Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 6 marca 2012 r., sygn. akt IV SA/Wa 1018/11 odmówił G. B. przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi na decyzję Wojewody M. z dnia [...] kwietnia 2011 r., nr [...] w przedmiocie odmowy zameldowania.
Sąd podał, że Skarżący G. B. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Wojewody M. z [...] kwietnia 2011 r. w przedmiocie odmowy zameldowania.
Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z 22 czerwca 2011 r. skarżący został wezwany do uiszczenia wpisu sądowego od w/w skargi w kwocie 100 (sto) złotych.
Jak wynika z akt sprawy (zwrotne potwierdzenie odbioru k- 15 akt sądowych) skarżący osobiście odebrał przesyłkę Sądu zawierającą zarządzenie wzywające go do uiszczenia wpisu sądowego w dniu 8 lipca 2011 r.
Wezwanie Sądu pozostało jednak bez odpowiedzi. Postanowieniem z dnia 12 sierpnia 2011 r. Sąd odrzucił skargę G. B. na podstawie art. 220 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - dalej p.p.s.a. Odpis tego postanowienia wraz z uzasadnieniem został doręczony skarżącemu w dniu 25 sierpnia 2011 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru k- 33 akt sądowych).
W dniu 30 sierpnia 2011 r. skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, dokonując jednocześnie wpłaty do kasy sądu 100 złotych, a nadto wniósł o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie pełnomocnika z urzędu oraz zwolnienie od kosztów sądowych.
W uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi skarżący podniósł, iż przebywał na leczeniu w szpitalu i dopiero 2 dni temu dowiedział się o odrzuceniu skargi i nieuiszczeniu wpisu sądowego.
Postanowieniem referendarza sądowego z 18 listopada 2011 r. skarżącemu przyznawano prawo pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu.
Po wyznaczeniu przez Okręgową Radę Adwokacką pełnomocnika z urzędu, wyznaczony adwokat – K. N.-S., wywiódł skargę kasacyjną od postanowienia Sądu z 12 sierpnia 2011 r. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia oraz podtrzymał wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi złożony osobiście przez skarżącego w dniu 30 sierpnia 2011 r.
Dodatkowo pełnomocnik złożył do akt sprawy oświadczenie G. B. z dnia 17 stycznia 2012 r., w którym skarżący stwierdził, iż od dnia 5 lipca 2011 r. był chory, nie mógł chodzić ze względu na choroby serca i nadciśnienie. Około 25 lipca 2011 r. skarżący spadł ze schodów i utracił przytomność na około 5 dni. W dniu 31 lipca 2011 r. znajoma skarżącego wezwała karetkę pogotowia i skarżący został zabrany do Szpitala [...] w P. Wobec tego, iż skarżący wymagał szczególnej opieki został przeniesiony (na wniosek matki) na oddział wewnętrzny, a następnie oddział rehabilitacji Szpitala [...]. W związku z powyższym skarżący oświadczył, iż nie był w stanie uiścić opłaty sądowej w wyznaczonym terminie.
Zarządzeniem z 7 lutego 2012 r. Sąd wezwał pełnomocnika skarżącego do uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy skarżącego w uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi poprzez udokumentowanie, iż skarżący od dnia 5 lipca 2011 r. był chory (np. przebywał w szpitalu bądź choruje przewlekle), jego choroba uniemożliwiała dokonanie w terminie czynności uiszczenia wpisu sądowego od skargi, a nadto, że skarżący znajduje się w takiej sytuacji, że nie mógł posłużyć się osobą trzecią w celu uczynienia zadość zobowiązaniu Sądu.
W odpowiedzi na wezwanie Sądu pełnomocnik skarżącego - w piśmie z 20 lutego 2012 r. (data nadania pisma w urzędzie pocztowym) - wskazał, że G. B. jest inwalidą wojskowym II grupy oraz jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym. Będąc osobą przewlekle chorą skarżący ma trudności z radzeniem sobie w typowych czynnościach życia codziennego. Skarżący cierpi na zaburzenia nerwicowe, niedokrwienie serca, ma uszkodzony ośrodkowy układ nerwowy, nadciśnienie oraz cukrzycę II stopnia i zwyrodnienie stawów oraz padaczkę. Wskazane schorzenia powodują, że skarżący często nie może wychodzić z domu ani się poruszać, wymaga pomocy i opieki. G. B. w lipcu 2011 r. miał uszkodzony telefon i nie mógł skorzystać z pomocy sąsiadów, których najczęściej nie ma (kolejne oświadczenie skarżącego z 17 lutego 2012 r.). Na dowód powyższych twierdzeń skarżący załączył: orzeczenie Wojskowej Komisji Lekarskiej z 7 czerwca 2010 r., orzeczenie o stopniu niepełnosprawności z 31 stycznia 2011 r., karty informacyjne leczenia szpitalnego ze Szpitala [...] z sierpnia i września 2011 r. (z Oddziału chorób wewnętrznych i oraz z Oddziału rehabilitacji) oraz ze Szpitala [...] w P. z 8 sierpnia 2011 r. Dalej pełnomocnik G. B. powtórzył stanowisko przedstawione przez skarżącego w oświadczeniu z 17 stycznia 2012 r.
