instancji wskazał, że we wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych skarżący oświadczył, iż prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną Z. K. Ich miesięczny dochód z tytułu pobieranych świadczeń emerytalnych wynosi 2 565,49 zł.
W skład majątku skarżącego wchodzi współwłasność domu o pow. 105 m2 oraz działka o pow. 7 arów. Na uzasadnienie wniosku skarżący podał, iż nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych. Skarżący wraz z żoną są osobami starszymi i samotnymi. Z uwagi na wiek mają problemy zdrowotne. W piśmie z dnia 4 lutego 2015 r., uzupełniającym wniosek, pełnomocnik skarżącego wyjaśnił, iż ani skarżący ani jego żona nie posiadają rachunków bankowych. Ich emerytury doręcza poczta. Skarżący jest właścicielem samochodu osobowego marki [...], rok produkcji 1975. Nie korzysta z pomocy opieki społecznej.
Do pisma skarżący dołączył kserokopie następujących dokumentów: rachunek za wywóz śmieci - 45 zł, faktura VAT za usługi telekomunikacyjne - 32,69 zł, faktura VAT za wodę - 75,37 zł (za kwartał), rachunki za energię elektryczną - 57,35 zł, ubezpieczenie OC za samochód - 319 zł za rok, podatek rolny od nieruchomości 148 zł, ubezpieczenie budynku - 61 zł, ubezpieczenie osobowe skarżącego 120 zł, ubezpieczenie osobowe żony skarżącego - 72 zł, faktury za zakupów leków dla skarżącego i jego żony (wszystkie za rok 2014), karty informacyjne leczenia szpitalnego żony skarżącego z roku 2013 r. i 2014 r.
Postanowieniem z dnia 19 lutego 2015 r., sygn. akt II SA/Kr 1736/14 referendarz sądowy oddalił wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów.
Od powyższego postanowienia skarżący wniósł sprzeciw, w którym nie zgodził się ze stanowiskiem referendarza.
Skarżący wskazał, iż jego wydatki wynoszą 130,17 zł opłat za media, oraz 12,34 zł miesięcznie podatku od nieruchomości. Zakup koksu to wydatek rzędu 1000 zł rocznie. Skarżący zarzucił, iż referendarz sądowy nie uwzględnił wydatków na odzież i żywności. Ponadto, zdaniem skarżącego wydatki na ubezpieczenie OC oraz ubezpieczenie budynku nie są wydatkami dobrowolnymi, a wynikają z przepisów prawa.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie powołał art. 245 § 1 i 3 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012. 270), zwanej dalej p.p.s.a., i stwierdził, że mając obraz sytuacji majątkowej i rodzinnej przedstawionej przez skarżącego nie może przyznać wnioskowanego przez niego prawa pomocy.
Sąd wskazał, że stałe dochody skarżącego i jego żony wynoszą 2 565,49 zł miesięcznie. Ponoszone wydatki to: opłaty za media to ok. 120 zł - 130 zł miesięcznie, zakup koksu 1000 zł rocznie co daje ok. 85 zł miesięcznie, wydatki na leki to 500-600 zł oraz ok. 12,50 zł podatek od nieruchomości. Skarżący opłaca również ubezpieczenie samochodu w wysokości 318 zł za rok, podatek rolny 37 zł kwartalnie, oraz swoje ubezpieczenie 30 zł kwartalnie i żony 18 zł kwartalnie. Stałe miesięczne wydatki wynoszą więc ok. 882,50 zł. Sąd dał też wiarę skarżącemu, iż pełnomocnik nie pobiera obecnie od niego wynagrodzenia.
W ocenie Sądu, powyższe świadczy o tym, iż skarżący nie może być uznany za osobę ubogą zasługującą na przyznanie prawa pomocy. Sąd wziął pod uwagę, iż skarżący wraz z żoną posiadają stały miesięczny dochód. Nie ponosi on wydatków związanych z reprezentowaniem przez profesjonalnego pełnomocnika. Nie podważając wiarygodności oświadczeń skarżącego dotyczących konieczności ponoszenia kosztów leków, leczenia oraz innych wydatków, Sąd zwrócił uwagę, że po odliczeniu stałych wydatków pozostaje skarżącemu miesięcznie ok. 1682,99 zł.
Ponadto, na obecnym etapie postępowania skarżący zobowiązany jest jedynie do uiszczenia wpisu w wysokości 100 zł, co zdaniem Sądu nie przekracza jego możliwości finansowych. Zdaniem Sądu, sytuacja materialna skarżącego pozwala na poniesienie tych kosztów we własnym zakresie bez uszczerbku w utrzymaniu siebie i swojej żony.
Biorąc pod uwagę całokształt okoliczności sprawy Sąd stwierdził, że skarżący nie wykazał spełnienia przesłanek do zwolnienia od kosztów sądowych, dlatego Sąd działając na podstawie art. 246 § 1 pkt. 2 w zw. z art. 245 § 1 i § 3 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.
Na powyższe postanowienie skarżący złożył zażalenie, zarzucając naruszenie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. poprzez błędne uznanie, że wnioskodawca jest w stanie ponieść pełne koszty postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, w sytuacji gdy złożony przez wnioskodawcę wniosek wraz z załącznikami uzasadnia zwolnienie wnioskodawcy od kosztów sądowych w całości.
Mając powyższe na uwadze, skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez uwzględnienie wniosku o zwolnienie wnioskodawcy od kosztów sądowych w całości, ewentualnie uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy WSA w Krakowie do ponownego rozpoznania oraz orzeczenie o kosztach postępowania zażaleniowego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane osobie fizycznej, jeżeli wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Orzeczenie w tej sprawie Sąd wydaje na podstawie oświadczenia strony mając na uwadze okoliczności podane w tym oświadczeniu i w przedstawionych przez stronę dokumentach.
W związku z tym, że w przypadku przyznania prawa pomocy koszty postępowania sądowego pokrywane są z budżetu państwa, korzystanie z tej instytucji powinno mieć miejsce jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca rzeczywiście nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a przez to nie może zrealizować przysługującego mu prawa do sądu.
Analiza wniosku złożonego przez skarżącego prowadzi do uznania, że skarżący nie należy do osób rzeczywiście ubogich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspakajają tylko podstawowe potrzeby. Skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną. Źródłem utrzymania skarżącego i jego żony jest dochód z tytułu pobieranych świadczeń emerytalnych, który wynosi łącznie 2 565,49 zł miesięcznie. Ponadto, skarżący wraz z żoną są właścicielami domu o powierzchni 105 m2 i działki o powierzchni 7 arów. Mając na uwadze powyższe okoliczności stwierdzić należy, że nawet przy uwzględnieniu wydatków skarżącego, powinien on partycypować w kosztach sądowych. Skarżący posiada bowiem stałe źródło dochodu, a zatem nie znajduje się on w trudnej sytuacji materialnej, uniemożliwiającej poniesienie pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
W takiej sytuacji należało uznać, że zasadnie Sąd I instancji zaskarżonym postanowieniem odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. postanowił zażalenie oddalić.
----------------------- 4