Uzasadnienie
Pismem z dnia 13 czerwca 2013 r. D. W. i M. W. w imieniu własnym oraz M.W. i J. W. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia [...] maja 2013 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji umarzającej postępowanie w sprawie ustalenia warunków zabudowy.
W dniu 26 sierpnia 2013 r. D. i M. W. złożyli wniosek o wyłączenie wszystkich sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu od orzekania w sprawie II SA/Wr 516/13 "dla dobra wymiaru sprawiedliwości, interesu społecznego, interesu Rzeczpospolitej Polskiej i praw materialnych strony skarżącej, która ma w tym interes prawny". Podnieśli, że od dziesięciu lat są w Sądzie dyskryminowani i poniżani, pozbawiani prawa do dokumentów oraz prawa do obrony. Zarzucili, że sędziowie WSA we Wrocławiu stosują wobec nich uporczywy stalking, pozbawiają prawa do map geodezyjnych, wyrzucają z akt dokumenty, przerabiają dokumenty w Sądzie, by zabrać własność skarżących, których za składane wnioski karze się grzywnami. Wskazali, że duże grono sędziów i adwokatów, powiązanych z Agencją Nieruchomości Rolnych w W., jest zamieszanych w układy korupcyjne.
Ponadto wielu sędziów WSA we Wrocławiu jest ogromnie niesprawiedliwych, wykorzystuje swoje stanowiska i instytucje Sądu do "chronienia układu i mafii" nadużyć gospodarczych, bezprawnie zabierając własność skarżących "na łapówki dla gangów". Wskazali jako niesprawiedliwych i stronniczych następujących sędziów WSA we Wrocławiu: Halinę Kremis, Annę Siedlecką, Alicję Palus, Olgę Białek, Andrzeja Wawrzyniaka, Zygmunta Wiśniewskiego, Mieczysława Górkiewicza, Ireneusza Dukiela, Władysława Kulona, Annę Moskałę, Józefa Kremisa, Henryka Ożoga, Jerzego Strzebinczyka (błędnie podając nazwisko Strzebińczyk), Jolantę Sikorską, Julię Szczygielską, Alojzego Wyszkowskiego, Marcina Miemca, Macieja Guzińskiego.
Natomiast jako stronniczych wskazali sędziów WSA we Wrocławiu: Katarzynę Radom, Halinę Bettę, Lidię Błystak, Katarzynę Borońską, Anettę Chołuj, Barbarę Ciołek, Dagmarę Dominik-Ogińską, Darię Gawlak Nowakowską, Ewę Kamieniecką, Zbigniewa Łobodę, Jadwigę Danutę Mróz, Marka Olejnika, Martę Semiczek, Tomasza Świetlikowskiego, Marię Tkacz-Rutkowską, Magdalenę Jankowską-Szostak, Bogumiłę Kalinowską, Małgorzatę Malinowską-Grakowicz, Tadeusza Kuczyńskiego, Mirosławę Rozbicką-Ostrowską, Lidię Serwiniowską (błędnie podając nazwisko Serwinowska). Z kolei sędziemu Ryszardowi Pękowi zarzucili stronniczość, wskazując przy tym, że jako Prezes Sądu nie reaguje na bezprawie sędziów i wyrzucanie z akt dokumentów, zaś sędziemu Henryce Łysikowskiej, oprócz stronniczości, zarzucili też niereagowanie na bezprawie dokumentowane w skargach składanych przez skarżących.
Wnioskodawcy domagali się, aby sędziowie złożyli stosowne oświadczenia jakie nieruchomości, gdzie, za ile, o jakiej powierzchni i w jakim trybie kupowali zarówno oni, jak i ich małżonkowie, dzieci oraz wnuki od Agencji Nieruchomości Rolnej w W. i jej Spółki [...] w W. W związku ze złożonym wnioskiem wszyscy sędziowie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu oraz sędziowie Naczelnego Sądu Administracyjnego, orzekający w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu, za wyjątkiem sędziego WSA we Wrocławiu Wandy Wiatkowskiej-Ilków, która nie została wymieniona we wniosku, pisemnie oświadczyli, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzą okoliczności wymienione w art. 18 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.; zwanej p.p.s.a.), ani inne okoliczności tego rodzaju, które mogłyby wywołać wątpliwości co do ich bezstronności (art. 19 p.p.s.a.).
