Uzasadnienie
Postanowieniem z 22 marca 2017 r., sygn. akt II SA/Kr 260/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie umorzył postępowanie w sprawie przyznania pomocy w sprawie ze skargi M. N. na decyzję Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2012 r., znak [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że w dniu 20 lutego 2017 r. skarżąca M. N. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie kolejny wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych wskazując, że jesienią ubiegłego roku musiała ponieść dodatkowe koszty na zakup pieca C.O. oraz węgla. Podała, że gospodarstwo domowe prowadzi wspólnie z mężem J. N. oraz córką, posiada dom o pow. 180 m ², gospodarstwo rolne o pow. 1,35 ha, w tym las o pow. 0,25 ha, 2 budynki gospodarcze, ciągnik oraz 2 sztuki samochodów osobowych. Źródłem utrzymania rodziny są wynagrodzenia za pracę pobierane w stosunku miesięcznym przez skarżącą w wysokości 2000 zł oraz jej małżonka w wysokości 1.703 zł. Nadto skarżąca wskazała, że córka "do końca stycznia bieżącego roku była na bezrobociu i nie otrzymywała żadnych świadczeń", natomiast syn jest żonaty i nie zamieszkuje w domu rodzinnym, jednak cześć dochodów rodziny "była przeznaczona na zagospodarowanie syna wraz z żoną". Dodała, że znaczną część dochodów przeznacza na opłaty za energię elektryczną, gaz, wodę, śmieci, podatki, ubezpieczenie emerytalne, jedzenie, ubranie, koszty dojazdu do pracy oraz zakup leków i "leczenie bieżące". W związku z powyższym zwolnienie od kosztów sądowych jest wedle skarżącej uzasadnione.
Postanowieniem z dnia 21 lutego 2017 r. referendarz sądowy oddalił wniosek M. N. o zwolnienie od kosztów sądowych. Referendarz wskazał, że przedmiotowy wniosek jest kolejnym wnioskiem skarżącej o przyznanie prawa pomocy. Poprzednie wnioski skarżącej złożone do przedmiotowej sprawy, w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych zostały rozpoznane odmowie. W obecnej sytuacji majątkowej, biorąc pod uwagę wysokość miesięcznych dochodów rodziny wnioskodawczyni w wysokości 3703 zł, posiadany majątek, gospodarstwo rolne, zabudowania, maszyny, wykazane dwa samochody osobowe jest ona w stanie, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie ponieść koszty wymagane na obecnym etapie postępowania sądowego. Nie wyjaśniono ponadto czy córka obecnie pracuje – zasugerowano jedynie, iż do stycznia 2017 r. była ona osobą bezrobotną bez dochodów, gdy tymczasem wniosek składny był w połowie lutego 2017r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wskazał, że we wniosku z dnia 20 lutego 2017 r. jako argument sugerujący pogorszenie sytuacji majątkowej skarżąca podała jedynie konieczność zakupu nowego pieca C.O. oraz węgla. Złożone oświadczenie co do posiadanego majątku stanowi powtórzenie informacji zawartych we wcześniejszych wnioskach. W tych okolicznościach sprawy zbędne stało się prowadzenie postępowania wyjaśniającego na okoliczność pogorszenia się sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Postanowienie o przyznaniu prawa pomocy nie może być wydane na skutek ponownego wniosku o przyznanie prawa pomocy, który został oparty na tych samych podstawach, co wydane już prawomocne postanowienie o odmowie przyznania prawa pomocy. Nadto nie ulega wątpliwości, że postępowanie w przedmiocie przyznania prawa pomocy nie może się toczyć w nieskończoność, a w szczególności strona skarżąca nie powinna w sposób nieuzasadniony przedłużać postępowania sądowoadministracyjnego przekładając sądowi kolejne wnioski o zwolnienie od kosztów sądowych, powielające argumentację z wniosków uprzednio prawomocnie oddalonych. Skoro więc skarżąca przedłożyła kolejny wniosek o przyznanie jej prawa pomocy, którego treść jest zbieżna z treścią uprzednio składanych wniosków rozpoznanych negatywnie, a postanowienia wydane w tym przedmiocie są prawomocne, to merytoryczne rozpoznanie takiego wniosku stało się zbędne, a postępowanie w tym zakresie na podstawie art. 249a ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) należało umorzyć.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła M. N., wnosząc o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez zwolnienie skarżącej w całości od kosztów sądowych z przedmiotowej sprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 249 a ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który na mocy przepisów intertemporalnych zawartych w ustawie z 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r., poz. 658) znajduje zastosowanie w przedmiotowej sprawie, jeżeli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się. Przesłanką zastosowania tego przepisu w przedmiotowej sprawie jest zbędność rozpoznania wniosku skarżącej z 20 lutego 2017 r. w sprawie przyznania prawa pomocy. Sytuacja ta spowodowana jest brakiem wykazania przez skarżącą, aby od momentu wydania prawomocnych postanowień w przedmiocie prawa pomocy sytuacja majątkowo - osobista skarżącej uległa istotnemu pogorszeniu. We wniosku z 20 lutego 2017 r. skarżąca wyraźnie wskazała, że aktualne dochody, jakie uzyskuje wraz z mężem z tytułu stosunku pracy, wystarczają na bieżące utrzymanie rodziny. Aktualną przyczyną ubiegania się przez nią o przyznanie prawa pomocy jest konieczność poniesienia kosztów zakupu pieca C.O. oraz węgla. Skarżąca wskazała nadto na sytuację osobistą córki, która jest bezrobotna i nie pobiera świadczeń majątkowych z tego tytułu, co należy ocenić jako świadomą decyzję, oraz sytuację syna, który prowadzi jednak oddzielne od skarżącej gospodarstwo domowe. Skarżąca powołała się również na konieczność ponoszenia wydatków związanych z codziennym utrzymaniem, która jednak, jak sama wskazała, nie rzutuje na niemożność zaspokojenia potrzeb rodziny. Powyższe okoliczności nie świadczą o zmianie w sytuacji majątkowej skarżącej, która uprawniałaby ją do przyznania prawa pomocy na obecnym etapie postępowania sądowego. Okoliczności te stanowiły już przedmiot wcześniejszych rozważań Sądu I instancji oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego, prowadzących do oddalenia ponawianych wniosków o przyznanie prawa pomocy. Ubieganie się o przyznanie prawa pomocy w sytuacji, w której podstawę żądania stanowią okoliczności powoływane we wcześniejszych wnioskach, ocenionych przez sąd jako niewystarczające do przyznania prawa pomocy, stanowi przejaw nadużycia prawa do sądu. Takie działanie nie świadczy bowiem o zainicjowaniu postępowania sądowego zmierzającego do zmiany orzeczenia w przedmiocie prawa pomocy ze względu na pogorszenie sytuacji majątkowej skarżącej, lecz stanowi cel sam w sobie. Koszty związane z zakupem pieca C.O. oraz węgla, w obliczu uzyskiwanych przez skarżącą oraz jej męża dochodów i ponoszonych przez nich wydatków, nie wpływają na jakiekolwiek rzeczywiste pogorszenie sytuacji finansowej skarżącej, zwłaszcza zaś kwalifikowane przez nią jako istotne.
Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.