Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 10 kwietnia 2024 r. sygn. akt II SA/Łd 218/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 22 stycznia 2024 r. i poprzedzającego go Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Bełchatowie z dnia 31 października 2023 r. w przedmiocie wstrzymania prowadzenia robót budowlanych.
Sąd I instancji wskazał, że celem wstrzymania prowadzenia robót jest w istocie rozważenie przez organ jakie nakazy lub zakazy powinny zostać wydane w odniesieniu do prowadzonych robót budowlanych. W konsekwencji nie ma ono charakteru kończącego postępowanie i załatwiającego kwestię legalizacji co do istoty. Skutkiem wydania zaskarżonego postanowienia będzie przeprowadzenie przez organ I instancji postępowania w przedmiocie legalizacji wykonanych robót budowlanych. Ponadto, wstrzymanie wykonania postanowienia nakazującego wstrzymanie prowadzenia robót budowlanych byłoby przyzwoleniem na dalsze prowadzenie prac mimo stwierdzonej samowoli budowlanej. Działanie takie stałoby w sprzeczności z regulacją prawa budowlanego dotyczącą czasowego wstrzymania prowadzenia robót budowlanych. Byłoby sprzeczne z celem w jakim postanowienie to jest wydawane.
W konsekwencji oznacza to, że nie można wstrzymać wykonania postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych, gdyż postanowienie to zostało wydane w celu usunięcia skutków samowolnego działania inwestora i doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem.
Zażalenie na powyższe postanowienie złożył skarżący, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wnosząc o jego uchylenie. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634; dalej p.p.s.a.) poprzez uznanie, że w niniejszej sprawie nie zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia skarżącemu znacznej szkody wskutek postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a., po przekazaniu sądowi skargi, sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1 tej ustawy, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.
Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że postanowienie o wstrzymaniu robót budowlanych nie kończy sprawy i jej nie załatwia. Innymi słowy, jego wstrzymanie nie jest możliwe na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a., ponieważ wydanie takiego postanowienia uruchamia tryb postępowania naprawczego prowadzonego przez organ nadzoru budowlanego. Konsekwencją może być nałożenie na podmiot indywidualny określonego obowiązku, którego wykonanie w zależności od realiów konkretnej sprawy może zostać objęte ochroną tymczasową. W efekcie, wstrzymanie wykonania postanowienia nakazującego wstrzymanie prowadzenia robót budowlanych, jak celnie podkreślił Sąd I instancji, byłoby przyzwoleniem na dalsze prowadzenie prac, mimo stwierdzonej samowoli budowlanej. Działanie takie stałoby w sprzeczności z regulacją prawa budowlanego dotyczącą czasowego wstrzymania prowadzenia robót budowlanych.
Pełnomocnik skarżącego wskazuje, że brak wstrzymania wykonania wskazanych postanowień organów nadzoru budowlanego rodzi dla skarżącego konsekwencje w postaci konieczności uiszczenia opłaty legalizacyjnej w wysokości 125.000 zł, bądź ryzyko rozbiórki obiektu. Naczelny Sąd Administracyjny, rozumiejąc obawy skarżącego związane z ewentualnym ryzykiem rozbiórki obiektu, nie mógł przychylić się do tej argumentacji. Zaskarżone postanowienie nie dotyczy bezpośrednio ani rozbiórki obiektu ani nie nakłada na stronę opłaty legalizacyjnej. Nie można zatem utożsamiać go z przyszłymi postępowaniami, z których to strona wywodzi przesłanki do zastosowania art. 61 § 3 p.p.s.a. W treści postanowienia PINB w Bełchatowie z dnia 31 października 2023 r. jest jasno wskazane, że w terminie 30 dni od daty doręczenia postanowienia o wstrzymaniu budowy właściciel obiektu może złożyć wniosek o legalizację, który wiąże się z wniesieniem opłaty legalizacyjnej.
Ciężko zatem stwierdzić, że postanowienie to "nakłada" na skarżącego opłatę. Na marginesie należy dodać, że ewentualna decyzja nakazująca rozbiórkę może stanowić przedmiot odrębnej skargi, gdzie ponownie strona będzie miała prawo ubiegać się o ochronę tymczasową już pod kątem groźby realnych skutków wynikających z takiej decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie w swoim orzecznictwie podkreślał, że ryzyko trudnych do odwrócenia skutków musi wynikać bezpośrednio z wykonania aktu zaskarżonego do sądu i nie należy go wiązać z ewentualnymi postępowaniami, które mogą zostać uruchomione w przyszłości.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.