Postanowieniem z dnia 23 grudnia 2013 r., sygn. akt II OW 204/13 Naczelny Sąd Administracyjny wyznaczył Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu do rozpoznania wniosku o wyłączenie sędziów. Uzasadniając wydane postanowienie NSA wskazał, że wniosek o wyłączenie sędziów powoduje sytuację, że brak jest sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, którzy mogliby podjąć postanowienie w przedmiocie wyłączenia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu postanowieniem z dnia 24 lutego 2014 r., sygn. akt II SO/Op 10/14 oddalił wniosek o wyłączenie od rozpoznania sprawy sędziów orzekających w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu w osobach: Haliny Filipowicz-Kremis, Anny Siedleckiej, Alicji Palus, Olgi Białek, Andrzeja Wawrzyniaka, Zygmunta Wiśniewskiego, Mieczysława Górkiewicza, Ireneusza Dukiela, Władysława Kulona, Anny Moskały, Józefa Kremisa, Henryka Ożoga, Jerzego Strzebinczyka, Jolanty Sikorskiej, Julii Szczygielskiej, Alojzego Wyszkowskiego, Marcina Miemca, Macieja Guzińskiego, Ryszarda Pęka, Henryki Łysikowskiej, Katarzyny Radom, Lidii Błystak, Katarzyny Borońskiej, Anetty Chołuj, Barbary Ciołek, Dagmary Dominik-Ogińskiej, Darii Gawlak-Nowakowskiej, Ewy Kamienieckiej, Zbigniewa Łobody, Jadwigi Danuty Mróz, Marka Olejnika, Marty Semiczek, Tomasza Świetlikowskiego, Marii Tkacz-Rutkowskiej, Magdaleny Jankowskiej-Szostak, Bogumiły Kalinowskiej, Małgorzaty Malinowskiej-Grakowicz, Tadeusza Kuczyńskiego, Mirosławy Rozbickiej-Ostrowskiej, Lidii Serwiniowskiej oraz umorzył postępowanie z wniosku o wyłączenie sędziego NSA Haliny Betty.
W ocenie Sądu w niniejszej sprawie nie występują jakiekolwiek okoliczności mogące stanowić podstawę wyłączenia. W stosunku do żadnego z sędziów orzekających w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu, których dotyczy wniosek, nie zachodzą bowiem okoliczności, o jakich mowa w art. 18 p.p.s.a. Okoliczności powołane przez skarżących we wniosku oraz zawarte w aktach pisma i dokumenty nie wskazują w żaden sposób na prawdopodobieństwo zaistnienia takich okoliczności. Ponadto skarżący nie uprawdopodobnili zaistnienia okoliczności uzasadniających wyłączenie na podstawie art. 19 p.p.s.a. Zdaniem Sądu, podane we wniosku ogólne twierdzenia dotyczące wspierania przez sędziów WSA we Wrocławiu jednej ze stron, jak i mające mieć miejsce działania zmierzające do przejęcia nieruchomości skarżących, czy usuwanie przez sędziów z akt dokumentów, ich przerabianie i podrabianie, a w końcu stronniczość i niesprawiedliwość sędziów w orzekaniu oraz nieprawidłowości w prowadzeniu postępowań sądowych, nie mogą stanowić podstawy do uwzględnienia wniosku o wyłączenie.
Skarżący nie wskazali bowiem na żadne okoliczności, czy też dowody, mogące uprawdopodobnić formułowane zarzuty, a tym samym mogące uzasadnić wątpliwości co do bezstronności sędziów. Sąd podkreślił, że subiektywne przeświadczenie o braku bezstronności sędziów oraz odczucie skarżących, iż są dyskryminowani i pozbawiani przysługujących im praw, bez wskazania w tym zakresie jakichkolwiek okoliczności skutecznie uzasadniających takie zarzuty, nie stanowią wystarczającej przesłanki do wyłączenia sędziów na podstawie art. 19 p.p.s.a.
Ponadto Sąd zauważył, że z wyjaśnień zawartych w oświadczeniach złożonych przez sędziów orzekających w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu, których dotyczy wniosek, wynika, iż nie istnieje między nimi a stroną postępowania jakikolwiek stosunek osobisty tego rodzaju, że mógłby wywołać wątpliwości co do ich bezstronności w tej sprawie, a także nie zachodzi żadna z przesłanek wymienionych w art. 18 p.p.s.a. Natomiast skarżący nie podali we wniosku okoliczności, które podważałyby wiarygodność złożonych oświadczeń.
