Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 26 stycznia 2009 r., sygn. akt II SA/Lu 1071/05 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie odmówił G. S. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od wpisu od zażalenia na postanowienie tegoż Sądu z dnia 6 października 2008 r.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd podał, iż uczestnik postępowania G. S. w dniu 3 listopada 2008 r. złożył zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 6 października 2008 r., odrzucające jego zażalenie na postanowienie tego Sądu z dnia 20 sierpnia 2008 r. o odrzuceniu skargi kasacyjnej od wyroku Sądu z dnia 28 lutego 2007 r. Jednocześnie G. S. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od wpisu od złożonego zażalenia.
Sąd stwierdził, że zgodnie z art. 220 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm), zażalenie wniesione na postanowienie sądu o odrzuceniu zażalenia jest wolne od wpisu. Z tych względów Sąd uznał, że wniosek o przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż powyższe zażalenie jest wolne od wpisu.
Zażalenie na powyższe zarządzenie złożył G. S., wnosząc o zmianę zaskarżonego postanowienia i rozpoznanie wniosku o przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. G. S. zarzucił, iż zaskarżone postanowienie zapadło z naruszeniem prawa procesowego, bez jakiejkolwiek oceny przez Sąd złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do treści art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej "p.p.s.a." prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Zgodnie z § 3 tego przepisu prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.
Przepis art. 230 § 1 p.p.s.a. wyraźnie stanowi, że od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis stosunkowy lub stały. Pismami zaś, o których mowa w art. 230 § 1, są skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania – art. 230 § 2 p.p.s.a.
A zatem, przepis art. 230 § 1 p.p.s.a. ustanawia ogólną zasadę, iż zażalenia podlegają opłacie. Od tej zasady ustawa przewiduje wyjątki.
A mianowicie, nie pobiera się opłat sądowych od zażaleń, o których mowa w art. 259 i art. 260, tj. wnoszonych w przedmiocie prawa pomocy (art. 261 p.p.s.a.), a także od zażaleń na zarządzenie przewodniczącego oraz postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego w przedmiocie kosztów sądowych, jeżeli strona nie składa środka odwoławczego co do istoty sprawy (art. 227 § 2 p.p.s.a.). Nadto wolne od wpisu jest zażalenie, o którym mowa art. 220 § 4 p.p.s.a.
Zgodnie z art. 220 § 4 p.p.s.a. zażalenie wniesione na zarządzenie przewodniczącego o pozostawieniu pisma bez rozpoznania lub na postanowienie sądu o odrzuceniu środków prawnych wymienionych w § 3, wolne jest od wpisu. Przepis art. 220 § 3 p.p.s.a., do którego odwołuje się § 4 art. 220 p.p.s.a. dotyczy skargi, skargi kasacyjnej, zażalenia oraz skargi o wznowienie postępowania odrzuconych przez Sąd z powodu nieuiszczenia – pomimo wezwania – należnego wpisu. Takim zażaleniem jest niewątpliwie zażalenie wniesione przez G. S. na postanowienie z dnia 20 sierpnia 2008 r. o odrzuceniu skargi kasacyjnej, albowiem przyczyną odrzucenia skargi kasacyjnej było nieuiszczenie należnego wpisu.
Natomiast przyczyną odrzucenia zażalenia G. S. wniesionego na postanowienie z dnia 6 października 2008 r. było sporządzenie i wniesienia tego zażalenia z naruszeniem art. 194 § 2 i 4 p.p.s.a. A mianowicie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wskazał, iż zażalenie to sporządził osobiście G. S., podczas gdy z art. 194 § 4 p.p.s.a. wynika tzw. "przymus adwokacki", a nadto zażalenie wniesione zostało z uchybieniem terminu ustawowego z art. 194 § 2 p.p.s.a. To zaś oznacza, że zażalenie G. S. na postanowienie z dnia 6 października 2008 r. podlega opłacie.
Podkreślić należy, iż zażalenie wniesione na postanowienie sądu z innych przyczyn niż nieuiszczenie (pomimo wezwania) należnego wpisu nie należy do zażaleń, o których mowa w art. 220 § 4 p.p.s.a. i nie jest z mocy tego przepisu wolne od wpisu. Zażalenie wniesione przez G. S. na postanowienie z dnia 6 października 2008 r. nie należy do kategorii zażaleń wolnych od wpisu, tj. wyszczególnionych w art. 220 § 4, art. 227 § 2 oraz art. 261 p.p.s.a. i nie zachodzi przypadek przedmiotowo -podmiotowego zwolnienia od obowiązku uiszczania kosztów sądowych (art. 239 p.p.s.a.). A zatem, Sąd pierwszej instancji zobligowany był do merytorycznego rozpoznania wniosku G. S. o przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.