Uzasadnienie
Pismem z dnia 20 grudnia 2012 r. D. W. i M. W. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Trzebnicy w przedmiocie wykonania decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w trzebnicy z dnia [...] października 2003 r., nr [...].
Następnie w dniu 30 maja 2013 r. skarżący złożyli wniosek o wyłączenie z urzędu od orzekania w sprawie wszystkich sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, wskazując, jak to określili na: "dobro interesu społecznego Rzeczpospolitej Polskiej, naszych praw materialnych, bowiem mamy w tym również interes prawny". Podnieśli, że Sąd nie chciał przeprowadzić dowodów uzupełniających z dokumentów i z map geodezyjnych na ich koszt i wniosek. Zdaniem wnioskodawców, sędziowie WSA znęcali się nad nimi psychicznie i moralnie, dyskryminowali i pozbawiali ich prawa do obrony. Wskazali, że gdyby sędziowie byli sprawiedliwi i przeprowadzili dowody z dokumentów, sprawy dawno by się skończyły. Stwierdzili, że celowo nieprzeprowadzono dowodów z map geodezyjnych, a we wszystkich postępowaniach brak było pozwoleń na budowę, aktów własności, brak było także rozpraw administracyjnych w każdej sprawie, która toczyła się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym. Ponadto skarżący podali sygnatury spraw, w których Sąd nie wezwał ich do opłaty i odrzucił skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wezwał skarżących w dniu 11 czerwca 2013 r. do uzupełnienia braków formalnych wniosku o wyłączenie sędziów przez wskazanie sędziów, których wniosek ten dotyczy, wymieniając ich z imienia i nazwiska oraz wskazanie okoliczności tego rodzaju, które mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności wskazanych sędziów w sprawie.
Pismami z dnia 4 lipca 2013 r., skarżący uzupełnili wniosek o wyłączenie sędziów. Wyjaśnili, że od 2003 r. uczestnicy postępowania chwalili się, że mają wszystko załatwione z sędziami i od niczego nie muszą się odwoływać, bo wszystko załatwi za nich organ i Sąd. Podnieśli, że wcześniej składali już wnioski o wyłączenie sędziów w wielu sprawach w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu, ale nie zostały one uwzględnione. Zdaniem wnioskodawców, sędziowie nie chcieli złożyć oświadczeń jakie nieruchomości, gdzie, za ile, o jakiej powierzchni i w jakim trybie zakupili zarówno oni, jak i ich małżonkowie, dzieci, wnuki od Agencji Nieruchomości Rolnej we Wrocławiu i jej Spółki [...] we Wrocławiu. Zakwestionowali też obiektywizm sędziów w już zakończonych sprawach. Sędziom Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu: Halinie Kremis, Annie Siedleckiej (błędnie podano nazwisko jako Siedlicka), Oldze Białek, Józefowi Kremisowi, Annie Moskale, Jerzemu Strzebinczykowi (błędnie podano nazwisko jako Strzebińczyk), Alicji Palus, Zygmuntowi Wiśniewskiemu, Andrzejowi Wawrzyniakowi, Mieczysławowi Górkiewiczowi, zarzucili wykorzystywanie własnych stanowisk służbowych i instytucji Sądu do celów prywatnych, ochrony bezprawia i układów "trzebnicko-wrocławskiej mafii" powiązanej z Agencją Nieruchomości Rolnych we Wrocławiu, Gminą Trzebnica, Starostwem Powiatowym w Trzebnicy oraz nadzorem budowlanym.
