Uzasadnienie
Postanowieniem z 19 stycznia 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu rozpoznał wniosek D.W. i M.W. (dalej jako "skarżący") o wyłączenie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu od orzekania w sprawie o sygnaturze akt II SA/Wr 797/14 ze skargi na decyzję Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we Wrocławiu z [...] stycznia 2010 r. w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie wykonania bez pozwolenia na budowę robót budowlanych polegających na budowie zbiornika na nieczystości płynne. Sąd I instancji oddalił wniosek o wyłączenie wymienionych z imienia i nazwiska sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu (pkt 1 postanowienia), odrzucił wniosek o wyłączenie sędziego Ludmiły Jajkiewicz (pkt 2) oraz umorzył postępowanie z wniosku o wyłączenie sędziego Haliny Betty (pkt 3).
W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że 2 maja 2013 r. skarżący złożyli wniosek o wyłączenie wszystkich sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu od orzekania w sprawie sygn. akt II SA/Wr 797/14 "dla dobra wymiaru sprawiedliwości, interesu publicznego, polskiego wymiaru sprawiedliwości i praw materialnych strony skarżącej". Skarżący wskazali, że od ponad dziesięciu lat są w Sądzie dyskryminowani i pozbawiani pomocy. Gdyby sędziowie byli sprawiedliwi, to dawno przeprowadziliby dowody uzupełniające z dokumentów, a wówczas sprawy dawno by się zakończyły, zaś strona nie potrzebowałaby pomocy sędziów. Skarżący wskazali, że "nie można było przeprowadzić dowodów uzupełniających z map geodezyjnych, a sędziowie pod swoim nadzorem budowali trzebnicką mafię w tak zwanych priorytetach krajowych: domy, garaże, szamba, mimo, że osób prywatnych nie buduje się w priorytetach krajowych." Skarżący podali, że we wszystkich postępowaniach brak było pozwoleń na budowę oraz aktów własności, rażąco naruszano Konstytucję RP "w art. 2, 7, 31 p 1,2,3, art. 32 p 1 i 2, w związku z art. 145 § 1 p 4 kpa brak było rozpraw administracyjnych do każdej ze spraw".
W odpowiedzi na wezwanie Sądu I instancji skarżący wskazali imiona i nazwiska sędziów, których dotyczy wniosek podnosząc dalsze zarzuty, które w ich ocenie świadczą o bezstronności tych sędziów.
W związku ze złożonym wnioskiem wymienieni w nim sędziowie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu oraz sędziowie Naczelnego Sądu Administracyjnego orzekający w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu pisemnie oświadczyli, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzą okoliczności wymienione w art. 18 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej jako "p.p.s.a.") ani inne okoliczności, które mogłyby wywołać wątpliwości co do ich bezstronności (art. 19 p.p.s.a.).
Postanowieniem z 17 grudnia 2014 r., sygn. akt II OW 222/14, Naczelny Sąd Administracyjny wyznaczył Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu do rozpoznania wniosku o wyłączenie sędziów.
Oddalając wniosek Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu wskazał, że w niniejszej sprawie nie występują jakiekolwiek okoliczności mogące stanowić podstawę wyłączenia. W stosunku do żadnego z sędziów orzekających w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu, których dotyczy wniosek, nie zachodzą okoliczności, o jakich mowa w art. 18 p.p.s.a. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, okoliczności podniesione przez skarżących we wniosku oraz zawarte w aktach pisma i dokumenty nie wskazują w żaden sposób na prawdopodobieństwo zaistnienia takich okoliczności. Ponadto skarżący nie uprawdopodobnili zaistnienia okoliczności uzasadniających wyłączenie na podstawie art. 19 p.p.s.a.
Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, podane we wniosku ogólne twierdzenia nie mogą stanowić podstawy do uwzględnienia wniosku o wyłączenie. Skarżący nie wskazali bowiem na żadne okoliczności mogące uprawdopodobnić formułowane zarzuty, a tym samym mogące uzasadnić wątpliwości co do bezstronności sędziów.
