Uzasadnienie
Postanowieniem z 8 marca 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił skargę M.P. (dalej jako "skarżący") na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z [...] listopada 2017 r. w przedmiocie nieważności decyzji w sprawie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia.
W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału z 8 stycznia 2018 r. wezwano skarżącego do usunięcia braków formalnych skargi przez złożenie 5 odpisów skargi lub jej uwierzytelnionych fotokopii wraz z załącznikami, w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie doręczono skarżącemu 18 stycznia 2018 r. Termin do wykonania wezwania upływał 25 stycznia 2018 r. W dniu 18 stycznia 2018 r. skarżący dołączył do akt sprawy 5 odpisów skargi, natomiast nie nadesłał odpisów załączników.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł skarżący.
Skarżący zarzucił naruszenie art. 58 § 1 pkt 3 w związku z art. 49 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm. - dalej jako "p.p.s.a.") przez odrzucenie skargi, pomimo, że brak formalny nie uniemożliwiał nadania skardze dalszego biegu. Ponadto zarzucił naruszenie zasad z art. 45 ust. 1, art. 77 ust. 2 i art. 78 Konstytucji RP przez przyjęcie zbyt rygorystycznej wykładni art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a.
Skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
W niniejszej sprawie uchybienie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi w postaci nadesłania odpisów załączników do skargi nie jest kwestionowane przez skarżącego i jego pełnomocnika. Natomiast skarżący stoi na stanowisku, że brak ten nie uniemożliwiał nadania skardze dalszego biegu, a przyjęta przez Sąd I instancji interpretacja przepisów dotycząca braków formalnych skargi może stanowić ograniczenie prawa do sądu.
Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela stanowiska skarżącego. Nie ulega wątpliwości, że skarżący, pomimo prawidłowego wezwania i upływu zakreślonego terminu, nie uzupełnił w całości braków formalnych skargi, co skutkowało odrzuceniem skargi. Ponadto Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela stanowiska, zgodnie z którym podstawą odrzucenia skargi może być tylko nieuzupełnienie braków, które nie pozwalają na nadanie skardze dalszego biegu. Kwestia ta była przedmiotem uchwały składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 grudnia 2013 r. I OPS 13/13, której rozważania koncentrowały się wokół kwestii niemożności nadania skardze dalszego biegu i wpływu brzmienia art. 49 § 1 p.p.s.a. na możliwość odrzucenia skargi. Uchwała ta rozstrzygnęła powstałe wcześniej rozbieżności w orzecznictwie sądów administracyjnych.
W treści uchwały Naczelny Sąd Administracyjny stanął na stanowisku, że z treści art. 49 p.p.s.a. wynika, że tryb w nim określony ma zastosowanie w razie takich braków formalnych, które uniemożliwiają nadanie pismu prawidłowego biegu, to jest wywołanie przez nie właściwych skutków procesowych zarówno w stosunku do sądu, jak i pozostałych podmiotów uczestniczących w postępowaniu. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego rozpoznającego zażalenie wniesione w tej sprawie, brak nadesłania przez skarżącego odpisów załączników do skargi w sposób oczywisty wpływa na możliwość nadania skardze dalszego biegu, ponieważ odpisy skargi oraz odpisy załączników do skargi muszą zostać doręczone przez Sąd I instancji pozostałym stronom postępowania. Doręczanie odpisów pism pozostałym stronom postępowania jest jedną z form zagwarantowania stronom czynnego udziału w postępowaniu. Jest to zatem brak, który uniemożliwia nadanie skardze dalszego biegu i to brak o doniosłych skutkach prawnych. Naruszenie przez Sąd I instancji przepisów skutkujące pozbawieniem strony możności działania i obrony swoich praw może prowadzić zarówno do nieważności postępowania (art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a.), jak i do wznowienia postępowania sądowego (art. 271 pkt 2 p.p.s.a.).
Odnosząc się do kwestii naruszenia prawa skarżącego do sądu wskazać należy, że Trybunał Konstytucyjny wielokrotnie zwracał uwagę, że na treść prawa do sądu składają się trzy uprawnienia. Po pierwsze, prawo dostępu do sądu, czyli uruchomienia procedury; po drugie, prawo do korzystania z rzetelnej procedury sądowej zgodnej z wymogami jawności i sprawiedliwości oraz po trzecie, prawo do wyroku. Z zasady demokratycznego państwa prawnego wynika dyrektywa interpretacyjna zakazująca zawężającej wykładni prawa do sądu (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 20 września 2006 r. sygn. akt SK 63/05, OTK-A 2006, nr 8, poz. 108). Równocześnie jednak podkreśla się, że formalizm procesowy jest nieodzownym elementem sprawnego i rzetelnego przeprowadzenia postępowania. Przez zachowanie wymagań formalnych zarówno sąd, jak i uczestnicy postępowania realizują postulat jawnego postępowania. Prawo do sądu powinno przysługiwać każdej osobie i w takim zakresie, w jakim chce z tego prawa skorzystać, a procedura powinna jej umożliwiać skorzystanie z tego prawa (uzasadnienie uchwały składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 października 2009 r. sygn. akt I OPS 10/09, ONSAiWSA 2010, nr 1, poz. 1). Oczywiste jest jednak, że formalizm postępowania może stanowić barierę w dostępie do sądu, ale zapewnieniu rzetelności postępowania służy zachowanie właściwej proporcji przy normowaniu wymogów procesowych. Niekorzystnym skutkom uchybienia terminowi powinny zapobiegać przewidziane przez ustawodawcę instytucje procesowe, np. przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej. Stąd też nie można przyjąć w tej sprawie, że nienadesłanie odpisów załączników do skargi przez skarżącego powinno skutkować odstąpieniem przez Sąd I instancji od zastosowania przepisu powszechnie obowiązującego prawa stanowiącego podstawę odrzucenia skargi. Złożenie odpisów pisma, jak również odpisów załączników do tego pisma jest jednym z wymogów formalnych, które nie stanowią ograniczenia prawa do sądu i mieszczą się w granicach proporcjonalnie uregulowanych wymogów procesowych.
Sąd I instancji prawidłowo zatem przyjął, że skarżący, pomimo skutecznego wezwania, nie uzupełnił braków formalnych skargi i w związku z tym skarga podlegała odrzuceniu.
Z tych względów i na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i § 2 ustawy p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.