Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 27 marca 2012 r., sygn. akt IV SA/Wa 1246/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przywrócił skarżącemu termin do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 listopada 2011 r. sygn. akt IV SA/Wa 1246/11 oddalającego skargę T. W. na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia 19 maja 2011 r. nr DKR-4209-4/11/kc w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej.
W uzasadnieniu orzeczenia Sąd I instancji wskazał, że pismem z dnia 22 lutego 2012 r. (data nadania w Urzędzie Pocztowym) adwokat A. K. M. wniosła wraz ze skargą kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 listopada 2011 r., sygn. akt IV SA/Wa 1246/11, oddalającego skargę T. W. na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia 19 maja 2011 r., wniosek o przywrócenie terminu do jej wniesienia. W uzasadnieniu wniosku pełnomocnik skarżącego wskazał, iż niemożność sporządzenia skargi kasacyjnej i złożenia jej w terminie spowodowana była chorobą pełnomocnika uniemożliwiającą mu podejmowanie czynności zawodowych w okresie od dnia 10 lutego 2012 r. do dnia 17 lutego 2012 r. Powyższą okoliczność pełnomocnik udokumentował złożonym wraz z wnioskiem zaświadczeniem lekarskim.
Dodatkowo pełnomocnik skarżącego podniósł, iż okres niezdolności do pracy spowodowanej chorobą przypadł w trakcie biegu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Sąd I instancji wskazał, że odpis wyroku wraz z uzasadnieniem, który zapadł w sprawie, doręczono skarżącemu w dniu 12 stycznia 2012 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru – k. 86 akt sądowych). Skarga kasacyjna została zaś wniesiona przez profesjonalnego pełnomocnika w dniu 22 lutego 2012 r. (data nadania w urzędzie pocztowym), a więc z uchybieniem ustawowego terminu, który upłynął w dniu 13 lutego 2012 r. Sąd I instancji uznał, że wniosek zasługuje na uwzględnienie, gdyż z okoliczności faktycznych niniejszej sprawy wynika, że bez wątpienia pełnomocnik skarżącego dochował 7-dniowego terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej licząc od dnia 17 lutego 2012 r., czyli od dnia ustania przyczyny w postaci choroby pełnomocnika skarżącego, który to okres niezdolności do pracy przypadł w trakcie biegu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej.
Ponadto zdaniem Sądu uchybienie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej nastąpiło bez winy skarżącego. W ocenie Sądu I instancji niezachowanie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej nastąpiło z przyczyn niezależnych od skarżącego i jego pełnomocnika. W ocenie Sądu I instancji spełnione zostały zatem wszystkie przesłanki z art. 87 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, dalej jako "p.p.s.a."), warunkujące możliwość przywrócenia terminu do złożenia skargi kasacyjnej.
Zażalenie na powyższe postanowienie złożył pełnomocnik Głównego Inspektora Ochrony Środowiska w Warszawie. Postanowienie zaskarżono w całości zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy to jest:
- - art. 86 § 1 p.p.s.a. przez bezpodstawne przyjęcie, że w świetle okoliczności przytoczonych przez pełnomocnika strony w piśmie z dnia 18 lutego 2012 r. pełnomocnik nie dokonał wniesienia skargi kasacyjnej w terminie bez swojej winy;
- - art. 87 § 1 p.p.s.a. przez przyjęcie, że strona wniosła skargę kasacyjną z wnioskiem o przywrócenie terminu w terminie siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminu.
W oparciu o powyższe zarzuty pełnomocnik organu wniósł o:
- - na podstawie art. 194 § 3 p.p.s.a. zmianę przedmiotowego postanowienia przez oddalenie wniosku strony o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej;
- - ewentualnie uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji;
bądź na podstawie art. 88 p.p.s.a. uchylenie postanowienia i odrzucenie wniosku strony o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej ze względu na fakt, że jest on spóźniony;
- - na podstawie art. 203 p.p.s.a. o zasądzenie od skarżącego na rzecz organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego wg norm przepisanych.
