Uzasadnienie
II OZ 44 / 10
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 6 listopada 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odmówił L. i J. W. przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 15 stycznia 2009 r., oddalającego skargę L. i J. W. na decyzję Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2008 r. w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego.
W uzasadnieniu powyższego postanowienia Sąd pierwszej instancji wskazał, iż w dniu 15 stycznia 2009 r., po ogłoszeniu wyroku skarżący złożyli w Biurze Podawczym Sądu wniosek o doręczenie im wyroku wraz z uzasadnieniem. Natomiast pismem z dnia 21 stycznia 2009 r. skarżący powyższy wniosek wycofali. Z powodu cofnięcia tego wniosku, Sąd nie doręczył skarżącym odpisu wyroku z uzasadnieniem.
Następnie w piśmie z dnia 11 marca 2009 r. skarżący wnieśli o doręczenie im odpisu wyroku z uzasadnieniem w celu złożenia skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
Postanowieniem z dnia 3 kwietnia 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odmówił sporządzenia uzasadnienia wyroku z dnia 15 stycznia 2009 r. z powodu złożenia go po upływie terminu 7 dni od dnia ogłoszenia wyroku.
Na powyższe postanowienie skarżący wnieśli zażalenie, zamieszczając w nim wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, a w piśmie z dnia 30 kwietnia 2009 r. uzupełniającym powyższy wniosek w wyniku wezwania Sądu, skarżący wskazali na przyczyny, które spowodowały w ich ocenie uchybienie terminowi do złożenia wniosku.
Postanowieniem z dnia 7 lipca 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odrzucił wniosek skarżących o przywrócenie terminu.
W wyniku wniesionego przez pełnomocnika skarżących zażalenia Naczelny Sad Administracyjny postanowieniem z dnia 29 września 2009 r. sygn. akt II OZ 792/09 uchylił postanowienie Sądu pierwszej instancji z dnia 7 lipca 2009 r., wskazując, że został zachowany termin do złożenia wniosku o przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, a w sprawie nie wystąpiły okoliczności, które mogłyby stanowić o niedopuszczalności złożonego wniosku o przywrócenie terminu. Obowiązkiem Sądu pierwszej instancji było, więc wydanie rozstrzygnięcia merytorycznego w przedmiocie przywrócenia terminu na podstawie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.- zwanej dalej p.p.s.a.).
Po ponownym rozpoznaniu wniosku o przywrócenie terminu Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, iż zgodnie z art. 153 p.p.s.a jest związany oceną i wskazaniami Naczelnego Sądu Administracyjnego co do dalszego postępowania w rozpoznawanej sprawie.
W ocenie Sądu pierwszej instancji, mimo zachowania przez skarżących terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu i złożenia ponownego wniosku o doręczenie wyroku wraz z uzasadnieniem, skarżący nie uprawdopodobnili braku winy w uchybieniu terminu.
Zdaniem Sądu powoływanie się przez skarżących na chorobę J. W., który leczył się ambulatoryjnie tj. zgłaszał się na badania lekarskie we wskazanych zakładach leczniczych (okres leczenia zaczął się od 20 stycznia 2009 r.), nie stanowiło przeszkody uniemożliwiającej terminowe dopełnienie czynności w sprawie. Skarżący nie był bowiem pozbawiony możliwości chociażby skorzystania z pomocy innej osoby np. swojej żony L. W., będącej również skarżącą w sprawie, a ponadto z akt sprawy wynika, że po wydaniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 15 stycznia 2009 r. skarżący złożyli pismo z dnia 21 stycznia 2009 r., którym wycofali swój pierwotny wniosek o doręczenie im ww. wyroku. Następnie na początku lutego 2009 r., skarżący wysłali pismo do Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego, a w dniu 3 kwietnia 2009 r. złożyli w Biurze Podawczym Sądu kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy. Tak więc skarżący w okresie choroby i leczenia był w stanie przesyłać do Sądu pisma, a wobec tego mógł złożyć również w terminie kolejny wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Skarżący nie może bowiem zasłaniać się złym stanem zdrowia, skoro w tym samym czasie był w stanie wykonywać inne czynności.
W tej sytuacji Sad pierwszej instancji uznał, że wyjaśnienia skarżących nie przekonują o dołożeniu należytej staranności w wykonywaniu swoich obowiązków i próbie przezwyciężenia przeszkody. Ponadto Sąd podkreślił, że skarżący znali treść art. 141 § 2 p.p.s.a., bowiem zostali o niej poinformowani na rozprawie w dniu 15 stycznia 2009 r. W tym to też dniu złożyli wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku, następnie wycofany pismem z dnia 21 stycznia 2009 r. Skarżący więc mieli jeszcze czas do złożenia kolejnego wniosku o sporządzenie wyroku do dnia 22 stycznia 2009 r., czego jednak nie uczynili.
Ponadto zdaniem Sądu, wskazane przez skarżących przyczyny finansowe, nie stanowią podstawy do pozytywnego rozpatrzenia wniosku skarżących, gdyż korzystali oni z prawa pomocy (prawomocnym postanowieniem Sądu z dnia 13 listopada 2008 r. byli częściowo zwolnieni od kosztów sądowych poprzez zwolnienie w - części od wpisu sądowego od skargi). Jeżeli uważali, że ich sytuacja dochodowa z powodu zwiększonych wydatków na leczenie uległa znacznemu pogorszeniu, to wraz z wnioskiem o sporządzenie uzasadnienia wyroku mogli złożyć wniosek o zmianę prawomocnego postanowienia z zakresu prawa pomocy przez przyznanie szerszego zwolnienia od kosztów sądowych. Takiego wniosku wówczas nie złożyli, zatem wskazana przyczyna cofnięcia wniosku, nie mogła stanowić przeszkody dla skuteczności dokonanej czynności procesowej.