Konkludując podniesiono, iż opisany stan faktyczny wskazuje, iż skarżący nie był w stanie dochować terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi i nie ponosi winy w jego uchybieniu.
Pełnomocnik dodał nadto, iż rozpoznawanie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia opłaty od skargi po wniesieniu skargi kasacyjnej jest działaniem spóźnionym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odnosząc się do przesłanki braku winy w uchybieniu terminu wskazał, że przywrócenie terminu uzależnione jest od spełnienia określonych przesłanek pozytywnych, których istnienie pozwala na przywrócenie terminu i negatywnych, których istnienie czyni przywrócenie terminu niedopuszczalnym. Brak winy po stronie dokonującego, czy zamierzającego dokonać określoną czynność procesową stanowi konieczną, a jednocześnie podstawową przesłankę przywrócenia terminu.
W niniejszej sprawie wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie.
Sąd wskazał, że z ustalonego stanu faktycznego wynika, że skarżący osobiście odebrał przesyłkę Sądu zawierającą zarządzenie Przewodniczącego Wydziału z 22 czerwca 2011 r. w dniu 8 lipca 2011 r. Siedmiodniowy termin do uiszczenia wpisu sądowego od skargi upłynął zatem bezskutecznie w dniu 15 lipca 2011 r. Wniosek o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności winien zatem uprawdopodabniać, iż w okresie między 8 lipca 2011 r. a 15 lipca 2011 r. wystąpiły okoliczności uniemożliwiające skarżącemu uczynieniu zadość wezwaniu Sądu i jednocześnie są to okoliczności wskazujące na brak winy skarżącego w uchybieniu terminu.
Uzasadnienie wniosku skarżącego o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi złożonego w niniejszej sprawie wskazuje na ogólny - zły stan zdrowia skarżącego, który uniemożliwiał mu - w w/w okresie - dokonanie opłaty wpisu sądowego. Jednocześnie Sąd przyjął, że okoliczności, iż skarżący w dniu 25 lipca 2011 r. spadł ze schodów i w konsekwencji (czy też niezależnie od tego) w sierpniu i wrześniu przebywał w szpitalach pozostaje bez znaczenia dla rozstrzygnięcia wniosku, albowiem zdarzenia te miały miejsce już po upływie terminu do dokonania żądanej przez Sąd czynności. Do rozważenia pozostaje zatem kwestia czy opisany przez G. B. jego stan zdrowia stanowi okoliczność wskazującą na brak winy skarżącego w uchybieniu terminu.
W ocenie Sądu, ogólnie zły stan zdrowia nie stanowi sam w sobie podstawy do przywrócenia terminu (por. np. postanowienie NSA z 15 września 2011 r. sygn. akt II OZ 788/11, postanowienie NSA z 25 maja 2011 r. sygn. akt I OZ 376/11, postanowienie NSA z 3 marca 2010 r. sygn. akt I OZ 157/10, postanowienie NSA z 21 lutego 2006 r. sygn. akt II OZ 154/06). Fakt, że skarżący wymaga leczenia w związku z opisanymi w stanie sprawy chorobami nie uzasadnia stwierdzenia, że przekroczenie terminu było przez stronę niezawinione. Żadna z tych dolegliwości nie uniemożliwiała, w ocenie Sądu, uiszczenia wpisu w terminie i nie pozostawała w bezpośrednim związku z uchybioną czynnością. Przedstawione przez skarżącego dokumenty tj. orzeczenie Wojskowej Komisji Lekarskiej z dnia 7 czerwca 2010 r. oraz orzeczenie o stopniu niepełnosprawności z 31 stycznia 2011 r., stanowią potwierdzenie faktu przewlekłych dolegliwości, ale nie stwierdzają, iż skarżący w okresie od 8 lipca 2011 r. do 15 lipca 2011 r. nie mógł z ich powodu uiścić wpisu w terminie. Co więcej z dokumentów tych wynika, iż skarżący wykazuje jedynie umiarkowany stopień niepełnosprawności i jest częściowo zdolny do pracy.
Mając powyższe na uwadze Sąd przyjął, iż skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu, gdyż okoliczności podane we wniosku o przywrócenie terminu nie dają podstaw do przyjęcia, że uchybienie to było niezawinione.
Niezależnie od powyższego, w kontekście ustalonego wyżej stan faktycznego niniejszej sprawy oraz uwagi poczynionej przez pełnomocnika skarżącego w piśmie z 20 lutego 2012 r., Sąd wyjaśnił, że wniosek o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej oraz środek odwoławczy od orzeczenia Sądu o odrzuceniu pisma procesowego (z powodu uchybienia terminu) wyłączają się wzajemnie. Wniosek o przywrócenie uchybionego terminu jest aktualny wtedy, gdy strona nie neguje uchybienia terminowi i wskazuje przyczyny usprawiedliwiające to uchybienie. Jeżeli natomiast strona twierdzi, że dokonała czynności w terminie, a Sąd błędnie uznał, iż uchybiła terminowi, to powinna wnieść środek odwoławczy.
