Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 23 września 2015 r., sygn. akt IV SAB/Wa 107/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił dopuszczenia Stowarzyszenia E.-K. K. G. z siedzibą w W., zw. dalej stowarzyszeniem, do udziału w sprawie w charakterze uczestnika, w sprawie ze skargi P.-B. K. S.A. z siedzibą w W., zw. dalej skarżącą lub spółką, na bezczynność Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska, zw. dalej RDOŚ, w przedmiocie rozpoznania wniosku dotyczącego obowiązku przeprowadzenia procedury oddziaływania na obszar Natura 2000.
Sąd wskazał, że w dniu 15 kwietnia 2014 r. skarżąca wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność RDOŚ w przedmiocie uzgodnienia warunków realizacji przedsięwzięcia polegającego na wykonywaniu prac pogłębiarskich w zastępstwie prac utrzymaniowych w celu udrożnienia głównego koryta rzeki W. w miejscowości J. i Ł. oraz składowania urobku na terenie działki o numerze ew.... zlokalizowanej w Ł. D. w trybie art. 98 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2013 r., poz. 1235, ze zm.).
Stowarzyszenie na podstawie art. 33 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, ze zm.), zw. dalej p.p.s.a., w dniu 3 grudnia 2014 r. wniosło o dopuszczenie do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania na prawach strony. We wniosku podało, że jest organizacją ekologiczną, która uczestniczy na prawach strony w postępowaniu administracyjnym prowadzonym przez RDOŚ, którego dotyczy skarga. W ocenie stowarzyszenia, oznacza to, że sprawa ta dotyczy interesu prawnego stowarzyszenia i zagadnienia domniemywanej przewlekłości postępowania administracyjnego dotyczącego wprost jego statutowej działalności (ochrona środowiska ze szczególnym uwzględnieniem zwierząt).
Rozpatrując sprawę Sąd I instancji wskazał, że istotą sprawy jest rozstrzygnięcie, czy przedmiotowa sprawa dotyczy zakresu statutowej działalności stowarzyszenia.
Sąd I instancji uznał, że zestawienie celów statutowych stowarzyszenia z przedmiotem niniejszej sprawy sądowoadministracyjnej, w której Sąd będzie oceniał czy RDOŚ w postępowaniu administracyjnym dotyczącym uzgodnienia warunków realizacji przedsięwzięcia pozostaje w bezczynności, musiało doprowadzić do uznania braku związku z celami statutowymi wnioskodawcy. W ocenie Sądu, sprawa ze skargi P.-B. K. S.A. na bezczynność RDOŚ rozpoznawana w postępowaniu sądowym, nie dotyczy zakresu statutowej działalności stowarzyszenia. Zdaniem Sądu, oznacza to brak spełnienia przez stowarzyszenie warunku wynikającego z art. 33 § 2 p.p.s.a. i umożliwiającego jego dopuszczenie do udziału w sprawie sądowoadministracyjnej, w charakterze uczestnika tego postępowania na prawach strony.
Natomiast, w ocenie Sądu, bez wątpienia ze statutową działalnością stowarzyszenia związane jest postępowanie administracyjne, w którym według skarżącej spółki organ pozostaje w bezczynności. W trybie tego postępowania załatwiana jest sprawa administracyjna dotycząca uzgodnienia warunków realizacji przedsięwzięcia i w sprawie tej stowarzyszenie, jak samo podkreśliło we wniosku o dopuszczenie, jest stroną. Rolą Sądu było zatem dokonanie oceny, czy cele statutowe organizacji społecznej pozostają w związku z przedmiotem sprawy sądowoadministracyjnej i ocena ta doprowadziła Sąd do odmowy dopuszczenia stowarzyszenia do udziału w niniejszej sprawie w charakterze uczestnika na prawach strony. W tym stanie rzeczy Sąd I instancji, na mocy art. 33 § 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.