Pozostałym sędziom skarżący zarzucili solidarność zawodową i koleżeńską oraz stronniczość. Wymienili jako stronniczych sędziów: Ryszarda Pęka, Alojzego Wyszkowskiego (błędnie podano nazwisko jako Wyszykowski), Lidię Serwiniowską, (błędnie podano nazwisko jako Serwinowska), Henrykę Łysikowską, Katarzynę Radom, Halinę Bettę, Lidię Błystak, Katarzynę Borońską, Anettę Chołuj, Dagmarę Dominik (błędnie nie podano drugiego członu nazwiska Ogińska), Ludmiłę Jajkiewicz, Ewę Kamieniecką, Zbigniewa Łobodę, Jadwigę Mróz, Marka Olejnika, Martę Semiczek, Marię Tkacz-Rutkowską, Tomasza Świetlikowskiego, a jako niesprawiedliwych i stronniczych sędziów: Jolantę Sikorską, Mirosławę Rozbicką-Ostrowską, Tadeusza Kuczyńskiego, Wandę Wiatkowską-Ilków (błędnie podano drugi człon nazwiska, jako Lików). W kolejnym piśmie z dnia 4 lipca 2013 r. skarżący zarzucili stronniczość i niesprawiedliwość sędziom: Ireneuszowi Dukielowi, Władysławowi Kulonowi, Maciejowi Guzińskiemu, Bogumile Kalinowskiej, Małgorzacie Malinowskiej–Grakowicz, Małgorzacie Jankowskiej–Szostak, Maciejowi Miemcowi, Henrykowi Ożogowi, Julii Szczygielskiej, Beacie Ciołek i Alojzemu Wyszkowskiemu.
W dniu 6 września 2013 r. przeprowadzono losowanie uzupełniające składu orzekającego. Wylosowano do orzekania w sprawie sędziego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu Darię Gawlak-Nowakowską, wyłączając jednocześnie z tego losowania sędziów imiennie wymienionych przez skarżących we wniosku o wyłączenie.
Pismem z dnia 16 października 2013 r. wezwano skarżących do złożenia oświadczenia, czy złożony uprzednio przez skarżących wniosek o wyłączenie wszystkich sędziów WSA we Wrocławiu od orzekania w sprawie, dotyczy także sędziego Darii Gawlak-Nowakowskiej.
W odpowiedzi na powyższe, skarżący pismem z dnia 10 października 2013 r. wnieśli o wyłączenie sędziego Darii Gawlak-Nowakowskiej od orzekania w sprawie, z uwagi na jej stronniczość w wymienionych w piśmie sprawach.
Wobec złożonego wniosku, sędziowie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu oraz sędziowie Naczelnego Sądu Administracyjnego, orzekający w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu pisemnie oświadczyli, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzą okoliczności wymienione w art. 18 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; zwanej także dalej p.p.s.a.), ani inne okoliczności tego rodzaju, które mogłyby wywołać wątpliwości co do ich bezstronności (art. 19 p.p.s.a.).
Postanowieniem z dnia 23 grudnia 2013 r., sygn. akt II OW 196/13 Naczelny Sąd Administracyjny wyznaczył Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu do rozpoznania wniosku o wyłączenie sędziów. Uzasadniając wydane postanowienie NSA wskazał, że wniosek o wyłączenie sędziów, powoduje sytuację, że brak jest sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, którzy mogliby podjąć postanowienie w przedmiocie wyłączenia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu postanowieniem z dnia 21 lutego 2014 r., sygn. akt II SO/Op 8/14: 1) oddalił wniosek o wyłączenie od rozpoznania sprawy sędziów orzekających w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu w osobach: Haliny Filipowicz-Kremis, Anny Siedleckiej, Mieczysława Górkiewicza, Władysława Kulona, Alicji Palus, Andrzeja Wawrzyniaka, Julii Szczygielskiej, Zygmunta Wiśniewskiego, Marcina Miemca, Jerzego Strzebinczyka, Anny Moskały, Tadeusza Kuczyńskiego, Henryka Ożoga, Jolanty Sikorskiej, Wandy Wiatkowskiej-Ilków, Mirosławy Rozbickiej-Ostrowskiej, Józefa Kremisa, Macieja Guzińskiego, Olgi Białek, Magdaleny Jankowskiej-Szostak, Małgorzaty Malinowskiej-Grakowicz, Alojzego Wyszkowskiego, Lidii Błystak, Lidii Serwiniowskiej, Katarzyny Borońskiej, Anetty Chołuj, Dagmary Dominik-Ogińskiej, Ireneusza Dukiela, Ewy Kamienieckiej, Zbigniewa Łobody, Henryki Łysikowskiej, Jadwigi Danuty Mróz, Marka Olejnika, Katarzyny Radom, Marty Semiczek, Bogumiły Kalinowskiej, Tomasza Świetlikowskiego, Ryszarda Pęka, Marii Tkacz-Rutkowskiej, Barbary Ciołek, Darii Gawlak-Nowakowskiej;
- 2) odrzucił wniosek o wyłączenie od rozpoznania sprawy sędziego NSA Ludmiły Jajkiewicz;
- 3) umorzył postępowanie o wyłączenie od rozpoznania sprawy sędziego NSA Haliny Betty.