W uzasadnieniu zażalenia pełnomocnik organu podniósł, że skoro odpis wyroku doręczono skarżącemu w dniu 12 stycznia 2012 r. to termin do złożenia skargi kasacyjnej upływał w dniu 11 lutego 2012 r. Pełnomocnik organu zaznaczył, że Sąd I instancji błędnie przyjął, że termin ten mijał w dniu 13 lutego 2012 r. Pełnomocnik organu wskazał, że skarżący w dniu 8 lutego 2012 r. udzielił pełnomocnictwa procesowego z prawem substytucji dla innego adwokata lub radcy prawnego adwokatowi A. K. M., zatem na cztery dni przed upływem terminu. W ocenie pełnomocnika organu fakt, że pełnomocnik strony w dniu 10 lutego 2012 r. zachorował nie świadczy w żadnym wypadku, że nie mógł, należycie dbając o interesy strony oraz biorąc pod uwagę zawodowy charakter działalności jaką prowadzi, podjąć czynności, które zapobiegłyby uchybieniu terminowi do wniesienia skargi kasacyjnej przez stronę. Pełnomocnik wiedząc już w dniu 10 lutego 2012 r., że nie będzie w stanie do dnia 11 lutego 2012r. (upływu terminu wniesienia skargi kasacyjnej) wnieść skargi kasacyjnej, mógł i powinien wskazać stronie, że nie jest w stanie sporządzić skargi kasacyjnej w terminie ze względu na wiadomy mu termin zakończenia choroby wynikający ze zwolnienia lekarskiego (17 lutego 2012 r.).
Pozwoliłoby to stronie skorzystać z pomocy innego pełnomocnika, który mógłby złożyć skargę kasacyjną w jej imieniu w terminie. Podniesiono także, iż pełnomocnik skarżącego mógł i powinien udzielić pełnomocnictwa substytucyjnego innemu adwokatowi lub radcy prawnemu, w celu sporządzenia przez tę osobę skargi kasacyjnej. Pełnomocnik strony zaniechał jednak podjęcia takich działań, zatem w ocenie pełnomocnika organu można mu przypisać dopuszczenie się co najmniej lekkiego niedbalstwa w niedotrzymaniu terminu wniesienia skargi kasacyjnej przez stronę. Pełnomocnik organu podkreślił, że nie każda choroba jest wystarczającym powodem do przywrócenia terminu na dokonanie czynności procesowej jak przyjął Sąd I instancji. Zdaniem pełnomocnika organu pełnomocnik strony nie wykazał, że choroba nie dała mu faktycznej możliwości, aby sporządzić i wnieść skargę kasacyjną. Zwłaszcza biorąc pod uwagę, że pełnomocnik strony miał dwa dni na jej sporządzenie przed rozpoczęciem choroby, i w żaden zaś sposób nie uprawdopodobnił, że nie mógł skorzystać z pomocy pełnomocnika substytucyjnego, do czego był wyraźnie uprawniony i zobowiązany.
Pełnomocnik organu podniósł, iż jeżeli nawet przyjąć by, że pełnomocnik strony nie mógł samodzielnie sporządzić i złożyć skargi kasacyjnej (czego w żaden sposób nie uprawdopodobnił), to z zaświadczenia wynika, że mógł upoważnić do złożenia skargi kasacyjnej innego profesjonalnego pełnomocnika. Zaświadczenie wyraźnie wskazuje, że pełnomocnik był zdolny do chodzenia. Jego stan nie wskazywał więc na obłożny charakter choroby uniemożliwiający mu samodzielne złożenie skargi kasacyjnej lub wyznaczenie pełnomocnika substytucyjnego czy powiadomienie strony o swojej chorobie. Zdaniem pełnomocnika organu z tych wszystkich względów przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej nie miało uzasadnionej podstawy prawnej w art. 86 p.p.s.a., gdyż pełnomocnik nie uprawdopodobnił, że nie dopełnił wniesienia skargi kasacyjnej bez swojej winy. W odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 87 § 1 p.p.s.a. pełnomocnik organu wskazał, że Sąd I instancji bezpodstawnie przyjął, że siedmiodniowy termin ustania przyczyny do wniesienia skargi kasacyjnej należy liczyć od dnia ustania choroby pełnomocnika.
W niniejszej sprawie nie może ulegać wątpliwości, że termin ten powinien być liczony nie od ustania choroby pełnomocnika, lecz od terminu, w którym pełnomocnik ten mógł poinformować stronę o niezdolności do złożenia skargi kasacyjnej w terminie bądź też od dnia, w którym pełnomocnik mógł wyznaczyć pełnomocnika substytucyjnego. Termin siedmiodniowy powinien więc być liczony najpóźniej od dnia 11 lutego 2012 r. Upływałby więc w dniu 18 lutego 2012 r. Zdaniem pełnomocnika organu pełnomocnik strony nie dochował więc terminu wskazanego w art. 87 § 1 p.p.s.a., gdyż wniósł wniosek o przywrócenie terminu wraz ze skargą kasacyjną w dniu 22 lutego 2012 r. (data nadania w urzędzie pocztowym). Sama zaś skarga kasacyjna datowana jest na dzień 18 lutego 2012 r., co też świadczy o zapobiegliwości pełnomocnika.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek przywróci termin (art.86 § 1 P.p.s.a). Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana w terminie siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia, uprawdopodobniając równocześnie okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu (art.87 § 1 i 2 P.p.s.a.).
