Uzasadnienie
W dniu [...] stycznia 2012 r. wpłynął do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosek K. D. o przyznanie prawa pomocy, w którym skarżąca wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych lub o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych.
Postanowieniem referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 lutego 2012 r. przyznano skarżącej prawo pomocy poprzez zwolnienie z części wpisu sądowego w wysokości 250 złotych.
Od powyższego rozstrzygnięcia K. D. pismem z dnia [...] marca 2012 r. wniosła sprzeciw, w którym wskazała, iż nie jest w stanie ponieść wydatku w postaci uiszczenia połowy wpisu sądowego z uwagi na to, że cały jej miesięczny dochód przeznaczany jest na niezbędne wydatki rzetelnie opisane we wniosku. Podniosła również, że zestawiając miesięczne przychody i rozchody zostaje jej tylko 250 złotych. Kwota ta, zdaniem skarżącej jest bardzo skromna i przeznaczana jest na tzw. nieprzewidziane wydatki jak choroba, lekarstwa, podwyżki związane z opłatami za media.
Postanowieniem z dnia 21 marca 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przyznał K. D. prawo pomocy poprzez zwolnienie z części wpisu sądowego w wysokości 250 złotych i oddalił wniosek o przyznanie prawa pomocy w pozostałej części.
W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji wskazał, że nadesłanego formularza PPF wynika, że wnioskodawczyni, jest obecnie po rozwodzie i samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe. Skarżąca podała, że utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę w wysokości 5.499,26 złotych miesięcznie. Wskazała, iż posiada mieszkanie o pow. 96 m2 oraz, że ponosi duże wydatki z jego utrzymaniem tj. czynsz w wysokości 330,00 złotych, opłatę za prąd w wysokości 240 złotych, opłatę za gaz w wysokości 520 złotych za okres dwóch miesięcy, opłaty za media w wysokości 220 złotych. Ponadto ponosi koszty związane z codziennym utrzymaniem (wyżywienie, lekarstwa, samochód) w wysokości około 1.400 złotych miesięcznie. Wnioskodawczyni dodała także, że spłaca obecnie pożyczkę z kasy zapomogowej w wysokości 1.500 złotych. Nadmieniła również, że korzysta z doraźnej pomocy syna.
W ocenie Sądu, mając na uwadze powyższe dane, należało uznać, że wnioskodawczyni nie jest w stanie jednorazowo uiścić całego wpisu sądowego od wniesionej skargi w kwocie 500 złotych, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie. Z tego też względu stwierdzono, że zasadnym jest zwolnienie wnioskodawczyni z części wpisu sądowego od skargi w wysokości 250 złotych. Jednocześnie uznano, że wnioskodawczyni uzyskując stały miesięczny dochód w wyżej wymienionej wysokości może bez spowodowania uszczerbku w koniecznym dla siebie utrzymaniu uiścić pozostałą część wpisu sądowego w wysokości 250 złotych oraz pozostałe koszty postępowania, które mogą pojawić się na dalszych etapach postępowania.
W zażaleniu K. D. wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania, lub też o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez zwolnienie skarżącej od wpisu sądowego w całości.
W uzasadnieniu wskazano, że Sąd nie wyjaśnił czy w zaistniałej sytuacji materialnej i finansowej skarżąca może bez uszczerbku dla swojego utrzymania uiścić wpis sądowy czy też nie. W ocenie skarżącej Sąd nie odniósł się do jej twierdzeń w zakresie trudnej sytuacji materialnej i w zasadzie powtórzył uzasadnienie rozstrzygnięcia referendarza sądowego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje za uwzględnienie.
Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270) - zwanej dalej P.p.s.a., w postępowaniu sądowoadministracyjnym zasadą jest ponoszenie przez strony kosztów postępowania związanych z ich udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy stanowi wyjątek od przywołanej zasady i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, gdy ich poniesienie przez daną osobę jest obiektywnie niemożliwe.
W świetle art. 246 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; w zakresie częściowym zaś, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Ciężar wykazania (uprawdopodobnienia) okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, o którym mowa we wskazanych przepisach, spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie tego prawa.
W przedmiotowej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Sądu pierwszej instancji, który stwierdził, że wnioskodawczyni uzyskując stały miesięczny dochód w wyżej wymienionej wysokości może bez spowodowania uszczerbku w koniecznym dla siebie utrzymaniu uiścić część wpisu sądowego w wysokości 250 złotych oraz pozostałe koszty postępowania, które mogą pojawić się na dalszych etapach postępowania.
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, iż strona postępowania przed sądem administracyjnym powinna partycypować w kosztach tego postępowania, jeśli posiada stały miesięczny dochód. To samo dotyczy w zasadzie strony dysponującej wolnym od obciążeń majątkiem (por. R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011, s. 796). Skoro, zgodnie z oświadczeniem, skarżąca posiada miesięczny dochód w wysokości 5.499,26 złotych (przewyższający minimalne wynagrodzenie za pracę), a po odliczeniu wszystkich niezbędnych kosztów utrzymania pozostają jej wolne środki, w przybliżeniu równe kwocie 250 złotych miesięcznie, można uznać, iż jest w stanie uiścić pozostałą część wpisu sądowego.
Nie można bowiem przyjąć, że potencjalne, nieprzewidziane wydatki strony, na które zamierza przeznaczyć zaoszczędzoną sumę, mają pierwszeństwo wobec obowiązku ponoszenia przez nią ustawowych kosztów sądowych.
Sąd pierwszej instancji uwzględniając uzyskiwane przez skarżącą stałe miesięczne dochody i wydatki oraz mając na uwadze, że prawo pomocy przyznawane jest osobom ubogim, niekiedy bez stałych dochodów i jakiegokolwiek majątku, prawidłowo ocenił, iż sytuacja materialna skarżącej uniemożliwia stwierdzenie, że nie jest ona w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, czy też, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.