Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 23 lutego 2016r., sygn. akt II SA/Ol 196/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie odrzucił skargę R. P., E. P. i K. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia [...] listopada 2015r., nr [...] w przedmiocie lokalizacji inwestycji celu publicznego (pkt 1 postanowienia); zwrócił skarżącym uiszczony wpis od skargi w kwocie 200 zł (pkt 2 postanowienia).
W uzasadnieniu postanowienia podano, że zaskarżoną decyzją z dnia [...] listopada 2015r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Olsztynie utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Gołdapi z dnia [...] czerwca 2015r., nr [...] w przedmiocie ustalenia lokalizacji inwestycji celu publicznego dla zamierzenia polegającego na budowie elektroenergetycznej linii napowietrznej 110kV relacji Gołdap-Olecko, na terenie gmin Gołdap, Kowale Oleckie oraz Olecko, obejmującym podane działki geodezyjne.
Rozstrzygnięcie to doręczone zostało K. P. w dniu [...] grudnia 2015r. oraz E. i R. małżonkom P. w dniu 8 grudnia 2015r. Decyzja zwierała pouczenie o terminie i sposobie jej zaskarżenia do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Olsztynie.
W dniu 5 stycznia 2016r. skarżący nadali przesyłką pocztową skargę datowaną 29 grudnia 2015r., adresowaną bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, z dopiskiem za pośrednictwem SKO w Olsztynie, która wpłynęła do tutejszego Sądu w dniu 8 stycznia 2015r.
Na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II z dnia 8 stycznia 2016r., skarga ta została przesłana Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w Olsztynie w dniu 11 stycznia 2015r., o czym poinformowano skarżących.
W dniu 10 lutego 2016r. powyższa skarga już w prawidłowym trybie wpłynęła do Sądu ze stanowiskiem organu II instancji, który wniósł o jej odrzucenie z powodu upływu terminu do jej wniesienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie przytaczając art. 53 § 1 i art. 54 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012r. poz. 270 ze zm.), dalej p.p.s.a., podniósł, że merytoryczne rozpatrzenie zasadności skargi poprzedzone jest badaniem dopuszczalności jej wniesienia.
Sąd podniósł, że ze zwrotnego potwierdzenia odbioru wynika, że zaskarżona decyzja została doręczona skarżącym w dniu 8 grudnia 2015r. Zatem termin do wniesienia skargi w niniejszej sprawie upłynął z dniem 7 stycznia 2015r. Przed tą datą strona skarżąca nadała skargę w placówce pocztowej, adresując ją do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie. Jednakże dla oceny zachowania terminu do wniesienia skargi nie można przyjąć daty wniesienia skargi bezpośrednio do sądu, bowiem na tym etapie postępowania niedopuszczalne jest zastosowanie trybu przewidzianego w art. 65 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2013r. poz. 267), zgodnie z którym podanie wniesione do organu niewłaściwego przed upływem przepisanego terminu uważa się za wniesione z zachowaniem terminu.
Stosownie do art. 54 § 1 p.p.s.a. skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi. Organ, którego działanie lub bezczynność zaskarżono, przekazuje skargę sądowi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej wniesienia i może w zakresie swojej właściwości uwzględnić skargę w całości do dnia rozpoczęcia rozprawy (art. 54 § 2 i 3 p.p.s.a.).
Sąd podkreślił, że zasada wnoszenia skargi za pośrednictwem organu administracji publicznej oznacza, że w przypadku wniesienia skargi bezpośrednio do sądu administracyjnego lub też za pośrednictwem organu administracji publicznej innego niż ten, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi, sąd ten lub organ powinien ją przekazać właściwemu organowi administracji publicznej. O zachowaniu terminu do wniesienia skargi, określonego w art. 53 § 1 p.p.s.a., decyduje wówczas data nadania skargi przez sąd (lub organ) pod adres właściwego organu (vide: "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", T. Woś i in., LexisNexis, wyd. I, Warszawa 2005 r. W związku z powyższym Sąd uznał, że w rozpatrywanej sprawie skarga na przedmiotową decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego wniesiona została w dniu 11 stycznia 2016r., gdyż tego dnia została przekazana przez Sąd temu organowi według właściwości.