Dodatkowi Sąd podniósł, że skarżący we wniosku o wyłączenie sędziów nie wymienili sędziego WSA we Wrocławiu Wandy Wiatkowskiej-Ilków, brak było zatem podstaw do rozstrzygania w tym zakresie.
Odnośnie pkt 3 orzeczenia, Sąd wskazał, że sędzia Halina Betta nie orzeka już w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu, gdyż z dniem 31 sierpnia 2013 r. przeszła w stan spoczynku. W związku z tym, postępowanie z wniosku o wyłączenie ww. sędziego należało umorzyć jako bezprzedmiotowe.
Pismem z dnia 21 marca 2014 r. D. W. i M. W. wnieśli zażalenie na powyższe postanowienie, podtrzymując dotychczasową argumentację.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Wyłączenie sędziego od orzekania w sprawie sądowoadministracyjnej może nastąpić z mocy samej ustawy (art. 18 p.p.s.a.), bądź też na wniosek strony lub żądanie sędziego (art. 19 p.p.s.a.). W pierwszym ze wskazanych przypadków przyczyny wyłączenia sędziego zostały enumeratywnie wymienione, a zatem tworzą one katalog zamknięty, co wyłącza możliwość stosowania wykładni rozszerzającej. Natomiast na wniosek strony (bądź na żądanie sędziego) sąd wyłącza sędziego jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w sprawie. Zasadność wniosku o wyłączenie sędziego zależy od okoliczności faktycznych, jakie w każdym konkretnym przypadku mogą mieć wpływ na sposób prowadzenia postępowania przez sędziego. Przy czym stosownie do treści art. 20 powołanej ustawy, to strona składająca wniosek obowiązana jest wskazać oraz uprawdopodobnić przyczyny wyłączenia. Postanowienie w przedmiocie wyłączenia sędziego, zgodnie z treścią art. 22 § 2 p.p.s.a., poprzedza złożenie wyjaśnień przez tego sędziego, którego wniosek dotyczy.
Wskazać należy, że w obydwu przypadkach celem przyjętych regulacji jest przede wszystkim zapewnienie bezstronności sędziego i eliminacja wpływu, jaki może wywierać występowanie pewnej kategorii powiązań (osobistych, ekonomicznych, służbowych itp.) na orzekanie w postępowaniu sądowym. Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego sprowadza się więc do eliminowania wszelkich przyczyn, mogących skutkować w otoczeniu jakimikolwiek wątpliwościami co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznawaniu określonej sprawy (zob. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 lipca 2004 r., sygn. akt SK 19/02, OTK-A z 2004 r., nr 7, poz. 67).
Zasadnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu uznał, iż w rozpoznawanej sprawie nie zachodzą okoliczności uzasadniające uwzględnienie wniosku o wyłączenie wskazanych wyżej sędziów. Podnieść należy, że z oświadczeń złożonych przez sędziów objętych wnioskiem o wyłączenie wynika, iż nie zachodzą żadne okoliczności, które mogłyby uzasadniać ich wyłączenie na podstawie art. 18 i 19 p.p.s.a. Skarżący natomiast zarówno we wniosku, jak i w zażaleniu nie wykazali w żaden sposób, że istnieje prawdopodobieństwo wystąpienia takich okoliczności. O wyłączeniu sędziego nie może bowiem decydować subiektywne przekonanie strony o jego stronniczości i niesprawiedliwości, do czego w istocie sprowadzają się argumenty zawarte we wniosku o wyłączenie sędziów, jak również w zażaleniu. Tego rodzaju okoliczności, jako niepoparte żadnymi dowodami uprawdopodabniającymi istnienie uzasadnionych wątpliwości co do bezstronności wskazanych sędziów, nie mogą stanowić podstawy do zastosowania instytucji wyłączenia sędziego.
Ponadto zarzuty skarżących co do niewłaściwego, ich zdaniem, sposobu orzekania sędziego w innej sprawie mogły być podnoszone w ramach przysługujących środków zaskarżenia, nie stanowią natomiast przesłanki do wyłączenia sędziego.
Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zasadnie oddalił wniosek skarżących o wyłączenie wskazanych sędziów orzekających w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu.
Za prawidłowe należy uznać również orzeczenie Sądu zawarte w pkt 2 sentencji.
Ze wskazanych wyżej przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., oddalił zażalenie.