Uzasadnienie
Postanowieniem z 16 maja 2022 r., II SA/Bd 473/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny (dalej: WSA) w Bydgoszczy zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bydgoszczy (SKO lub Kolegium) na rzecz Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Bydgoszczy (DRZGW) kwotę 357 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w sprawie ze skargi kasacyjnej DRZGW od wyroku WSA w Bydgoszczy z 29 czerwca 2021 r. sygn. akt II SA/Bd 473/21 wydanego w sprawie ze skargi DRZGW na postanowienie Kolegium z 1 lutego 2021 r. nr SKO-4212/260/2020 w przedmiocie niedopuszczalności odwołania.
W uzasadnieniu swego postanowienia sąd pierwszej instancji wskazał, że wyrokiem z 23 listopada 2021 r., II SA/Bd 473/21 WSA w Bydgoszczy uchylił zaskarżony wyrok WSA w Bydgoszczy z 29 czerwca 2021 r. II SA/Bd 473/21 (pkt 1); oddalił skargę (pkt 2); oraz zasądził od SKO w Bydgoszczy na rzecz DRZGW w Bydgoszczy kwotę 477 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego (pkt 3). Wskazując na treść art. 179a ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2022, poz. 329, Ppsa) Sąd stwierdził, że w sprawie wystąpiła przesłanka nieważności postępowania zakończonego wyrokiem z 29 czerwca 2021 r., II SA/Bd 473/21, o której mowa w art. 183 § 2 pkt 5 Ppsa.
Nie zgadzając się z orzeczeniem w przedmiocie kosztów postępowania, SKO w Bydgoszczy wniosło zażalenie. Zaskarżonemu postanowieniu organ zarzucił naruszenie art. 141 § 4 Ppsa przez brak wskazania podstawy prawnej rozstrzygnięcia o kosztach i jej wyjaśnienia oraz naruszenie art. 203 pkt 1 Ppsa przez zasądzenie od organu zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego pomimo braku zaistnienia przesłanki uchylenia wyroku sądu pierwszej instancji oddalającego skargę w wyniku uwzględnienia skargi kasacyjnej. Z ostrożności procesowej zarzucono także naruszenie przepisu art. 206 Ppsa przez jego niezastosowanie, w sytuacji braku przesłanek pozwalających na zasądzenie od organu zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Postanowieniem z 5 kwietnia 2022 r., II OZ 193/22 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie zawarte w pkt 3 wyroku WSA w Bydgoszczy z 23 listopada 2021 r., II SA/Bd 473/21 i w tym zakresie przekazał sprawę do ponownego rozpoznania WSA w Bydgoszczy. Sąd stwierdził, że w uzasadnieniu wyroku sądu pierwszej instancji brak jest wskazania, na podstawie jakich przepisów Sąd ten orzekał o zasądzonych na rzecz DRZGW kosztach.
Z uwagi na powyższe sąd wojewódzki przywołanym na wstępie postanowieniem z 16 maja 2022 r. zasądził zwrot kosztów postępowania kasacyjnego od organu na rzecz DRZGW. Sąd zasądzając te koszty w łącznej kwocie 357 zł (240 zł opłaty za czynności radcy prawnego + 100 zł za wpis sądowy od skargi kasacyjnej + 17 zł opłaty skarbowej od pełnomocnictwa) zastosował art. 179a w zw. z art. 203 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 Ppsa oraz w zw. § 14 pkt 2 lit. b) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. 2018, poz. 265 – rozp. MS z 2015).
Zażalenie na powyższe postanowienie wniosło SKO w Bydgoszczy, zaskarżając je w całości i wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Bydgoszczy oraz orzeczenie o zwrocie kosztów poniesionych przez Kolegium wg norm przepisanych, względnie orzeczenie o odstąpieniu od obciążenia SKO w Bydgoszczy zwrotem kosztów postępowania kasacyjnego w całości.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzuca się naruszenie:
- art. 141 § 4 Ppsa poprzez brak wyjaśnienia zastosowanej podstawy prawnej rozstrzygnięcia o kosztach postępowania kasacyjnego, w szczególności ograniczenie się do przytoczenia treści art. 203 pkt 1 Ppsa bez wyjaśnienia, na jakiej podstawie sąd przyjął, że zaszła przesłanka wymieniona w tym przepisie, a polegająca na uwzględnieniu przez sąd skargi kasacyjnej w wyniku czego uchylony został wyrok sądu pierwszej instancji oddalający skargę,
- art. 203 pkt 1 Ppsa poprzez niewłaściwe zastosowanie wskutek czego zasądzono od organu zwrot kosztów postępowania kasacyjnej pomimo braku zaistnienia przesłanki wymienionej w tym przepisie, tj. uchylenia wyroku sądu pierwszej instancji oddalającego skargę w wyniku uwzględnienia skargi kasacyjnej.