Przedstawione wyżej okoliczności w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego uzasadniają na mocy art. 86 p.p.s.a. odmowę przywrócenia skarżącym terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Sądu pierwszej instancji z dnia 15 stycznia 2009 r.
Zażalenie na powyższe postanowienie wnieśli L. i J. W., reprezentowani przez adwokata W. S., zaskarżając je w całości i zarzucając mu:
- naruszenie przepisu art. 86 § 1 p.p.s.a. poprzez uznanie, że skarżący nie uprawdopodobnili braku winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o doręczenie wyroku wraz z uzasadnieniem,
- nie rozpoznanie przez Sąd istoty sprawy tj. rozpoznanie w zaskarżonym postanowieniu innej sprawy niż wniosku o sporządzenia uzasadnienia wyroku.
Wskazując na powyższe zarzuty, skarżący wnieśli "o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości poprzez przywrócenie skarżącym terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku lub uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji".
W uzasadnieniu wniesionego zażalenia skarżący wskazali, iż we wniosku o przywrócenie terminu powoływali się m.in. na chorobę J. W. i odwołując się do orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreślili, że choroba strony działającej osobiście, jeżeli rzeczywiście uniemożliwiła stronie zachowanie terminu procesowego, z reguły stanowi okoliczność uzasadniającą przywrócenie terminu. W związku z tym, Sąd rozpoznając sprawę, nie wyjaśnił wszystkich okoliczności faktycznych sprawy, które przemawiają za brakiem winy w uchybieniu terminu. Ponadto strona działała w postępowaniu bez profesjonalnego pełnomocnika, a więc Sąd w swoich działaniach powinien uwzględniać treść art. 6 p.p.s.a.
Skarżący zarzucili także Sądowi pierwszej instancji, iż rozpoznał wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie wyroku Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego z dnia 15 stycznia 2009 r., którego skarżący nie składali, a nie rozpoznał natomiast wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku.
W odpowiedzi na zażalenie A. P. wniósł o jego oddalenie wskazując na prawidłowość skarżonego postanowienia.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 86 § 1 zdanie 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Warunkiem skuteczności wniosku o przywrócenie uchybionego terminu jest łączne spełnienie przesłanek określonych w art. 86 i art. 87 p.p.s.a., tj. uprawdopodobnienie przez stronę braku winy w uchybieniu terminu (art. 86 § 1 i art. 87 § 2 p.p.s.a.), spowodowanie przez uchybienie terminu ujemnych skutków dla strony (art. 86 § 2 p.p.s.a.), dochowanie terminu do wniesienia wniosku (art. 87 § 1 p.p.s.a.) i dopełnienie uchybionej czynności (art. 87 § 4 p.p.s.a.).
Wniosek o przywrócenie terminu powinien powoływać okoliczności wskazujące na brak winy strony w uchybieniu terminu, które zapewniają uprawdopodobnienie zasadności tego wniosku. Brak winy w uchybieniu terminu powinien być przy tym oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet niewielkim niedbalstwem.
W rozpoznawanej sprawie Sąd pierwszej instancji trafnie ocenił, że strona skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu, gdyż okoliczności podane we wniosku o przywrócenie terminu nie dają podstaw do przyjęcia, że uchybienie to było niezawinione. Słusznie Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał na fakt, iż J. W. skoro prowadził w czasie leczenia korespondencję, to tym samym nie było przeszkód, aby kierował ją też do Sądu w celu zachowania terminu do wystąpienia z wnioskiem o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Trafnie wskazano we wniesionym zażaleniu, że choroba strony działającej osobiście, z reguły stanowi okoliczność uzasadniającą przywrócenie terminu, ale choroba ta musi rzeczywiście uniemożliwiać stronie zachowanie terminu procesowego, a taka sytuacja w przedmiotowej sprawie nie zaistniała. Tym samym za pozbawiony uzasadnionych podstaw uznać trzeba zarzut naruszenia skarżonym postanowieniem przepisu art. 86 § 1 p.p.s.a.
Nie można też Sądowi pierwszej instancji zarzucić uchybienia dyspozycji art. 6 p.p.s.a., jeśli uwzględni się niektóre chociażby czynności podejmowane przez skarżących, a więc terminowe wystąpienie z wnioskiem o sporządzenie uzasadnienia wyroku, cofnięcie wniosku, wystąpienie z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. Te wszystkie działania strony skarżącej wskazują na to, że miała ona świadomość znaczenia podejmowanych czynności, jak i ich konsekwencji.
Stwierdzić trzeba, iż chybiony jest też zarzut nie rozpoznania istoty sprawy w sytuacji, gdy nie budzi wątpliwości autora zażalenia przedmiot skarżonego postanowienia, którym była odmowa przywrócenia terminu do sporządzenia uzasadnienia wyroku.
Powyższe okoliczności nie pozwalają na skuteczne zakwestionowanie ustaleń, jak i oceny dokonanej przez Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym postanowieniu.
Mając wskazane wyżej względy na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny oddalił wniesione zażalenie na mocy art. 184 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., jako pozbawione uzasadnionych podstaw.