Sąd I instancji uznał za niedopuszczalny wniosek o wyłączenie sędziego NSA Ludmiły Jajkiewicz, ponieważ w dniu zgłoszenia wniosku ten sędzia nie orzekał w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu. Od 17 stycznia 2013 r. sędzia ten orzeka w Naczelnym Sądzie Administracyjnym. O umorzeniu postępowania Sąd I instancji orzekł uwzględniając, że sędzia NSA Halina Betta nie orzeka już w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu, ponieważ przeszła w stan spoczynku z dniem 31 sierpnia 2013 r.
Skarżący wnieśli zażalenie na powyższe postanowienie. Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia i wyłączenie wszystkich sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu od orzekania w tej sprawie.
Zażalenie na powyższe postanowienie wnieśli także uczestnicy postępowania J. i M.W.. Skuteczność tego zażalenia będzie podlegała ocenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w kontekście uiszczenia przez uczestników wpisu sądowego od zażalenia (k. 64 akt sądowych).
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Instytucja wyłączenia sędziego zarówno z mocy prawa, jak i na wniosek strony jest istotną gwarancją procesową, która ma zapewnić rozpoznanie sprawy przez sąd w takim składzie orzekającym, którego sędziowie nie pozostają w relacjach osobistych ze stronami oraz nie mieli związków z rozpoznawaną sprawą, które uzasadniałaby wyłączenie od orzekania. Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego, we wszystkich procedurach sądowych sprowadza się do eliminowania przyczyn, które mogą skutkować wątpliwościami, co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznaniu określonej sprawy. Poza wypadkami wyłączenia z mocy samego prawa - art. 18 § 1 p.p.s.a. - wyłączenie sędziego następuje na wniosek wówczas, jeżeli zachodzą takie okoliczności, które mogłyby wywołać wątpliwości co do bezstronności sędziego na moce art.19 p.p.s.a.
Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu. Brak było podstaw do wyłączenia sędziów zgodnie z wnioskiem skarżących. Nie zaszła bowiem żadna z okoliczności, o których mowa w art. 18 p.p.s.a. Ponadto podniesione przez skarżących argumenty nie wypełniają dyspozycji art. 19 p.p.s.a., W szczególności nie jest taką okolicznością subiektywne przekonanie skarżących o bezstronności sędziów oraz nieprawidłowościach w prowadzonych przez nich postępowaniach. Przesłanką uzasadniającą wyłączenie sędziego nie jest "powstanie wątpliwości co do bezstronności sędziego", ale zaistnienie okoliczności takie wątpliwości uzasadniających. Chodzi więc o obiektywnie postrzegane okoliczności, które mogą uzasadniać powstanie wątpliwości, o których mowa w art. 19 p.p.s.a. Skarżący nie wykazali, że okoliczności takie zaistniały, ponieważ nie ma takiego charakteru przekonanie strony, że wydawane przez sędziów rozstrzygnięcia są bądź były nieprawidłowe. Oparcie instytucji wyłączenia sędziego jedynie na subiektywnym przekonaniu strony, że sędzia "orzeka błędnie", z naruszeniem przepisów i stronniczo, niweczyłoby całkowicie podstawowe zasady sprawowania przez sądy wymiaru sprawiedliwości – zasadę niezawisłości i niezależności sędziego. Środkiem mogącym podważyć niezgodne z prawem rozstrzygnięcie sądu jest natomiast stosowny środek odwoławczy, taki jak skarga kasacyjna lub zażalenie.
Sędziowie, których dotyczył wniosek, złożyli wymagane oświadczenie w postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym we Wrocławiu. W świetle utrwalonego orzecznictwa sądów administracyjnych, autorytet moralny sędziego przemawia za wiarygodnością złożonego wyjaśnienia i jeżeli strona żądająca wyłączenia zaprzecza jego prawdziwości, obowiązana jest wskazać i udowodnić okoliczności, które podważałyby wiarygodność oświadczenia sędziego (przykładowo postanowienia NSA z 12 marca 2012 r., sygn. akt I FZ 147/12, z 9 października 2013 r., sygn. akt II OZ 851/13 oraz z 24 września 2014 r., sygn. akt I OZ 754/14, dostępne w bazie orzeczeń sądów administracyjnych http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Skarżący nie wskazali ani nawet nie uprawdopodobnili żadnych okoliczności, które uzasadniałyby wniosek, należało więc uznać zarzuty w tej kwestii za nietrafne.
Z tych względów i na podstawie art. 184 w z związku z art. 197 § 1 i 2 ustawy p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.