Postanowienie NSA z 17 maja 2019 r., II OZ 441/19

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 17 maja 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. K. na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 4 grudnia 2018 r., sygn. akt II SA/Rz 955/18 wzywające do uiszczenia wpisu sądowego od skargi J. K. na decyzję Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie z dnia [...] czerwca 2018 r., znak [...] w przedmiocie umorzenia postępowania organu I instancji

Sprawa

w sprawie wznowienia postępowania administracyjnego postanawia: oddalić zażalenie.

Skład

Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński przewodniczący

Uzasadnienie

W piśmie z dnia [...] lipca 2018 r. J. K. (dalej jako skarżący) wniósł skargę na decyzję Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie z dnia [...] czerwca 2018 r., znak [...] w przedmiocie umorzenia postępowania organu I instancji w sprawie wznowienia postępowania administracyjnego. Skarga ta nie została opłacona. Skarżący wystąpił jednocześnie o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym tj. zwolnienia od kosztów postępowania w całości i ustanowienie adwokata.

Starszy referendarz sądowy postanowieniem z dnia 25 października 2018 r., sygn. akt II SA/Rz 955/18 w pkt I zwolnił skarżącego od uiszczenia wpisu od skargi w całości, w pkt II odmówił przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie.

Skarżący wniósł sprzeciw na powyższe postanowienie domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia i przyznania mu pełnomocnika z urzędu. Rozpoznając sprzeciw WSA w Rzeszowie postanowieniem z dnia 3 grudnia 2018 r., sygn. akt II SA/Rz 955/18 zmienił postanowienie referendarza sądowego i odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy.

W związku z powyższym Przewodniczący Wydziału II WSA w Rzeszowie zarządzeniem z dnia 4 grudnia 2018 r., na podstawie art. 220 § 1 i 3 w zw. z art. 214 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej jako P.p.s.a.) wezwał skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego od skargi na ww. decyzję, w kwocie 200 zł. Wysokość wpisu określono stosownie do § 2 ust. 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2003 r. Nr 221, poz. 2193 z późn. zm., dalej jako rozporządzenie).

Skarżący w piśmie z dnia [...] grudnia 2018 r. wniósł zażalenie na powyższe zarządzenie uznając je za niezasadne. Skarżący uważa, że wydane zarządzenie jest wynikiem mataczenia, przewlekłości, bezczynności i korupcji Sądu. Dalej przywołuje okoliczności dotyczące jego rzeczywistej sytuacji majątkowej, które powinny zostać uwzględnione przez Sąd przy orzekaniu o prawie pomocy i skutkować jego udzieleniem a nie odmową jak w postanowieniu z dnia 3 grudnia 2018 r. Dokonując analizy treści uzasadnienia tego postanowienia podniósł, że jest ono błędne albowiem wykazał, że jego sytuacja majątkowa uzasadnia udzielenie mu prawa pomocy w pełnym zakresie. Następnie przywołał argumenty mające potwierdzać zasadność sprzeciwu oraz kolejnego wniosku o prawo pomocy składanych jednocześnie z zażaleniem na zarządzenie Przewodniczącego.

Referendarz sądowy WSA w Rzeszowie w ramach swoich kompetencji rozpoznając kolejny wniosek skarżącego o prawo pomocy postanowieniem z dnia 6 lutego 2019 r. odmówil mu przyznania tego prawa wskazując, że prawomocnie kwestia prawa pomocy została rozstrzygnięta postanowieniem z dnia 3 grudnia 2018 r. Sąd wskazał, że okoliczności w oparciu o które zapadło powyższe postanowienie nie zmieniły się i obecnie są takie same. Wskazuje to na brak podstaw do przyznania skarżącemu prawa pomocy w niniejszej sprawie. Sąd orzekł na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 2, § 3 i art. 246 § 1 pkt 1, pkt 2 P.p.s.a.

Skarżący w piśmie z dnia [...] marca 2019 r. wniósł sprzeciw na powyższe postanowienie. WSA w Rzeszowie rozpoznając sprzeciw postanowieniem z dnia 4 kwietnia 2019 r. utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie NSA wyjaśnia, że przedmiotem oceny będzie wyłącznie legalność zaskarżonego zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 4 grudnia 2018 r. wzywającego skarżącego do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 200 zł. NSA wobec wniesienia zażalenia na powyższe zarządzenie zgodnie ze swoją właściwością instancyjną uprawniony jest tylko do oceny zarządzenia.

Zgodnie z treścią art. 214 § 1 i 2 P.p.s.a. jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, do uiszczenia kosztów sądowych obowiązany jest ten, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki (§ 1). Pismo wnoszone przez kilka osób, których uprawnienia lub obowiązki związane z przedmiotem zaskarżenia są wspólne, podlega jednej opłacie. W przeciwnym razie każda z tych osób uiszcza opłatę oddzielnie stosownie do swojego uprawnienia lub obowiązku (§ 2).

