Postanowienie NSA z 28 kwietnia 2016 r., II OZ 421/16

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 28 kwietnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia D. W. i M. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sąd Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 marca 2016 r. sygn. akt VII SA/Wa 2507/14 w przedmiocie oddalenia wniosku D. W. i M. W. o zmianę postanowienia z dnia 9 kwietnia 2015 r., odmawiającego D. W. i M. W. prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata

Sprawa

w sprawie ze skargi D. W., M. W., M. W. i J. W. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 29 sierpnia 2014 r. znak... w przedmiocie odmowy uzupełnienia postanowienia postanawia oddalić zażalenie.

Skład

Sędzia NSA Leszek Kamiński

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 9 marca 2016 r., sygn. akt VII SA/Wa 2507/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił wniosek D. W. i M. W., zw. dalej wnioskodawcami lub skarżącymi, o zmianę postanowienie z dnia 9 kwietnia 2015 r., odmawiającego przyznania ww. prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustalenie adwokata

W uzasadnieniu Sąd Wojewódzki wskazał, że skarżący w dniu 24 listopada 2014 r. złożyli na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika. Z wniosku wynikało, że wnioskodawcy wspólnie prowadzą gospodarstwo domowe i utrzymują się z dochodów uzyskiwanych z tytułu emerytur o łącznej wysokości 2781 zł miesięcznie. Wnioskodawcy podali, że są współwłaścicielami działek nr... i nr... w N. D. o powierzchni 2488 m2.

Po zobowiązaniu wnioskodawców, pismem z dnia 25 listopada 2014 r., do nadesłania dodatkowych wyjaśnień, referendarz postanowieniem z dnia 2 lutego 2015 r. odmówił skarżącym przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, wskazując, że skarżący w sposób selektywny wykonali zarządzenie z dnia 25 listopada 2014 r., a tym samym podane we wniosku informacje są niepełne i niewystarczające dla ustalenia faktycznych możliwości finansowych strony.

Od powyższego postanowienia skarżący złożyli sprzeciw.

Postanowieniem z dnia 9 kwietnia 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił skarżącym przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata.

Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 16 czerwca 2015 r. oddalił zażalenie skarżących na postanowienie z dnia 9 kwietnia 2015 r.

Skarżący w dniu 27 sierpnia 2015 r. złożyli na urzędowym formularzu kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy, poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata.

Pismem z dnia 3 września 2015 r. zobowiązano skarżących do uzupełnienia, w terminie 7 dni, danych zawartych w złożonym wniosku o przyznanie prawa pomocy. Skarżący w odpowiedzi na ww. wezwanie złożyli pismo z dnia 29 września 2015 r.

Rozpoznając sprawę Sąd I instancji zauważył, że wniosek skarżących z dnia 27 sierpnia 2015 r. jest kolejnym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w niniejszej sprawie. Postanowieniem z dnia 9 kwietnia 2015 r., po rozpoznaniu wcześniejszego wniosku, Sąd odmówił skarżącym przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. W takiej sytuacji, zdaniem Sądu, kolejny wniosek skarżących należało traktować jako wniosek o zmianę postanowienia z 21 lipca 2015 r. w trybie art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270), zw. dalej p.p.s.a. Sąd wskazał, że na podstawie udzielonych przez skarżących informacji nie jest możliwe dokonanie rzetelnej oceny ich sytuacji finansowej i możliwości płatniczych, nie jest też możliwe ustalenie, czy nastąpiło pogorszenie sytuacji finansowej skarżących w stosunku do sytuacji opisanej we wniosku, który został rozpoznany postanowieniem z dnia 9 kwietnia 2015 r. Brak jest więc podstaw do zmiany postanowienia z dnia 9 kwietnia 2015 r., odmawiającego skarżącym przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata.

Na powyższe postanowienie skarżący wnieśli zażalenie wskazując na złą sytuację materialną.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Natomiast uregulowana w art. 243-263 p.p.s.a. instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z treści tego przepisu wynika wprost, że ciężar dowodu, co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie tego prawa. Stanowisko to znajduje potwierdzenie w treści art. 252 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o jej stanie majątkowym i dochodach.

Przedmiotowe postanowienie Sądu I instancji należy do tzw. postanowień niekończących postępowania w sprawie, które mogą być uchylane lub zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne (art. 165 p.p.s.a.). Jednak bez zmiany okoliczności sprawy sąd nie może uchylić wcześniej wydanego postanowienia. Przez zmianę okoliczności należy przy tym rozumieć wszelkie zmiany występujące zarówno w okolicznościach faktycznych sprawy, jak i w obowiązującym prawie. Zmiany te muszą być na tyle istotne by uzasadniały wydanie nowego odmiennego rozstrzygnięcia. W przypadku postanowienia wydanego w zakresie prawa pomocy nowe okoliczności muszą być oceniana w kontekście przesłanek, które legły u podstaw postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy, którego zmiany domaga się strona. Ciężar dowodu w zakresie wystąpienia okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie nadal ciąży na wnioskodawcy.

W przedmiotowej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny zgadza się z Sądem I instancji, że skarżący nie wykazał by nastąpiła na tyle istotna zmiana okoliczności faktycznych sprawy, która uzasadniałaby zmianę wcześniej wydanego postanowienia odmawiającego przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Skarżący powołał się bowiem na zbliżone okoliczności, jak w poprzednio składanym wniosku. Okoliczności te, jak wcześniej wspomniano, były już przedmiotem oceny zarówno Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego jak i Naczelnego Sądu Administracyjnego. Sądy uznały wówczas, że po pierwsze wskazane we wniosku okoliczności nie są wystarczające dla przyznania skarżącym prawa pomocy, po drugie nie zostały udokumentowane. Żądane dokumenty nie zostały dołączone do rozpoznawanego obecnie wniosku o przyznanie prawa pomocy, mimo że skarżący wiedzieli, że ich brak uniemożliwiał ocenę ich sytuacji majątkowej. Tak więc uchylenie się skarżących od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy jest przeszkodą wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a w konsekwencji wyłącza możliwość przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie, gdyż pełny obraz możliwości finansowych i majątkowych skarżących nie został ujawniony w sposób pozwalający na stwierdzenie, że nie są oni w stanie ponieść kosztów postępowania.

Z tych względów, na podstawie art. 197 § 2 w związku z art. 184 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.