W ocenie Sądu w niniejszej sprawie nie występują jakiekolwiek okoliczności mogące stanowić podstawę wyłączenia. W stosunku do żadnego z sędziów orzekających w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu, których dotyczy wniosek, nie zachodzą bowiem okoliczności, o jakich mowa w art. 18 p.p.s.a. Okoliczności powołane przez skarżących we wniosku oraz zawarte w aktach pisma i dokumenty nie wskazują w żaden sposób na prawdopodobieństwo zaistnienia takich okoliczności. Ponadto skarżący nie uprawdopodobnili zaistnienia okoliczności uzasadniających wyłączenie na podstawie art. 19 p.p.s.a. Zdaniem Sądu, podane we wniosku ogólne twierdzenia dotyczące wspierania przez sędziów WSA we Wrocławiu jednej ze stron, jak i mające mieć miejsce działania zmierzające do przejęcia nieruchomości skarżących, czy usuwanie przez sędziów z akt dokumentów, ich przerabianie i podrabianie, a w końcu stronniczość i niesprawiedliwość sędziów w orzekaniu oraz nieprawidłowości w prowadzeniu postępowań sądowych, nie mogą stanowić podstawy do uwzględnienia wniosku o wyłączenie.
Skarżący nie wskazali bowiem na żadne okoliczności, czy też dowody, mogące uprawdopodobnić formułowane zarzuty, a tym samym mogące uzasadnić wątpliwości co do bezstronności sędziów. Sąd podkreślił, że subiektywne przeświadczenie o braku bezstronności sędziów oraz odczucie skarżących, iż są dyskryminowani i pozbawiani przysługujących im praw, bez wskazania w tym zakresie jakichkolwiek okoliczności skutecznie uzasadniających takie zarzuty, nie stanowią wystarczającej przesłanki do wyłączenia sędziów na podstawie art. 19 p.p.s.a.
Ponadto Sąd zauważył, że z wyjaśnień zawartych w oświadczeniach złożonych przez sędziów orzekających w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu, których dotyczy wniosek, wynika, iż nie istnieje między nimi a stroną postępowania jakikolwiek stosunek osobisty tego rodzaju, że mógłby wywołać wątpliwości co do ich bezstronności w tej sprawie, a także nie zachodzi żadna z przesłanek wymienionych w art. 18 p.p.s.a. Natomiast skarżący nie podali we wniosku okoliczności, które podważałyby wiarygodność złożonych oświadczeń.
Za niedopuszczalny Sąd uznał wniosek w części odnoszącej się do wyłączenia sędziego NSA Ludmiły Jajkiewicz, ponieważ od dnia 17 stycznia 2013 r. sędzia ten orzeka w Naczelnym Sądzie Administracyjnym.
Odnośnie pkt 3 orzeczenia, Sąd wskazał, że sędzia Halina Betta nie orzeka już w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu, gdyż z dniem 31 sierpnia 2013 r. przeszła w stan spoczynku. W związku z tym, postępowanie z wniosku o wyłączenie ww. sędziego należało umorzyć jako bezprzedmiotowe.