W niniejszej sprawie skarżący wniósł skargę na decyzję PWINB z dnia 22 czerwca 2018 r. Skarga to pismo procesowe wszczynające postępowanie przed sądem, podlegające opłacie. Stanowi o tym art. 230 § 1 i 2 P.p.s.a., - od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis stosunkowy lub stały. Pismami, o których mowa w § 1, są skarga, sprzeciw od decyzji, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania.

W art. 239 § 1 P.p.s.a. wskazuje się z jednej strony sytuacje kiedy z uwagi na przedmiot sprawy strona wnosząca skargę nie ma obowiązku ponoszenia kosztów sądowych (art. 239 § 1 pkt 1 P.p.s.a. - zwolnienia przedmiotowe), z drugiej wyróżnia się podmioty, które z uwagi na swe właściwości wnosząc skargę są zwolnione z ponoszenia kosztów sądowych, w tym wpisu (art. 239 § 1 pkt od 2- 4 - zwolnienia podmiotowe). Także w § 2 art. 239 P.p.s.a. ustawodawca zawarł zwolnienie podmiotowe dla wskazanych tam organizacji pożytku publicznego.

Zwolnienie podmiotowe określone w art. 239 § 1 pkt 4 P.p.s.a. wskazuje na stronę, której przyznane zostało prawo pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym, w zakresie określonym w prawomocnym postanowieniu o przyznaniu tego prawa. Zatem strona wnosząca skargę nie będzie miała obowiązku ponoszenia kosztów sądowych, w tym uiszczania stosownego wpisu, jeśli uzyska prawo pomocy obejmujące zwolnienie od kosztów sądowych w całości lub wskazanej części.

Z akt niniejszej sprawy wynika, że skarżącego na jego wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym zawarty w skardze zwolniono z uiszczania od wpisu od skargi w całości lecz odmówiono mu ustanowienia adwokata z urzędu (postanowienie referendarza sądowego z 25 października 2018 r.). Jednak postanowienie to zostało zaskarżone sprzeciwem (art. 259 § 1 P.p.s.a.) w wyniku czego WSA rozpoznając sprzeciw zgodnie z art. 260 § 1 P.p.s.a. zmienił to postanowienie i odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy. Zgodnie z art. 260 § 2 zd. 2 P.p.s.a. WSA orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Tym samym postanowienie wydane przez WSA po rozpoznaniu sprzeciwu jest postanowieniem prawomocnym i nie podlega zaskarżeniu do NSA. Wobec tego kwestia prawa pomocy została prawomocnie rozstrzygnięta postanowieniem WSA z dnia 3 grudnia 2018 r., w którym odmówiono przyznania skarżącemu prawa pomocy. Skarżący zatem nie korzysta ze zwolnienia podmiotowego od kosztów sądowych na zasadzie art. 239 § 1 pkt 4 P.p.s.a. i zgodnie z art. 214 § 1 P.p.s.a. oraz art. 230 § 1 i 2 P.p.s.a. powinien uiścić wpis od skargi. Dlatego kiedy skarga nie została opłacona a skarżący nie uzyskał prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych zasadnym było wezwanie skarżącego do uiszczenia wpisu zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 4 grudnia 2018 r. na podstawie art. 220 § 1 i 3 P.p.s.a. Również wskazana w zarządzeniu kwota wpisu w wysokości 200 zł była prawidłowa. Odpowiada ona treści § 2 ust. 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi albowiem przedmiotem skargi jest decyzja organu wydana w trybie wznowienia postępowania administracyjnego (decyzja o umorzeniu postępowania organu I instancji w sprawie wznowienia postępowania administracyjnego) gdzie nie ma znaczenia materialny przedmiot sprawy.

Wobec powyższego stwierdzić należy, że Przewodniczący Wydziału II wzywając skarżącego do uiszczenia wpisu od wniesionej przez niego do sądu administracyjnego skargi w wysokości 200 zł postąpił prawidłowo. Nie można w tym przypadku czynić zaskarżonemu zarządzeniu jakichkolwiek zarzutów. Jest ono prawidłowe albowiem odpowiada właściwym w tym zakresie przepisom prawa.

Analiza treści zażalenia prowadzi do wniosku, że skarżący skoncentrował się na kwestionowaniu ustaleń sądu w zakresie dotyczącym zasadności udzielenia mu prawa pomocy i nie przedstawił jakichkolwiek argumentów, które mogłyby stanowić podstawę do uznania zaskarżonego zarządzenia Przewodniczącego za nie zgodne z prawem. Wręcz przeciwnie, jak wyżej wskazano, zarządzenie to jest prawidłowe. Tym samym domaganie się jego uchylenia należało uznać za pozbawione podstaw.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i § 2 oraz art. 198 P.p.s.a, orzekł jak w sentencji.