Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 25 marca 2015 r., sygn. akt II SAB/Lu 239/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie odmówił zmiany prawomocnego postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 13 sierpnia 2014 r., sygn. akt II SAB/Lu 239/14, odmawiającego przyznania K. J. prawa pomocy.
Sąd wskazał, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 13 sierpnia 2014 r. odmówił przyznania K. J. prawa pomocy.
Zażalenie na to postanowienie zostało oddalone przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 3 października 2014 r., sygn. akt II OZ 1038/14.
W dniu 17 marca 2015 r. skarżąca złożyła kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata.
Sąd I instancji wskazał, iż zgodnie z art. 165 p.p.s.a. postanowienia niekończące postępowania w sprawie (a do takich należy rozstrzygnięcie w przedmiocie prawa pomocy) mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Odstąpienie od oceny powziętej we wcześniejszym prawomocnym postanowieniu może mieć więc miejsce jedynie wtedy, gdy okoliczności stanowiące przesłankę danego rozstrzygnięcia uległy zmianie. Tym samym bez zmiany okoliczności sprawy nie można uchylić ani zmienić prawomocnego postanowienia. Przez zmianę okoliczności sprawy, należy zaś rozumieć zmianę okoliczności faktycznych, które legły u podstaw poprzednio wydanego rozstrzygnięcia. W przypadku postanowienia rozstrzygającego o odmowie przyznania prawa pomocy należy założyć, że będą to nowe okoliczności świadczące o tym, iż sytuacja materialna wnioskodawcy uległa pogorszeniu w stosunku do stanu istniejącego w dacie wydania tegoż postanowienia, co wnioskodawca musi wykazać, zgodnie z regułami, jakimi rządzi się postępowanie w przedmiocie prawa pomocy. Dlatego też Sąd uznał, że ponowny wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy, należało potraktować jako wniosek o zmianę prawomocnego postanowienia Sądu z dnia 13 sierpnia 2014 r., sygn. akt II SAB/Lu 239/14, którym odmówiono przyznania skarżącej prawa pomocy.
W ocenie Sądu skarżąca nie wykazała, by jej sytuacja majątkowa uległa pogorszeniu w stosunku do okresu, kiedy wydano poprzednie postanowienie w przedmiocie prawa pomocy.
Sąd uznał, że skarżąca nie wskazała żadnych nowych, istotnych okoliczności, które mogłyby zostać ocenione w korzystny sposób dla skarżącej i tym samym uzasadniałyby ponowne rozważenie – w pełnym zakresie – przesłanek zwolnienia od poniesienia kosztów sądowych oraz ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. W rozpoznawanym obecnie wniosku skarżąca powołuje się bowiem w istocie na te same okoliczności, które w poprzednim postępowaniu z zakresu prawa pomocy Sąd ocenił i uznał, że nie dają podstaw do przyznania prawa pomocy.
Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła skarżąca.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Instytucja prawa pomocy powinna być traktowana jako wyjątek od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.
W niniejszej sprawie podstawowe znaczenie ma fakt, że jest to kolejny wniosek w przedmiocie prawa pomocy złożony przez skarżącego.
Możliwość zmiany bądź uchylenia prawomocnego postanowienia w przedmiocie prawa pomocy daje art. 165 p.p.s.a., jednak tylko przy spełnieniu wskazanego w nim warunku - zmiany okoliczności sprawy. Przez pojęcie "zmiany okoliczności sprawy" należy rozumieć wszelkie zmiany występujące zarówno w okolicznościach faktycznych sprawy, jak i w obowiązującym prawie. Muszą to być jednak takie zmiany, które uzasadniają zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia. W przypadku postanowienia odmawiającego przyznania prawa pomocy będzie to w szczególności pogorszenie sytuacji finansowej wnioskodawcy (B. Dauter w: B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wolters Kluwer 2013, uw. 2 do art. 165).
W niniejszej sprawie Sąd I instancji zasadnie przyjął na podstawie art. 165 p.p.s.a., że brak jest podstaw do zmiany postanowienia z dnia 13 sierpnia 2014 r.. W świetle tej regulacji zmiana postanowienia wydanego w kwestii incydentalnej może nastąpić wyłącznie w sytuacji, gdy nastąpiły zmiany okoliczności sprawy tak istotne, że tę zmianę uzasadniające. W art. 165 p.p.s.a. nie chodzi o jakąkolwiek zmianę okoliczności sprawy, a o taką zmianę, która w porównaniu ze stanem poprzednim, dawałaby sądowi możliwość zmiany czy uchylenia poprzedniego orzeczenia. Z przedstawionego przez stronę wniosku nie wynika, że w sprawie zaszły takie właśnie zmiany okoliczności w porównaniu z pierwotnym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. Stan zdrowia skarżącej i jej sytuacja majątkowa i dochodowa, nie uległy w zakresie istotnym dla oceny prawa pomocy zmianom. Ponadto stwierdzić należy, że skarżąca nie wskazała na zmianę swej sytuacji, zatem nie było potrzeby wezwania strony o przedłożenie dodatkowej dokumentacji.
Postępowanie w przedmiocie prawa pomocy jest postępowaniem wnioskowym, podejmowanym na wniosek osoby, w której interesie jest wypełnienie przesłanek przyznania prawa ubogich. Skoro w świetle art. 246 § 1 p.p.s.a. ciężar dowodu spoczywa na stronie, która wnosi o przyznanie prawa pomocy, to brak wykazania konkretnych okoliczności wiąże się z ryzykiem strony, że prawo pomocy nie będzie jej przyznane i to strona decydowała, czy dołoży starań i wykaże wymaganą przesłankę, czy nie.
Składając ponowny wniosek skarżąca nie podała żadnych nowych informacji, które poszerzałyby obraz jej sytuacji majątkowej w stosunku do poprzednio złożonego wniosku, a jednocześnie nie wskazała, by jej sytuacja uległa zmianie od tamtego czasu. Również w zażaleniu skarżąca nie wskazała na żadne nowe okoliczności zmieniające jej sytuację.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 p.p.s.a., oddalił zażalenie.