Uzasadnienie
Postanowieniem z 9 grudnia 2016 r., sygn. akt IV SA/Wa 1198/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej WSA) odmówił przyznania prawa pomocy [...] w K. (dalej Towarzystwo albo skarżący) w sprawie ze skargi tego podmiotu na postanowienie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] marca 2014 r., nr [...], wydane w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego.
W uzasadnieniu WSA wyjaśnił, że postępowanie w niniejszej sprawie zostało już zakończone. Złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy na tym etapie uniemożliwiało jego merytoryczne rozpoznanie.
Przedstawiając przebieg postępowania WSA wskazał, że wyrokiem z 29 stycznia 2016 r. oddalona została skarga Towarzystwa na postanowienie z [...] marca 2014 r. Odpis wyroku wraz z uzasadnieniem doręczono skarżącemu w dniu 30 maja 2016 r. Pismem datowanym na dzień 29 czerwca 2016 r. skarżący poinformował, że z uwagi na koszty zaangażowania adwokata, nie był w stanie złożyć skargi kasacyjnej od wyroku z dnia 29 stycznia 2016 r. W piśmie z dnia 3 sierpnia 2016 r. skarżący wskazał, że pismo datowane 29 czerwca 2016 r. miało charakter wyłącznie informacyjny, co podkreślił również w piśmie procesowym z dnia 16 listopada 2016 r., w którym wskazał, że pismo z dnia 29 czerwca 2016 r. "było wyrazem bezsilności" skarżącego. Dopiero w dniu 3 sierpnia 2016 r. skarżący złożył na urzędowym formularzu PPPr wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienia adwokata z urzędu.
Zdaniem WSA, wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata - jako złożony po zakończeniu postępowania - nie może zostać merytorycznie rozstrzygnięty, a zatem należało odmówić przyznania prawa pomocy na zasadach ogólnych.
W zażaleniu z 16 stycznia 2017 r. Towarzystwo wniosło o uchylenie postanowienia odmawiającego przyznania prawa pomocy, a ponadto wyjaśniło, że wysłany dnia 3 sierpnia 2016 r. druk PPPr stanowił odpowiedź na zarządzenie WSA z 4 lipca 2016 r., dlatego wniosek o przyznanie prawa pomocy należało potraktować jako kontynuację pisma Towarzystwa z 29 czerwca 2016 r.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r. poz. 718 ze zm., dalej p.p.s.a.), prawo pomocy może zostać przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem albo w trakcie toczącego się postępowania. Z regulacji tej wynika wniosek, że prawo pomocy nie może zostać przyznane stronie po prawomocnym zakończeniu postępowania sądowoadministracyjnego, co nie wystąpiło w niniejszej sprawie.
Jak ustalił WSA, dnia 30 maja 2016 r. skarżącemu Towarzystwu został doręczony odpis wyroku z uzasadnieniem. Wraz z dokonaniem tej czynności procesowej Towarzystwo zostało pouczony o trybie i sposobie złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Pismem nadesłanym do Sądu drogą elektroniczną, datowanym na 29 czerwca 2016 r., skarżący oświadczył, że "z uwagi na koszty zaangażowania adwokata nie był w stanie złożyć skargi kasacyjnej od wyroku z 29 stycznia br.". Zarządzeniem z 4 lipca 2016 r., które zostało doręczone skarżącemu 27 lipca 2016 r., został on wezwany do uzupełnienia braku formalnego poprzez jego podpisanie oraz do sprecyzowania w terminie 7 dni, czy złożone przez niego oświadczenie stanowi wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata lub radcy prawnego z urzędu, pod rygorem uznania, że skarżący takiego wniosku nie złożył. Jednocześnie skarżącemu został doręczony formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy.
Towarzystwo uzupełniło w zakreślonym terminie zarówno brak formalny w postaci podpisania pisma z 29 czerwca 2016 r., jak i przedłożyło wniosek o przyznanie prawa pomocy wnosząc o ustanowienie adwokata w celu przygotowania skargi kasacyjnej. Jednocześnie w piśmie przewodnim Towarzystwo wyjaśniło, że co prawda pismo z 29 czerwca 2016 r. traktowało jako mające charakter informacyjny. Dopiero z dołączonego do wezwania z 4 lipca 2016 r. formularza o przyznanie prawa pomocy Towarzystwo dowiedziało się, że możliwe jest złożenie wniosku w tym przedmiocie.
Z przedstawionych okoliczności faktycznych WSA wyprowadził błędny wniosek, jakoby skarżący nie złożył wniosku o przyznanie prawa pomocy. Skoro zarządzeniem z 4 lipca 2016 r. Sąd wezwał skarżącego do sprecyzowania treści pisma z 29 czerwca 2016 r., a w odpowiedzi nadesłanej z zachowaniem 7-dniowego terminu skarżący przedstawił wypełniony na formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy, to trudno uznać w takim wypadku, jakoby Jego intencją nie było jego złożenie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, przesądzającego znaczenia w niniejszej sprawie nie może mieć stwierdzenie skarżącego zamieszczone w piśmie przewodnim z 3 sierpnia 2016 r. dotyczące charakteru pisma z 29 czerwca 2016 r., skoro skarżący na wezwanie Sądu w prawidłowy sposób złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w sposób wyraźny wnosząc "o ustanowienie adwokata w celu przygotowania skargi kasacyjnej". WSA nie powinien był w takiej sytuacji poprzestawać na doszukiwaniu się nieścisłości w samym piśmie przewodnim, które nie zostało sporządzone przez podmiot dysponujący fachową wiedzą prawniczą, tylko rozpoznać merytorycznie złożony wniosek.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.