Z ostrożności procesowej zarzucono także naruszenie art. 206 Ppsa poprzez jego niezastosowanie, w sytuacji braku przesłanek pozwalających na zasądzenie o organu zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
W uzasadnieniu zażalenia podkreślono, że WSA uchylił zaskarżony wyrok oddalający skargę oraz jednocześnie po ponownym rozpoznaniu sprawy skargę tę oddalił, czyli wydał orzeczenie tożsame w swojej treści z wyrokiem zaskarżonym skargą kasacyjną. Zdaniem Kolegium, w tej sytuacji nie sposób przyjąć, że mamy do czynienia z uwzględnieniem skargi kasacyjnej, czego wymaga norma z art. 203 pkt 1 Ppsa, ponieważ wniosek skargi kasacyjnej o uchylenie zaskarżonego wyroku w istocie nie został przez WSA uwzględniony.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Istota sprawy sprowadza się do oceny prawidłowości zasądzenia od organu zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w kontekście orzekania przez sąd pierwszej instancji na podstawie art. 179a Ppsa.
W przedmiotowej sprawie WSA w Bydgoszczy wyrokiem z 23 listopada 2021 r., II SA/Bd 473/21, na podstawie art. 179a Ppsa, uchylił zaskarżony skargą kasacyjną DRZGW wyrok tegoż sądu z 29 czerwca 2021 r. II SA/Bd 473/21 (pkt 1); oddalił skargę (pkt 2); oraz orzekł o zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego (pkt 3). W związku z uchyleniem postanowienia w przedmiocie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego i przekazaniem w tym zakresie sprawy do ponownego rozpoznania na mocy postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 kwietnia 2022 r., II OZ 193/22, niezbędne stało się orzeczenie o kosztach postępowania kasacyjnego ze wskazaniem na zastosowaną podstawę prawną, co też uczynił sąd pierwszej instancji w zaskarżonym postanowieniu wskazując na zastosowanie art. 179a w zw. z art. 203 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 Ppsa oraz w zw. § 14 pkt 2 lit. b) rozp. MS z 2015.
Wobec powyższego, pozostaje odpowiedzieć na pytanie, czy zasadnie sąd pierwszej instancji zasądził od SKO w Bydgoszczy na rzecz DRZGW zwrot kosztów postępowania kasacyjnego.
O ile nie budzi wątpliwości, że skarżący kasacyjnie poniósł koszty wpisu sądowego oraz działającego w jego imieniu pełnomocnika będącego radcą prawnym, to w ocenie NSA brak odstąpienia od zasądzenia kosztów od organu w realiach niniejszej sprawy nie było uzasadnione.
Jak słusznie zauważa to SKO w Bydgoszczy w złożonym zażaleniu wprawdzie zaskarżony skargą kasacyjną wyrok WSA został uchylony, jednakże nie z powodu oczywiście usprawiedliwionych podstaw skargi kasacyjnej (WSA stwierdził, że "zaskarżone rozstrzygnięcie jest prawidłowe, a podniesione przez Stronę argumenty nie mogą odnieść spodziewanego skutku"), a jedynie w wyniku stwierdzenia wystąpienia przesłanki nieważności postępowania zakończonego zaskarżonym wyrokiem z 29 czerwca 2021 r., o której mowa w art. 183 § 2 pkt 5 Ppsa.
WSA w Bydgoszczy w ramach tzw. autokontroli uchylił zaskarżony wyrok oraz jednocześnie skargę oddalił, czyli wydał orzeczenie tożsame w swojej treści z wyrokiem zaskarżonym skargą kasacyjną. Przyczyną orzekania na podstawie art. 179a Ppsa było wadliwe działanie sądu wojewódzkiego.
Mając na względzie brzmienie przepisu art. 207 § 2 Ppsa, który upoważnia sąd do odstąpienia od zasądzania zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego "w przypadkach szczególnie uzasadnionych", rozstrzygając w takiej sytuacji wniosek o zwrot kosztów postępowania kasacyjnego należało odstąpić od zasądzenia od Kolegium zwrotu kosztów na podstawie art. 207 § 2 Ppsa w zw. z art. 179a Ppsa (a nie jak błędnie wskazuje SKO w Bydgoszczy w złożonym zażaleniu – na podstawie art. 206 w zw. z art. 179a tej ustawy).
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. art. 188 w zw. z 197 § 2 Ppsa oraz art. 207 § 2 Ppsa, orzekł jak w sentencji.