Oznacza to, iż pomimo prawidłowego pouczenia przez organ administracji publicznej o sposobie i terminie złożenia środka zaskarżenia, strona skarżąca uczyniła to z uchybieniem 30-dniowego terminu, który w niniejszej sprawie upłynął bezskutecznie z dniem 7 stycznia 2016r.
W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. odrzucił skargę i na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. orzekł o zwrocie uiszczonego wpisu.
W zażaleniu E. P., K. P. i R. P., reprezentowani przez r.pr. M. P., zaskarżyli powyższe postanowienie w całości, wnosząc o jego uchylenie.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie:
- 1) art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 53 § 1 p.p.s.a., jak również art. 54 § 1 p.p.s.a. przez uznanie, że doszło do uchybienia terminu poprzez wniesienie skargi bezpośrednio do Sądu, czego skutkiem było przyjęcie przez Sąd, że o zachowaniu terminu do wniesienia skargi zadecydowała data przekazania skargi przez Sąd do organu właściwego w sprawie, w sytuacji gdy ustawowy termin został przez stronę zachowany;
- 2) art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 45 ust. 1 Konstytucji i art. 31 ust. 3 Konstytucji poprzez ich niezastosowanie, a zamiast tego wyciągnięcie konsekwencji niekorzystnych dla strony i odrzucenie skargi.
W uzasadnieniu zażalenia podniesiono, że wbrew twierdzeniom wynikającym z postanowienia Sądu, decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2015r. została skarżącym doręczona w dniu 10 grudnia 2015 roku, a nie w dniu 8 grudnia 2015 roku. Fakt ten ma o tyle znaczenie, że odmiennie kształtuje ostateczny termin do złożenia przez skarżących skargi do Sądu, ale również, mając na względzie obecny stan faktyczny, każe twierdzić, iż przesłanie skargi przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w dniu [...] stycznia 2016 roku nastąpiło w wymaganym prawem terminie.
Skarżący podnieśli, że sąd administracyjny, odrzucając skargę, jest zobligowany do precyzyjnego wskazania, że odrzucenie skargi nastąpiło z uwagi na uchybienie terminowi (por. post. SN z dnia 14 listopada 2002 r., III RN 16/02, OSNAPiUS 2003, Nr 22, poz. 531). Sąd powinien przy tym przede wszystkim dokonać ustaleń wskazujących na to, iż istotnie strona nie zachowała terminu.
Skarżący podkreślili, że skoro zaskarżoną decyzję doręczono skarżącym w dniu 10 grudnia 2015 roku to od tej daty należałoby obliczyć właściwy trzydziestodniowy termin do wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Obliczając ostatni dzień tego terminu trzeba ponadto zauważyć, iż wypada on w dniu 9 stycznia 2016 roku, którym to dniem jest sobota. Opierając się zatem na zapisie wynikającym z § 2 art. 83 p.p.s.a. jako ostatni dzień, w którym możliwe było wniesienie skargi do Sądu, należy wskazać dzień 11 stycznia 2016 roku, tj. poniedziałek, a w którym to dniu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie przesiał skargę do Samorządowego Kolegium Odwoławczego.
Wobec powyższego zachodzi sytuacja, w której skarżący w prawidłowym terminie wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego a jednocześnie brak jest podstaw do przyjęcia, iż skargę należało odrzucić z powodu wniesienia jej po upływie wymaganego terminu do jej złożenia. Skarżący podkreślili, iż w przypadku wniesienia skargi bezpośrednio do sądu sąd ten przekazuje skargę właściwemu organowi administracji publicznej, a o zachowaniu terminu do wniesienia skargi decyduje wówczas data nadania skargi przez sąd na adres właściwego organu administracji publicznej, gdyż to właśnie przez złożenie skargi do organu następuje wszczęcie postępowania sądowoadministracyjnego. Sam zaś organ, którego akt lub czynność jest przedmiotem skargi do sądu administracyjnego, ma trzydzieści dni na udzielenie odpowiedzi na skargę oraz przesłanie jej właściwemu sądowi administracyjnemu wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy administracyjnej.
