Postanowienie NSA z 9 maja 2006 r., II OZ 461/06

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 9 maja 2006 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Z. C. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 stycznia 2006 r., sygn. akt VII SA/Wa 1435/05 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od uiszczenia kosztów sądowych

Sprawa

w sprawie ze skargi Z. C. i C. C. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 15 września 2005 r., zn. [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji p o s t a n a w i a oddalić zażalenie

Skład

Sędzia NSA Małgorzata Stahl przewodniczący

Uzasadnienie

Zaskarżonym postanowieniem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił przyznania skarżącemu Z. C. prawa pomocy w postępowaniu ze skargi na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że obowiązkiem stron postępowania jest ponoszenie kosztów związanych ze swoim udziałem w sprawie, a prawo pomocy jest szczególnym uprawnieniem przysługującym wyłącznie osobom spełniającym warunki określone w art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Sąd I instancji stwierdził, że skarżący na obecnym etapie postępowania jest zobowiązany jedynie do uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 200 zł., a biorąc pod uwagę obowiązek partycypowania stron w kosztach postępowania nie znalazł podstaw do przyznania skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Sąd wskazał w uzasadnieniu postanowienia, że podstawę utrzymania skarżącego i jego żony stanowi stały dochód z tytułu emerytur w łącznej kwocie 1421,80 zł., a wskazane wydatki związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego wynoszą 578 zł. Z pozostałej kwoty, którą skarżący przeznacza na bieżące utrzymanie (żywność, leki, odzież, środki czystości) można zdaniem Sądu I instancji wygospodarować kwotę na pokrycie niezbędnych kosztów tego postępowania. Dodatkowo Sąd zauważył, że skarżący jest współwłaścicielem domu o pow. 110 m².

Pismem z dnia 2 lutego 2006 r. Z. C. wniósł zażalenie, w którym podniósł, że Sąd nie dokonał wnikliwej oceny jego stanu majątkowego i wskazanych wydatków i zarzucił naruszenie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przez uznanie, że jest w stanie ponieść koszty sądowe bez uszczerbku w utrzymaniu koniecznym.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw. Należy podzielić stanowisko Sądu I instancji, że wskazane przez skarżącego stałe dochody w zestawieniu z wykazanymi wydatkami nie uzasadniają przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości. Prawo pomocy jest bowiem szczególnym

Sygn. akt II OZ 461/06 uprawnieniem, które może mieć zastosowanie wyłącznie wobec osób, które z uwagi na ciężką sytuację majątkową nie mogą samodzielnie pokryć kosztów postępowania, a odmowa przyznania prawa pomocy spowodowałaby ograniczenie prawa strony do sądu. Trzeba natomiast podkreślić, że sytuacja materialna skarżącego wykazana we wniosku o przyznanie prawa pomocy nie wskazuje na całkowity brak możliwości samodzielnego poniesienia kosztów, do których skarżący jest zobowiązany w tym postępowaniu sądowym. O możliwości przyznania prawa pomocy nie decyduje wyłącznie wysokość dochodu oraz ponoszone wydatki, ale także stan majątkowy wnioskodawcy. Zgodnie z przyjętą linią orzecznictwa posiadanie majątku (w szczególności nieruchomego), który może być przedmiotem zastawu i obrotu, z reguły wyklucza możliwość przyznania prawa pomocy. Skarżący jest współwłaścicielem nieruchomości zabudowanej domem. Podniesiona w zażaleniu okoliczność braku czerpania pożytków z tej nieruchomości nie ma znaczenia przy ocenie możliwości poniesienia przez skarżącego kosztów sądowych, szczególnie wobec faktu nie wskazania przez skarżącego przyczyny braku pożytków z posiadanej nieruchomości. Ponadto podkreślić trzeba, że prawo pomocy przede wszystkim może być przyznane osobom samotnym, bezrobotnym, nieposiadającym żadnego majątku, ani jakiegokolwiek źródła dochodu oraz osobom, których dochód jest wybitnie niski lub niewspółmierny do ponoszonych wydatków koniecznych. Bezspornym jest, że skarżący do tej grupy nie należy, natomiast wskazany we wniosku dochód, po odliczeniu wydatków koniecznych nie uniemożliwia poniesienia kosztów tego postępowania sądowego. Należy również podkreślić, że w przypadku uwzględnienia skargi, skarżącemu przysługiwać będzie prawo żądania zwrotu poniesionych kosztów (art. 200 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).

Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, jak w sentencji postanowienia w oparciu o art. 184 w zw. z art. 197 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.