Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 16 października 2017 r., sygn. akt II SA/Rz 1050/17 (dalej postanowienie z 16 października 2017 r.), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie (dalej WSA), działając w sprawie ze skargi W. C. i T. C. (dalej skarżący), odmówił wstrzymania wykonania postanowienia Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie (dalej PINB) z [...] sierpnia 2017 r., nr [...] (dalej postanowienie z [...] sierpnia 2017 r.).
W uzasadnieniu WSA wyjaśnił, że skarżący reprezentowani przez fachowego pełnomocnika procesowego, nie wykazali, że istotnie w sprawie zaistniały okoliczności świadczące o możliwości wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia. Poza przytoczeniem brzmienia art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., dalej p.p.s.a.). jednozdaniowo podnieśli, że wykonanie postanowienia będzie wiązało się ze znacznymi kosztami po stronie skarżącej, które w sytuacji bezzasadności nałożonego obowiązku stanowić będą nieodwracalną szkodę w ich majątku. Nie wyjaśnili przy tym, jaki będzie koszt związany z zaprzestaniem wykonywania robót budowlanych ani też nie podali, jakim majątkiem dysponują, tak aby porównanie tych wartości dało podstawę do dokonania oceny, czy szkoda ta może mieć charakter znaczny w rozumieniu art. 61 § 3 p.p.s.a. Nie jest to wystarczające dla oceny zasadności wniosku. Sąd nie stwierdził także w aktach sprawy dokumentów źródłowych ani argumentów przemawiających za uwzględnieniem wniosku.
W zażaleniu z 6 listopada 2017 r. skarżący, reprezentowani przez radcę prawnego, zaskarżyli w całości postanowienie z 16 października 2017 r., zarzucając naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a., przez uznanie, że nałożenie obowiązku sporządzenia ekspertyzy technicznej nie spowoduje znacznej szkody w majątku skarżącej i nie wywoła trudnych do odwrócenia skutków. Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA.
Zdaniem skarżących, wykonanie ekspertyzy kanalizacji deszczowej będzie, ze względu na jej zły stan techniczny podyktowany upływem czasu i jakością dostępnych materiałów, zadaniem karkołomnym, wymagającym niebezpiecznych prac odkrywkowych i co za tym idzie, zdecydowanie kosztownym, szacowanym na co najmniej kilkadziesiąt tysięcy złotych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie.
Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności przez sąd, będąca formą tymczasowej ochrony sądowej udzielanej stronie postępowania, stanowi wyjątek od zasady wyrażonej w art. 61 § 1 w związku z art. 193 p.p.s.a., zgodnie z którą wniesienie skargi kasacyjnej nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu. Oznacza to, że postępowanie egzekucyjne toczy się niezależnie od zupełnie odrębnego od niego postępowania, którego celem jest dokonanie weryfikacji zgodności z prawem zaskarżonego aktu albo czynności z zakresu administracji publicznej. Jedynie w wyjątkowych przypadkach, o których stanowi art. 61 § 3 p.p.s.a., ustawodawca zadecydował, ażeby jedno z tych postępowań wywierało wpływ na dopuszczalność prowadzenia drugiego z nich.
Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji powołana została do tymczasowej ochrony przed negatywnymi i nieodwracalnymi skutkami, jakie mogłoby dla strony wywołać wykonanie takiej decyzji, zanim zostanie zbadana przez sąd administracyjny pod kątem jej legalności. Ma ona służyć temu, aby w okresie do rozpatrzenia skargi strona, z uwagi na skutki jakie może wywołać wykonanie zaskarżonej decyzji, nie poniosła znacznej szkody lub nie wystąpiły trudne do odwrócenia skutki. Ciężar dowodu w zakresie wykazania okoliczności, stanowiących podstawę do wstrzymania wykonania zaskarżanej decyzji, spoczywa na wnioskodawcy i sprowadza się do przedstawienia konkretnych zdarzeń, które mogłyby uprawdopodobnić, że wykonanie zaskarżonego aktu faktycznie spowoduje powstanie niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub powstanie trudnych do odwrócenia skutków. Przy czym uprawdopodobnienie nie może z reguły opierać się na samych twierdzeniach strony. Sąd musi opierać się na materiale źródłowym w postaci dokumentów urzędowych oraz prywatnych, pozwalającym zająć stanowisko.
Oceniając w tym kontekście wniosek skarżących należy podzielić wyrażone w zaskarżonym postanowieniu stanowisko WSA, zgodnie z którym nie wykazali oni w sposób przekonujący i wystarczający okoliczności, które uzasadniałyby wstrzymanie zaskarżonego aktu. Powołując się bowiem na okoliczność, że wykonanie zaskarżonego postanowienia będzie stanowiło bardzo wysokie obciążenie finansowe, skarżący w żaden sposób okoliczności tej nie wykazali. Należy jeszcze raz podkreślić, że uzasadnienie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu powinno się odnosić do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy. Twierdzenia skarżących powinny być potwierdzone dokumentami źródłowymi, zwłaszcza dotyczącymi kosztów ekspertyzy kanalizacji deszczowej oraz ich sytuacji materialnej. W sytuacji gdy chodzi o postanowienie rodzące obowiązek zapłaty określonej sumy pieniężnej, konieczne jest zobrazowanie okoliczności wskazujących na trudną sytuację materialną wnioskodawcy oraz wykazanie, że uszczuplenie tego majątku grozi wyrządzeniem znacznej szkody lub spowodowaniem skutków trudnych do odwrócenia.
Tymczasem uzasadnienie wniosku skarżących o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia, podobnie jak zażalenie, nie spełnia powyższych wymogów. Bez wskazania natomiast, jaka jest rzeczywista sytuacja majątkowa skarżących nie można dokonać pełnej oceny, czy w sprawie zaistnieje niebezpieczeństwo, o jakim mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji