Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, postanowieniem z dnia 16 marca 2011 r., sygn. akt VII SA/Wa 2170/10, po rozpoznaniu wniosku W. S. i Z. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata z urzędu, przyznał wnioskodawcom prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od uiszczenia wpisu sądowego oraz ustanowienie adwokata, a w pozostałym zakresie wniosek oddalił.
W postanowieniu tym wskazano, że wnioskodawcy utrzymują się z emerytur, których łączna wysokość wynosi (...) zł netto miesięcznie, ponoszą koszty utrzymania mieszkania w wysokości ok. 1000 zł, koszty leczenia w wysokości ok. 2200 zł oraz pozostałe koszty (środki czystości, wyżywienie, ubranie) w wysokości ok. 400 zł. Sąd uzasadniając rozstrzygnięcie podkreślił, że przyznanie prawa pomocy powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zdaniem Sądu wnioskodawcy wykazali, że nie są w stanie ustanowić profesjonalnego pełnomocnika z wyboru bez spowodowania uszczerbku w koniecznym dla siebie utrzymaniu, a poniesienie tego wydatku wykracza poza ich możliwości finansowe. Z tego względu Sąd przyznał wnioskodawcom prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata z urzędu oraz zwolnił ich od uiszczenia wpisu sądowego.
Jednocześnie jednak stwierdził, że brak jest podstaw do przyjęcia, że są oni osobami na tyle ubogimi, że ich rzeczywiste zdolności płatnicze uniemożliwiają im wywiązanie się z obowiązku partycypowania w pozostałych kosztach postępowania sądowoadministracyjnego. Wnioskodawcy uzyskując stały dochód miesięczny są w stanie ponosić pozostałe koszty sądowe samodzielnie – prawo pomocy nie może być nadużywane w sytuacji, gdy strona posiada stałe dochody.
W zażaleniu na powyższe postanowienie W. S. i Z. S. wnieśli o całkowite zwolnienie ich z opłat sądowych. Podkreślili, iż są osobami starszymi i schorowanymi, utrzymują się ze świadczenia emerytalnego wynoszącego (...) zł netto a aktualnie ich łączne bieżące wydatki wynoszą 3200 zł miesięcznie. W sposób szczegółowy opisali swoje problemy zdrowotne wyszczególniając wydatki związane z leczeniem. Zwrócili również uwagę na przyszłe czekające ich wydatki oraz podkreślili, że otrzymanie przez nich pożyczki z banku nie jest możliwe z powodu ich podeszłego wieku.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane, gdy osoba wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym gdy wykaże, iż nie w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny.
Instytucja przyznania prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób, które wykażą, że znajdują się w trudnej sytuacji materialnej. Do osób tych można zaliczyć osoby rzeczywiście ubogie, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspakajają tylko podstawowe potrzeby życiowe.
Mając powyższe na uwadze oraz sytuację materialną wnoszących zażalenie stwierdzić należy, że Sąd I instancji słusznie przyznając im prawo pomocy w zakresie częściowym, poprzez zwolnienie od uiszczenia wpisu sądowego oraz ustanowienie adwokata, w pozostałym zakresie ich wniosek oddalił. Posiadanie przez W. S. i Z. S. stałych miesięcznych dochodów w wysokości (...) zł netto wyklucza możliwość uznania ich za osoby, które nie są w stanie ponieść najmniejszych nawet kosztów związanych z postępowaniem sądowym. Podkreślenia wymaga, że jedynym kosztem na obecnym etapie postępowania jest koszt wpisu od skargi w wysokości 500 zł, z którego skarżący zostali zwolnieni zaskarżonym postanowieniem. Ponadto ustanowiono dla nich adwokata z urzędu.
W związku z powyższym stanowisko Sądu I instancji uznać należy za słuszne a zaskarżone postanowienie za odpowiadające prawu.
Nie znajdując zatem usprawiedliwionych podstaw do uwzględnienia zażalenia Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.