Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 25 maja 2023 r. sygn. akt VII SA/Wa 939/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił Z. G. i J. G. przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 23 sierpnia 2022 r. sygn. akt VII SA/Wa 939/22.
W uzasadnieniu powyższego postanowienia Sąd podniósł, że wyrokiem z dnia 23 sierpnia 2022 r., sygn. akt VII SA/Wa 939/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Z. G. i J. G. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 28 lutego 2022 r. znak: [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji. Pełnomocnik skarżących wniósł o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia ww. wyroku podając, iż poprzedni profesjonalny pełnomocnik nie poinformował mocodawców o zapadłym w sprawie wyroku. Stąd skarżący nie mieli możliwości zaskarżenia orzeczenia.
Uzasadniając odmowę przywrócenia terminu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podkreślił, że z informacji podanych przez profesjonalnego pełnomocnika skarżących we wniosku wynika, że jedyną okolicznością mającą uzasadnić przywrócenie terminu było zaniedbanie ówczesnego (poprzedniego) profesjonalnego pełnomocnika będącego adwokatem w poinformowaniu skarżących o zapadłym wyroku. Działanie takie – w ocenie Sądu - oznacza brak dochowania przez ówczesnego profesjonalnego pełnomocnika należytej staranności w prowadzeniu sprawy (niedbalstwo), które wymaga chociażby telefonicznego kontaktu z mocodawcą. Powyższe uniemożliwia przyznanie dobrodziejstwa przywrócenia terminu, który ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy pełnomocnik dopuszcza się choćby lekkiego niedbalstwa w prowadzeniu sprawy.
Nadto profesjonalny pełnomocnik nie wskazał żadnych innych wyjątkowych okoliczności mających wyłączyć winę poprzedniego pełnomocnika. W ocenie Sądu, okoliczność podana we wniosku nie może wyłączyć winy w niezachowaniu terminu przez pełnomocnika działającego w imieniu i na rzecz strony skarżącej. Mając na uwadze powyższe Sąd odmówił przywrócenia terminu.
Zażaleniem Z. G. i J. G. zaskarżyli powyższe postanowienie w całości, zarzucając mu naruszenie:
- 1. przepisów prawa procesowego tj.:
- a) art. 86 § 2 p.p.s.a poprzez jego niewłaściwą wykładnię skutkującą uznaniem przez Sąd I instancji, że uchybienie terminu nie powoduje dla skarżących negatywnych skutków, w sytuacji gdy wydany w sprawie wyrok negatywnie kształtuje sytuację prawną skarżących, którzy posiadają gravamen do zaskarżenia wskazanego orzeczenia (orzeczenie wywiera bezpośredni, negatywny wpływ na życie mocodawców i ich sferę majątkową);
- b) art. 87 § 2 p.p.s.a. poprzez jego niewłaściwą wykładnię skutkującą uznaniem przez Sąd I instancji, że strona skarżąca nie uprawdopodobniła okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu, w sytuacji, kiedy skarżący jednoznacznie wskazali, iż do niedokonania faktycznej czynności złożenia wniosku o sporządzenia uzasadnienie doszło wskutek zaniedbania profesjonalnego pełnomocnika ich reprezentującego, a nie z winy samych skarżących (co uniemożliwiło kontrolę instancyjną przy nielojalności uprzedniego pełnomocnika);
- 2. przepisów prawa materialnego tj.: art. 10 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie co skutkowało pozbawieniem skarżących możliwości obrony w postępowaniu sądowoadministracyjnym, w sytuacji kiedy zapadły wyrok godzi w sytuację prawną skarżących i mają gravamen do zaskarżenia ww. orzeczenia.
Z uwagi na powyższe w zażaleniu wniesiono o zmianę zaskarżonego postanowienia i przywrócenie terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 sierpnia 2022 r., sygn. VII SA/Wa 939/22 i sporządzenie uzasadnienia wyroku zgodnie z wnioskiem, a także zasądzenie od organu solidarnie na rzecz skarżących kosztów postępowania zażaleniowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg. norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2023 r. poz. 259 ze zm., dalej: p.p.s.a.) czynność procesowa podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Instytucją procesową, której celem jest ochrona strony przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu do dokonania określonej czynności procesowej, jest instytucja przywrócenia terminu. W świetle art. 86 i art. 87 p.p.s.a. warunkiem przywrócenia uchybionego terminu do dokonania określonej czynności jest spełnienie łącznie następujących przesłanek: złożenie przez stronę wniosku o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od ustania przeszkody, która uniemożliwiła dochowanie terminu, dokonanie jednocześnie czynności, której w zakreślonym terminie nie dokonano, uprawdopodobnienie, iż uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony oraz powstanie w wyniku uchybienia terminu ujemnych dla strony skutków procesowych.
