Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 20 października 2011 r., sygn. akt IV SA/Wa 422/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił wniosek O. Sp. z o.o. Oddział w Polsce z siedzibą w W. o dopuszczenie do udziału w postępowaniu sądowym w charakterze uczestnika w sprawie ze skarg E. D., T. D., M. B., G. B., D. Z., K. Z., W. G., M. J., M. J., F. S., J. K., M. J., A. S. i T. G. na decyzję Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] stycznia 2011 r., Nr [...] w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia polegającego na budowie Lotniska Regionalnego dla Województwa P. W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji podniósł, że w uzasadnieniu wniosku z dnia 7 września 2011 r. o dopuszczenie do udziału w postępowaniu w charakterze uczestnika postępowania Konsorcjum O. działające w Polce w formie oddziału O. Sp. z o.o. z siedzibą w W. (zw. w dalszej części Konsorcjum) wskazało, iż jest autorem raportu o oddziaływaniu na środowisko, którego zawartość i ustalenia zostały podważone w zaskarżonej do Sądu decyzji Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] stycznia 2011 r. Okoliczność ta stała się podstawą wystąpienia przez Zarząd Województwa P. (Województwo P. jest podmiotem występującym o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach) z roszczeniem odszkodowawczym z tytułu nienależytego wykonania zobowiązania.
Jako podstawę roszczenia Zarząd Województwa P. podał decyzję Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska. Mając na uwadze powyższe, Konsorcjum wskazało, iż rozpoznanie skargi na w/w decyzję ma istotne znaczenie dla jego interesu prawnego, wpływa bowiem w istotny sposób na przesłanki uzasadniające wystąpienie przez Zarząd Województwa P. z powództwem w zakresie dochodzenia roszczenia odszkodowawczego.
W ocenie Sądu Konsorcjum powołało się jedynie na okoliczności faktyczne, nie wykazało zaś interesu prawnego w sprawie, tzn. nie wskazało jaka norma prawa materialnego kreująca określone uprawnienia Konsorcjum została naruszona w wyniku postępowania administracyjnego prowadzonego przez Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska. Okoliczność, że niewłaściwe ustalenia i zawartość opracowanego przez Konsorcjum, na podstawie stosownej umowy cywilnoprawnej raportu, stały się podstawą uchylenia przez Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska decyzji Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w B. z dnia [...] kwietnia 2010 r., nie uzasadnia istnienia interesu prawnego po stronie wnioskodawcy. Z treści uzasadnienia wniosku można wywieść, że chodzi raczej o interes faktyczny jaki ma Konsorcjum jako autor raportu w podważeniu decyzji Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska, bowiem może to mieć wpłynąć na zasadność roszczenia cywilnoprawnego Zarządu Województwa P. Tym samym Sąd uznał, iż Konsorcjum jako autor raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, wykonanego na podstawie stosownej umowy cywilnoprawnej nie posiada interesu prawnego w kwestionowaniu decyzji jaka zapadła w oparciu o ten dokument, nawet w sytuacji gdy w decyzji tej zarzucono błędne wykonanie raportu.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniosło Konsorcjum O. działające w Polce w formie oddziału O. Sp. z o.o. z siedzibą w W., wnosząc o jego uchylenie oraz zarzucając mu naruszenie art. 33 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez uznanie, iż Konsorcjum nie przysługuje prawo uczestniczenia w postępowaniu sądowoadministracyjnym na prawach strony, a tym samym nie ma interesu prawnego w rozstrzygnięciu sprawy przed sądem administracyjnym.
W uzasadnieniu Konsorcjum wskazało, iż umowa łącząca inwestora – Województwo P. oraz Konsorcjum wymagała aby sporządzony raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko spełniał warunki określone w przepisach prawa krajowego i wspólnotowego. Stąd też Konsorcjum – wybrane w ramach przetargu - wywodzi swój własny, aktualny, bezpośredni i realny interes prawny z przepisu prawa materialnego jakim jest art. 66 ust. 1 pkt 5 oraz art. 66 ust. 2 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. Nr 199, poz. 1227 ze zm.) – zwanej dalej ustawą środowiskową, w zakresie jakim organ zarzucił dokumentowi brak właściwej oceny skutków oddziaływania na cele ochrony Natura 2000 w powiązaniu z łączącym Województwo P. i Konsorcjum stosunkiem zobowiązaniowym i prawną odpowiedzialnością z tytułu nienależytego wykonania umowy przez Konsorcjum.