Brak winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu polega na dopełnieniu obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Oceniając wystąpienie tej przesłanki, sąd przyjmuje obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. O braku winy w uchybieniu terminu można mówić jedynie wtedy, gdy strona (lub jej pełnomocnik) nie mogła usunąć zaistniałej przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku.
Warunkiem przywrócenia terminu jest uprawdopodobnienie okoliczności braku winy, a nie dowiedzenie takiej sytuacji, co świadczy o odformalizowaniu i uproszczeniu postępowania i co ma być udogodnieniem dla zainteresowanego. Zatem, aby zaistniała przesłanka do przywrócenia terminu strona czy też jej pełnomocnik musi uprawdopodobnić, że stan zdrowia uniemożliwił jej dokonanie czynności w terminie na to przewidzianym.
Pełnomocnik wskazała we wniosku o przywrócenie terminu, że nie była w stanie sporządzić i wnieść skargę kasacyjną w terminie z uwagi na stan zdrowia. Do wniosku dołączyła zaświadczenie lekarskie potwierdzające niezdolność do pracy od dnia 10 lutego 2012 r. do dnia 17 lutego 2012 r.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej wskazuje okoliczności, które wyczerpują przesłankę braku winy wynikającą z art. 87 § 2 p.p.s.a. Stan zdrowia pełnomocnika został potwierdzony dokumentacją lekarską, zaś twierdzenie organu, że mógł on udzielić pełnomocnictwa substytucyjnego do napisania i złożenia skargi kasacyjnej, nie znajduje oparcia w świetle okoliczności sprawy.
Przechodząc do oceny drugiego z zarzutów dotyczącego art. 87 § 1 p.p.s.a. wskazać należy, iż Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 czerwca 2011 r. sygn. akt I OPS 1/11 wyjaśnił, iż sobota jest dniem równorzędnym z dniem ustawowo wolnym od pracy w rozumieniu art. 57 § 4 k.p.a., publik. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W uzasadnieniu uchwały NSA opowiedział się za tym kierunkiem orzecznictwa, który przyjęto w uchwale składu siedmiu sędziów NSA z dnia 25 czerwca 2001 r. sygn. akt FPS 7/00, stwierdzającej, że jeżeli dzień wolny od pracy w pięciodniowym tygodniu pracy przypada na sobotę to dzień ten należy uznać za równorzędny z dniem ustawowo wolnym od pracy w rozumieniu art. 57 § 4 k.p.a. Naczelny Sąd Administracyjny zaaprobował również zamieszczone w uchwale z dnia 25 czerwca 2001 r. stanowisko, iż "obecnie są dwie kategorie dni wolnych od pracy te, które wynikają z ustawy z dnia 18 stycznia 1951 r. o dniach wolnych od pracy oraz te, które wynikają z ustawowej zasady pięciodniowego tygodnia pracy.
Należy podkreślić, że pięciodniowy tydzień pracy ma charakter ustawowy i powszechny a w praktyce dniem wolnym od pracy ustalonym w zakładach pracy, jest z reguły sobota". W omawianej uchwale NSA z dnia 15 czerwca 2011 r. zwrócono uwagę na fakty, iż w soboty są nieczynne zarówno urzędy organów administracji publicznej jak i przeważająca większość urzędów pocztowych. Ogranicza to możliwość dochowania przez wszystkich uczestników postępowania terminu kończącego się właśnie w tym dniu.
Ponadto Sąd zwrócił uwagę, iż traktowanie soboty jako dnia powszedniego, a w konsekwencji przyjmowanie, że nie ma do niej zastosowania art. 57 § 4 k.p.a. naruszałoby konstytucyjną zasadę równości wyrażoną w art. 32 Konstytucji RP.
Wobec powyższego uznać należy, iż wbrew twierdzeniom zawartym w zażaleniu Sąd I instancji prawidłowo obliczył termin do wniesienia skargi kasacyjnej przyjmując, iż upływał on w dniu 13 lutego 2011 r. Zatem błędne jest twierdzenie pełnomocnika organu w tym zakresie, bowiem ostatni dzień terminu do złożenia skargi kasacyjnej upływał w dniu 11 lutego 2012 r., a więc wypadł w sobotę, dlatego za ostateczny termin do złożenia skargi kasacyjnej uznać należało poniedziałek tj. 13 lutego 2011 r.
Wobec tego Sąd I instancji dokonał prawidłowych ustaleń co do dochowania przez pełnomocnika skarżącego 7-dniowego terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, licząc go od dnia 17 lutego 2012 r. tj. od dnia ustania przyczyny w postaci choroby pełnomocnika skarżącego, który to okres przypadł w trakcie biegu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej.
Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że zasadnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przywrócił skarżącemu termin do złożenia skargi kasacyjnej, a wydane w tym przedmiocie postanowienie w pełni odpowiada prawu.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowił jak w sentencji.