Zdaniem skarżących Sąd bez faktycznych podstaw odrzucił skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, a która to skarga winna być przez Sąd rozpoznana w prawidłowy sposób, skoro wniesiona została w terminie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Jak stanowi art. 53 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej p.p.s.a. skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. Skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie (...) jest przedmiotem skargi – art. 54 ust. 1 p.p.s.a.
W postępowaniu administracyjnym i w postępowaniu sądowym, ustawodawca wiąże z doręczeniem rozstrzygnięć doniosłe skutki procesowe. Od daty doręczenia rozstrzygnięcia liczyć należy terminy do dokonania określonych, przewidzianych prawem czynności, w tym do wystąpienia z odwołaniem, zażaleniem czy skargą do sądu administracyjnego.
Zaskarżoną decyzję z dnia [...] listopada 2015 r. doręczono skarżącym w dniu 8 grudnia 2015r. (K. P. – k. 208 akt adm.) i (R. i E. P. – k. 221 akt adm.) A zatem trzydziestodniowy termin do wniesienia skargi biegł dla skarżących od dnia 9 grudnia 2015r. i upłynął w dniu 8 stycznia 2016r.
Przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewidują, by w przypadku omyłkowego wniesienia skargi bezpośrednio do Sądu zachowanie terminu do jej złożenia mogło być oceniane odmiennie od reguł wynikających z przytoczonych na wstępie przepisów. Wniesienie pisma zawierającego skargę bezpośrednio do sądu zamiast do organu administracji publicznej skutkuje tym, że sąd powinien ją przekazać, zgodnie z art. 54 § 1 p.p.s.a. W takim przypadku o zachowaniu terminu do wniesienia skargi decyduje data nadania skargi przez sąd do właściwego organu administracji publicznej. Jeżeli czynność ta nastąpiła po upływie terminu do wniesienia skargi – tak jak w sprawie niniejszej – to następuje jej odrzucenie.
Skarżący, wbrew pouczeniu, skierowali skargę bezpośrednio do sądu administracyjnego zamiast do właściwego organu administracji publicznej, który wydał zaskarżoną decyzję. W przypadku wniesienia skargi bezpośrednio do Sądu za datę jej wniesienia uznaje się datę przesłania skargi przez Sąd do właściwego organu. W niniejszej sprawie przesłanie skargi przez Sąd do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie nastąpiło w dniu 11 stycznia 2016r. (k. 24 akt sądowych).
Na marginesie zaznaczyć należy, że w myśl art. 107 § 1 k.p.a. decyzja administracyjna, w stosunku do której może być wniesiona skarga do sądu administracyjnego, powinna zawierać pouczenie o dopuszczalności wniesienia skargi, co w niniejszej sprawie zostało spełnione. Zaskarżona decyzja zawiera pouczenie o przysługującym stronie prawie wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie oraz sposobie (za pośrednictwem Samorządowego Kolegium Odowławczego) i terminie (30 dni) jej wniesienia.
Termin w postępowaniu sądowo – administracyjnym, o jakim mowa w art. 53 ust. 1 p.p.s.a., jest terminem ustawowym. Niedotrzymanie tego terminu powoduje ujemne skutki procesowe – utratę prawa do skutecznego wniesienia skargi.
Stosownie do art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Sąd odrzuci skargę wniesioną po upływie terminu do jej wniesienia. Postanowienie może zostać wydane na posiedzeniu niejawnym (art. 58 § 3 ustawy).
W tym stanie rzeczy skarga K. P., R. P. i E. P., jako wniesiona po upływie przepisanego terminu, podlegała odrzuceniu przez Sąd pierwszej instancji.
W konsekwencji nie można przyjąć, że zaskarżone postanowienie narusza konstytucyjną zasadę prawa do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP) oraz konstytucyjny zakaz zamykania drogi sądowej dochodzenia naruszonych wolności lub praw (art. 77 ust. 2 Konstytucji RP). Obowiązek zagwarantowania skutecznego dostępu do sądu nie oznacza konieczności zagwarantowania stronom bezwarunkowego i nieograniczonego prawa do składania skarg. Wymóg zachowania terminów ustawowych nie stanowi ograniczenia prawa do sądu i jest usprawiedliwiony koniecznością zapewnienia właściwego funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości.
Mając powyższe na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.