Pismem z dnia 21 marca 2014 r. D. W. i M. W. wnieśli zażalenie na powyższe postanowienie, podtrzymując dotychczasową argumentację.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Wyłączenie sędziego od orzekania w sprawie sądowoadministracyjnej może nastąpić z mocy samej ustawy (art. 18 p.p.s.a.), bądź też na wniosek strony lub żądanie sędziego (art. 19 p.p.s.a.). W pierwszym ze wskazanych przypadków przyczyny wyłączenia sędziego zostały enumeratywnie wymienione, a zatem tworzą one katalog zamknięty, co wyłącza możliwość stosowania wykładni rozszerzającej. Natomiast na wniosek strony (bądź na żądanie sędziego) sąd wyłącza sędziego jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w sprawie. Zasadność wniosku o wyłączenie sędziego zależy od okoliczności faktycznych, jakie w każdym konkretnym przypadku mogą mieć wpływ na sposób prowadzenia postępowania przez sędziego. Przy czym stosownie do treści art. 20 powołanej ustawy, to strona składająca wniosek obowiązana jest wskazać oraz uprawdopodobnić przyczyny wyłączenia. Postanowienie w przedmiocie wyłączenia sędziego, zgodnie z treścią art. 22 § 2 p.p.s.a., poprzedza złożenie wyjaśnień przez tego sędziego, którego wniosek dotyczy.
Wskazać należy, że w obydwu przypadkach celem przyjętych regulacji jest przede wszystkim zapewnienie bezstronności sędziego i eliminacja wpływu, jaki może wywierać występowanie pewnej kategorii powiązań (osobistych, ekonomicznych, służbowych itp.) na orzekanie w postępowaniu sądowym. Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego sprowadza się więc do eliminowania wszelkich przyczyn, mogących skutkować w otoczeniu jakimikolwiek wątpliwościami co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznawaniu określonej sprawy (zob. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 lipca 2004 r., sygn. akt SK 19/02, OTK-A z 2004 r., nr 7, poz. 67).
Zasadnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu uznał, iż w rozpoznawanej sprawie nie zachodzą okoliczności uzasadniające uwzględnienie wniosku o wyłączenie wskazanych wyżej sędziów. Podnieść należy, że z oświadczeń złożonych przez sędziów objętych wnioskiem o wyłączenie wynika, iż nie zachodzą żadne okoliczności, które mogłyby uzasadniać ich wyłączenie na podstawie art. 18 i 19 p.p.s.a. Skarżący natomiast zarówno we wniosku (i w pismach uzupełniających), jak również w zażaleniu nie wykazali w żaden sposób, że istnieje prawdopodobieństwo wystąpienia takich okoliczności, powołując się jedynie na to, co usłyszeli od innych uczestników postępowania. O wyłączeniu sędziego nie może bowiem decydować subiektywne przekonanie strony o jego stronniczości i niesprawiedliwości, do czego w istocie sprowadzają się argumenty zawarte zarówno we wniosku o wyłączenie sędziów, jak i w zażaleniu. Tego rodzaju okoliczności, jako niepoparte żadnymi dowodami uprawdopodabniającymi istnienie uzasadnionych wątpliwości co do bezstronności wskazanych sędziów, nie mogą stanowić podstawy do zastosowania instytucji wyłączenia sędziego.
Ponadto zarzuty skarżących co do niewłaściwego, ich zdaniem, sposobu orzekania sędziego w innej sprawie mogły być podnoszone w ramach przysługujących środków zaskarżenia, nie stanowią natomiast przesłanki do wyłączenia sędziego.
Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zasadnie oddalił wniosek skarżących o wyłączenie wskazanych sędziów orzekających w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu.
Za prawidłowe należy uznać również orzeczenie Sądu zawarte w pkt 2 i 3 sentencji.
Ze wskazanych wyżej przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., oddalił zażalenie.