Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 86 § 1 w związku z art. 87 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), odmówił K. P. i Z. P. przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi.
W uzasadnieniu Sąd wskazał, że postanowieniem z dnia 3 października 2019 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę ww. skarżących z uwagi na uiszczenie wpisu od skargi po upływie zakreślonego terminu. U podstaw faktycznych tego rozstrzygnięcia leżało ustalenie, że wezwanie do uiszczenia wpisu zostało odebrane przez dorosłego domownika skarżących w dniu 30 lipca 2019 r., w związku z czym siedmiodniowy termin do dokonania tej czynności upłynął 6 sierpnia 2019 r. Skarżący uiścili solidarnie wpis od skargi jeden dzień po wyznaczonym terminie – 7 sierpnia 2019 r.
We wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi skarżący wskazali, że w okresie od 29 lipca do 6 sierpnia 2019 r. przebywali na urlopie, a adresowaną do nich przesyłkę zawierającą wezwanie do uiszczenia wpisu odebrała osoba starsza, nieupoważniona do otwierania korespondencji. Skarżący podali, że korespondencję otrzymali po powrocie z urlopu w dniu 7 sierpnia 2019 r. i w tym samym dniu dokonali wpłaty.
Rozpoznając ten wniosek Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że skarżący nie uprawdopodobnili braku winy w uchybieniu terminu, gdyż nie zachowali staranności, jakiej można wymagać od osoby należycie dbającej o swoje interesy. Zdaniem Sądu, powód, dla którego strona uchybiła terminowi (urlop) nie miał charakteru nagłego i nieoczekiwanego. Skarżący mogli ustanowić pełnomocnika procesowego albo pełnomocnika do doręczeń. Nieustanowienie pełnomocnika w perspektywie wyjazdu w trakcie toczącego się postępowania sądowego zainicjowanego ich skargą wskazuje na to, że skarżący wykazali się niedbałością w prowadzeniu swoich spraw w stopniu, który uniemożliwia przywrócenie terminu.
Sąd podkreślił, że w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, iż adresata obciążają ewentualne negatywne konsekwencje zaniedbań osoby, która zobowiązała się oddać jej przesyłkę. Bez znaczenia jest więc kto w tym przypadku odebrał przesyłkę, skoro osoba ta oświadczyła, że jest dorosłym domownikiem (co wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru wezwania) i zobowiązała się oddać przesyłkę adresatowi (zob. postanowienie NSA z 12 czerwca 2018 r., II GZ 208/18).
Zażalenie na postanowienie z 14 listopada 2019 r. złożyli skarżący, wnosząc o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu. W jego uzasadnieniu wnoszący zażalenie wskazali, że wezwanie do uiszczenia wpisu, pod ich nieobecność, odebrała osoba starsza, z początkami demencji. Wskazali, że ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie wymaga, by na okres nieprzebywania w miejscu zamieszkania strona postępowania ustanawiała pełnomocnika. Podnieśli, że odbiorca listu nie jest jego adresatem, zatem otwierając go naruszyłby tajemnicę korespondencji. Skarżący nie wiedzieli, którego dnia korespondencja została dostarczona, gdyż odbiorca nie był w stanie tego określić. Staranność w tej sprawie została dochowana, gdyż bezpośrednio po otrzymaniu pisma opłatę uiścili.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie podlega oddaleniu, gdyż nie ma usprawiedliwionych podstaw. Zaskarżone postanowienie odpowiada prawu.
Przedmiot sporu w niniejszym postępowaniu stanowi to, czy Sąd I instancji prawidłowo przyjął, że okoliczności sprawy wskazują na zawinione przez stronę niedochowanie terminu do uiszczenia wpisu od skargi w oparciu o przyjętą przez ten Sąd ocenę, że skarżącym prawidłowo doręczono w dniu 30 lipca 2019 r. przesyłkę sądową zawierającą wezwanie do wniesienia tej opłaty.
Zgodnie z art. 86 § 1 zd. pierwsze p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Pozytywną przesłanką przywrócenia terminu jest brak winy strony w uchybieniu terminowi. Przy ocenie, czy uchybienie terminu było zawinione należy brać pod uwagę obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy.
Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że ocena Sądu I instancji, iż w niniejszej sprawie nie zaistniały okoliczności, które wskazują na brak winy skarżących w uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu od skargi, jest prawidłowa. Akta sprawy potwierdzają, że wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi zostało skarżącym prawidłowo doręczone w trybie określonym w art. 72 § 1 p.p.s.a., tj. do rąk dorosłego domownika. Zauważyć trzeba, że statusu osoby, która pokwitowała odbiór adresowanych do skarżących wezwań, jako ich dorosłego domownika, wnoszący zażalenie nie kwestionują. Argumentacja skarżących dotycząca potencjalnego naruszenia ich dóbr osobistych w związku z potencjalnym naruszeniem tajemnicy korespondencji jest w okolicznościach tej sprawy chybiona, gdyż ustawa procesowa skutku doręczenia pisma adresatowi nie łączy z zapoznaniem się z jego treścią, lecz – na gruncie art. 72 § 1 p.p.s.a. – z fizycznym doręczeniem pisma dorosłemu domownikowi, który podjął się oddania pisma adresatowi. Innymi słowy, ustawa nie wymaga zapoznania się z treścią pisma przez osobę niebędącą jego adresatem, w związku z czym zagrożenia naruszenia dóbr osobistych nie stwarza.
Ponadto, w świetle ugruntowanego orzecznictwa sądów administracyjnych, wyjazd adresata pisma na urlop, który zbiegł się w czasie z upływem terminu np. do uiszczenia wpisu od skargi, nie może być brany pod uwagę jako okoliczność wyłączająca winę strony, gdyż jest to okoliczność na którą strona miała wpływ (postanowienie NSA z 18 stycznia 2019 r., II OZ 1397/18). Sąd I instancji trafnie wskazał, że od strony, która wyjeżdża poza miejsce swego zamieszkania w trakcie postępowania sądowego oczekiwać należy takiego zorganizowania spraw, z ustanowieniem pełnomocnika włącznie, aby podczas nieobecności jej interesy nie doznały uszczerbku. Jeśli strona godzi się z tym, że podczas jej nieobecności jej spraw będzie doglądać osoba, co do której można zakładać, iż zadaniu temu nie podoła (starsza, chora, z demencją), to obarczają ją skutki takiej decyzji. Przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod uwagę nie tylko okoliczności które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu.
Uzupełniająco wskazać należy, że skarga na niewykonanie wyroku z art. 154 p.p.s.a. może być złożona w każdym czasie, po uprzednim wezwaniu organu do wykonania orzeczenia. Zatem odrzucenie skargi nie zamyka skarżącym drogi sądowej i mogą oni wnieść skargę na niewykonanie wyroku ponownie, z tym że aby mogła zostać merytorycznie rozpoznana powinno ją poprzedzać przedmiotowe wezwanie.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. w zw. z art. 86 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.