Przepisy dotyczące raportu o oddziaływaniu na środowisko skierowane są bowiem również do osób lub podmiotów sporządzających dokument na potrzeby postępowania w przedmiocie oceny oddziaływania na środowisko jakim jest raport.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do art. 33 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270) – zwanej dalej P.p.s.a., udział w charakterze uczestnika może zgłosić również osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego. Zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą pojęcie interesu prawnego, na którym oparta jest legitymacja procesowa w postępowaniu administracyjnym, ma charakter materialnoprawny, tzn. musi wynikać z przepisów prawa materialnego, czyli normy prawnej stanowiącej podstawę ustalenia uprawnienia lub obowiązku.
Zatem, aby podmiot został dopuszczony do udziału w postępowaniu w charakterze uczestnika, musi on wykazać istnienie normy prawa materialnego przewidującej w określonym stanie faktycznym i w odniesieniu do określonego podmiotu możliwość wydania decyzji lub podjęcia czynności.
W okolicznościach niniejszej sprawy należało podzielić ocenę Sądu pierwszej instancji, że w skierowanym do Sądu wniosku nie wykazano posiadania przez wnioskodawcę interesu prawnego. Oceny tej nie zdołano również zakwestionować we wniesionym zażaleniu, pomimo poszerzenia argumentacji w tym zakresie.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie można przyjąć, że przepisy art. 66 ust. 1 pkt 5 oraz art. 66 ust. 2 ustawy środowiskowej stanowią normę prawa materialnego, na podstawie której można skutecznie żądać podjęcia przez organ czynności z zamiarem zaspokojenia jakiejś potrzeby albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu sprzecznych z potrzebami danego podmiotu. Treść powyższych przepisów nie wskazuje podstawy prawnej, z której można wywodzić interes prawny strony w niniejszym postępowaniu, lecz reguluje elementy składowe, dotyczące m.in. wariantów lokalizacji przedsięwzięcia, które powinien zawierać raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko. Bezzasadny pozostaje zatem zarzut naruszenia art. 33 § 2 P.p.s.a. bowiem nie wskazano przepisu prawa, który stanowiłby podstawę roszczenia Konsorcjum i w konsekwencji uprawniał je do żądania stosownych czynności organu administracji.
Co prawda można uznać, iż Konsorcjum jest bezpośrednio zainteresowane rozstrzygnięciem niniejszej sprawy z uwagi na okoliczność, iż ustalenia i zawartość raportu opracowanego przez wnioskodawcę, na podstawie stosownej umowy cywilnoprawnej, zostały podważone przez Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w decyzji z dnia [...] stycznia 2011 r. i stały się podstawą wystąpienia przez Zarząd Województwa P. z roszczeniem odszkodowawczym z tytułu nienależytego wykonania zobowiązania. Jednak powyższy stan rzeczy wskazuje tylko na interes faktyczny skarżącego.
Nie można stać się bowiem uczestnikiem postępowania sądowoadministracyjnego wyłącznie na podstawie zaistniałego stosunku prawnego (na mocy umowy cywilnoprawnej), łączącego go z podmiotem, który jest stroną postępowania administracyjnego. Tak więc okoliczność zawarcia umowy i wynikającej z niej obowiązek odpowiedzialności cywilnej, nie stanowi o istnieniu interesu prawnego, albowiem nie podlega skonkretyzowaniu w postępowaniu administracyjnym. Sąd pierwszej instancji zasadnie zatem podniósł, iż Konsorcjum jako autor raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko nie posiada interesu prawnego w kwestionowaniu decyzji jaka zapadła w oparciu o ten dokument, nawet w sytuacji gdy w decyzji tej zarzucono błędne wykonanie raportu.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.