Nie można, bowiem na tych samych okolicznościach opierać dwóch środków odwoławczych zmierzających do wywołania przeciwstawnych skutków prawnych. Powyższe stanowisko zostało w pełni zaakceptowane przez doktrynę i orzecznictwo sądowe.
Pomimo powyższego Sąd zdecydował się rozpoznać merytorycznie wniosek wniesiony osobiście przez skarżącego o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, tylko dlatego, że ów wniosek nie został wniesiony jednocześnie ze skargą kasacyjną (wpływ wniosku - 30 sierpnia 2011 r., wpływ skargi kasacyjnej - 23 stycznia 2012 r.). Równoczesne bowiem wniesienie takiego wniosku i skargi kasacyjnej skutkowałoby odrzuceniem tego pierwszego z racji niedopuszczalności.
Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 86 § 1 i art. 87 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.
Na powyższe postanowienie skarżący złożył zażalenie, zarzucając:
- 1. naruszenie art. 6 i 7 p.p.s.a. w zw. z art. 86 § 1 p.p.s.a. poprzez wydanie postanowienia w sprawie o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego, po złożeniu do akt sprawy skargi kasacyjnej, zarzucającej m.in. brak wydania takiego postanowienia, tj. dokonanie czynności wbrew zasadzie szybkości postępowania oraz poprzez niepoinformowanie strony o zamiarze wydania postanowienia po ustanowieniu pełnomocnika;
- 2. naruszenie art. 87 § 2 p.p.s.a. poprzez uznanie, że skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu.
W związku z powyższym skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i zasądzenie kosztów zastępstwa prawnego z urzędu, nieopłaconego w całości ani w części.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona uchybiła terminowi, jego przywrócenie możliwe jest jedynie wówczas, gdy uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony. W orzecznictwie i w literaturze prawniczej przyjmuje się, iż brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa.
Zatem przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się m.in.: stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), czy nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (np. postanowienie NSA z 10 września 2010 r., II OZ 849/10). Przywrócenie uchybionego terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie wtedy, gdy strona w sposób przekonujący zaprezentowaną argumentacją uprawdopodobni brak swojej winy, a przy tym wskaże, że niezależna od niej przyczyna istniała przez cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu.
Mając powyższe na uwadze należy wskazać, że skarżący nie uprawdopodobnił w przekonujący sposób, że niedochowanie terminu do uiszczenia wpisu sądowego nastąpiło bez jego winy. Usprawiedliwieniem dla niedokonania czynności w terminie nie może być bowiem ogólnie zły stan zdrowia skarżącego.
Należy zwrócić uwagę, że skarżący osobiście odebrał przesyłkę Sądu zawierającą zarządzenie Przewodniczącego Wydziału z 22 czerwca 2011 r. w dniu 8 lipca 2011 r. Siedmiodniowy termin do uiszczenia wpisu sądowego od skargi upłynął zatem w dniu 15 lipca 2011 r. Wniosek o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności winien zatem uprawdopodabniać, iż w okresie między 8 lipca 2011 r. a 15 lipca 2011 r. wystąpiły okoliczności uniemożliwiające skarżącemu dokonanie czynności i jednocześnie są to okoliczności wskazujące na brak winy skarżącego w uchybieniu terminu.
Jak słusznie zauważył Sąd I instancji, przedstawione przez skarżącego dokumenty, tj. orzeczenie Wojskowej Komisji Lekarskiej z dnia 7 czerwca 2010 r. oraz orzeczenie o stopniu niepełnosprawności z 31 stycznia 2011 r., stanowią potwierdzenie faktu przewlekłych dolegliwości, ale nie stwierdzają, iż skarżący w okresie od 8 lipca 2011 r. do 15 lipca 2011 r. nie mógł z ich powodu złożyć w terminie przedmiotowego wniosku. Co więcej z dokumentów tych wynika, iż skarżący wykazuje jedynie umiarkowany stopień niepełnosprawności i może pracować na stanowisku przystosowanym do niepełnosprawności.
W takiej sytuacji należy stwierdzić, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawidłowo ocenił, że skarżący nie dochował należytej staranności jakiej należy wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy procesowe i zasadnie zaskarżonym postanowieniem z dnia 6 marca 2012 r. odmówił przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) postanowił zażalenie oddalić.
Odnosząc się do wniosku pełnomocnika skarżącego, ustanowionego z urzędu, o przyznanie wynagrodzenia za wykonaną pomoc prawną, należnego mu od Skarbu Państwa, Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, iż stosownie do art. 250, 258 § 2 pkt 8 i § 3 oraz art. 259 i 260 p.p.s.a. następuje to przed wojewódzkim sądem administracyjnym, który jest w tym przedmiocie Sądem pierwszej instancji. Stosownie do § 20 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.) pełnomocnik skarżącego złoży temu Sądowi stosowne oświadczenie, o jakim mowa w tym przepisie.