Na powyższe postanowienie stowarzyszenie złożyło zażalenie wnosząc o jego uchylenie w całości. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciło naruszenie art. 33 § 2 p.p.s.a., poprzez przyjęcie, że działalność statutowa stowarzyszenia nie pozostaje w związku z przedmiotem skargi, tj. skargą spółki na bezczynność RDOŚ.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 33 § 2 p.p.s.a. udział w charakterze uczestnika może zgłosić osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego, a także organizacja społeczna, o której mowa w art. 25 § 4 p.p.s.a., w sprawach innych osób, jeżeli sprawa dotyczy zakresu jej statutowej działalności. Na podmiocie wnioskującym o dopuszczenie do udziału w sprawie w charakterze uczestnika ciąży obowiązek wykazania, że spełnia on przesłanki, o których mowa w art. 33 p.p.s.a., a więc podmiot ten powinien przedstawić dowody i argumenty, które przemawiają za tym, że wynik postępowania toczącego się przed sądem administracyjnym będzie dotyczył jego interesu prawnego.
Wskazać należy, że interes prawny mają tylko te podmioty, których sytuacja prawna wynika wprost z szeroko rozumianego prawa materialnego. Interes ten musi rzeczywiście istnieć w dacie stosowania danych norm prawnych. Stwierdzenie istnienia interesu prawnego wymaga ustalenia związku o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą prawa a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa, polegającego na tym, że akt stosowania tej normy może mieć wpływ na sytuację prawną tego podmiotu w zakresie prawa materialnego. Interes taki powinien znajdować potwierdzenie w okolicznościach faktycznych, które uzasadniają zastosowanie normy prawa materialnego. Od tak pojmowanego interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, który istnieje w sytuacji, gdy dana osoba jest wprawdzie bezpośrednio zainteresowana rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, ale nie może tego potwierdzić przepisami prawa powszechnie obowiązującego, mogącymi stanowić podstawę skutecznego żądania stosownych czynności organu administracji.
W przedmiotowej sprawie istotą sprawy jest zbadanie, czy rozpoznawana sprawa mieści się w zakresie statutowej działalności stowarzyszenia.
Wskazać należy, że § 6 Statutu stowarzyszenia wskazuje, że celami stowarzyszenia są: (a) zachowanie i wzbogacenie środowiska naturalnego, (b) działania na rzecz ekologii, ochrony zwierząt oraz ochrony dziedzictwa przyrodniczego, (c) ochrona praw i dobrostanu zwierząt, (d) promocja inicjatyw związanych z ochroną środowiska, ochroną zwierząt i działalnością proekologiczną, (e) rozwijanie i wspieranie działań kulturotwórczych i środowiskowych, (f) działalność na rzecz zrównoważonego rozwoju, (g) działalność w zakresie praw człowieka i obywatela, a także działania wspomagające rozwój demokracji, (h) działalność wspomagająca rozwój wspólnot i społeczności lokalnych, (i) udzielanie pomocy dzieciom i młodzieży wywodzącej się ze środowisk lub rodzin patologicznych i wykluczonych, (j) upowszechnianie i ochrona praw oraz interesów konsumentów, (k) promocja i organizacja wolontariatu.
Zgodnie natomiast z § 7 pkt f Statutu stowarzyszenie realizuje swoje cele m.in. przez udział w postępowaniach administracyjnych i sądowych w sprawach związanych z ochroną środowiska, ochroną zwierząt oraz ochroną praw i interesów konsumentów.
Z powyższego wynika, że stowarzyszenie wskazało w statucie, iż będzie ono brało udział w postępowaniach sądowych, jednak udział ten został ograniczony do postępowań związanych z ochroną środowiska, ochroną zwierząt oraz ochroną praw i interesów konsumentów. Regulacja ta nie uzasadnia więc udziału stowarzyszenia we wszelkiego rodzaju postępowaniach. Żaden z celów działalności wskazanych w statucie nie dotyczy wpierania podmiotów w postępowaniu sądowym dotyczącym bezczynności organu. Tym samym postanowienie Sądu I instancji było prawidłowe i nie ma podstaw do jego zmiany.
Z przytoczonych powyżej powodów, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie, mając na uwadze art. 184 w związku z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a.
- - ---------------------- 1