Kryterium braku winy, stanowiące przesłankę zasadności wniosku o przywrócenie terminu, polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego o braku winy w niedopełnieniu obowiązku zachowania terminu do dokonania czynności procesowej można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody niedającej się przezwyciężyć. Brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem. Oznacza to, że strona składająca wniosek, celem uprawdopodobnienia braku swojej winy w uchybieniu terminu, powinna wskazać na okoliczności, które nastąpiły nagle i niespodziewanie, uniemożliwiając prawidłowe dokonanie czynności procesowej.
W niniejszej sprawie należy podzielić stanowisko Sądu pierwszej instancji, że skarżący nie uprawdopodobnili wystąpienia przesłanek pozwalających przyjąć brak po ich stronie winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku z dnia 23 sierpnia 2022 r. sygn. akt VII SA/Wa 939/22. Skarżący reprezentowani byli przez ustanowionego z wyboru profesjonalnego pełnomocnika – adwokata. W orzecznictwie sądów administracyjnych została ugruntowana zasada, według której, strona ponosi wszelkie skutki działań pełnomocnika, także negatywne skutki uchybień lub czynności wadliwie dokonanych. Istotą pracy profesjonalnego pełnomocnika jest bowiem rzetelne dbanie o interesy mocodawcy, między innymi poprzez wypełnianie w terminie wszystkich wymogów proceduralnych umożliwiających stronie pełny udział w postępowaniu. Pełnomocnik, który godzi się reprezentować stronę, ma obowiązek działania w imieniu i na rzecz strony z równą starannością, jakby działał na własną rzecz, a strona ponosi ryzyko ujemnych skutków niestarannego zachowania się profesjonalnego pełnomocnika (por. m.in. postanowienia NSA z: 9 czerwca 2021 r., II OZ 363/21; 26 listopada 2020 r., I GZ 336/20; 25 października 2019r., I OZ 1022/19; 18 kwietnia 2019 r., I OZ 347/19; 12 października 2017 r., II OZ 1091/17).
Jednocześnie zwrócenia uwagi wymaga, że pełnomocnik profesjonalny, jakim jest adwokat lub radca prawny, podlega większym wymaganiom w związku z posiadaną przez siebie wiedzą z zakresu prawa i znajomością procedury sądowej. W stosunku do profesjonalnych pełnomocników podwyższone są standardy rzetelności. Natomiast zgodnie z art. 87 § 2 p.p.s.a. konieczne jest wykazanie, że mimo dołożenia szczególnej oraz należytej staranności przy dokonywaniu czynności, do której strona jest obowiązana, nie było możliwe przezwyciężenie przeszkody powstałej w dochowaniu terminu nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku.
Zatem na pełnomocniku, będącym profesjonalistą, spoczywa obowiązek takiej organizacji pracy i sprawowania nadzoru nad wykonywanymi czynnościami, aby nie dochodziło do zaniedbywania ciążących na nim obowiązków związanych ze świadczoną obsługą lub pomocą prawną.
Z tych wszystkich względów stwierdzić należało, że podana we wniosku okoliczność polegająca na zaniedbaniu pełnomocnika, nie wyczerpuje przesłanki braku winy w uchybieniu terminu do dokonania przedmiotowej czynności procesowej. Tym samym podniesione w zażaleniu zarzuty naruszenia art. 86 § 2 i art. 87 § 2 p.p.s.a. nie zasługiwały na uwzględnienie.
Odnośnie natomiast zarzutu naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 10 k.p.a. zwrócenia uwagi wymaga, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym nie stosuje się przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Wobec tego Sąd pierwszej instancji nie mógł uchybić dyspozycji przywołanego powyżej art. 10 k.p.a.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.