Postanowienie NSA z 16 maja 2018 r., II OZ 463/18

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 16 maja 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 22 stycznia 2018 r. sygn. akt II SA/Gl 605/17 w przedmiocie odmowy przywrócenie terminu do wniesienia skargi

Sprawa

w sprawie ze skargi M. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] kwietnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie nakazu usunięcia odpadów postanawia: oddalić zażalenie

Skład

Sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak przewodniczący

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 22 stycznia 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odmówił M. G. (dalej również jako "skarżący") przywrócenia terminu do wniesienia skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] kwietnia 2017 r. w przedmiocie nakazu usunięcia odpadów.

Sąd wskazał, że w dniu [...] czerwca 2017 r. (data nadania na poczcie) prawidłowo umocowany pełnomocnik M. G. wniósł, za pośrednictwem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach, do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, skargę na decyzję tego organu z dnia [...] kwietnia 2017 r. Zaskarżona decyzja została skutecznie doręczona skarżącemu w dniu [...] maja 2017 r. W tej dacie przesyłkę odebrał dorosły domownik K. G. Postanowieniem z dnia 4 września 2017 r. Sąd odrzucił powyższą skargę jako spóźnioną. Odpis tego postanowienia został doręczony pełnomocnikowi skarżącego w dniu [...] września 2017 r. W dniu [...] września 2017 r. pełnomocnik skarżącego wystąpił do Sądu z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia tej skargi. W uzasadnieniu wskazał, że pozostawał w błędnym przeświadczeniu, że zaskarżona decyzja została odebrana przez siostrę skarżącego w drugiej połowie drugiego tygodnia maja 2017 r. ([...] lub [...] maja 2017 r.). Taką informację uzyskał od skarżącego w drugiej połowie maja 2017 r. podczas spotkania, na którym skarżący udzielił mu pełnomocnictwa i zlecił sporządzenie skargi. Dopiero z uzasadnienia wskazanego na wstępie postanowienia Sądu powziął informację o faktycznej dacie odbioru zaskarżonej decyzji przez siostrę skarżącego. Zdaniem pełnomocnika nieterminowe złożenie skargi nastąpiło bez winy skarżącego i bez zaniedbania ze strony pełnomocnika.

Rozpoznając złożony wniosek o przywrócenie terminu Sąd I instancji uznał, że nie została spełniona przesłanka braku winy zawarta w art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.; dalej "p.p.s.a."). Zaskarżona decyzja doręczona została skarżącemu w sposób zastępczy uregulowany w art. 43 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm. dalej zwanej k.p.a.). Doręczenia zastępcze ma na celu umożliwienie prawidłowego przebiegu postępowania zwłaszcza w przypadkach, gdy dokonanie doręczenia samemu adresatowi jest utrudnione np. z uwagi na jego nieobecność pod wskazanym adresem. Doręczenie dokonane w takim trybie, uznaje się za równoznaczne z doręczeniem korespondencji samemu adresatowi. Sąd wyjaśnił, że podjęcie się odbioru korespondencji przez domownika adresata, nakłada na niego obowiązek należytego zadbania o interesy adresata. Niedochowanie należytej staranności przez taką osobę nie stanowi okoliczności mającej wpływ na bieg terminów w postępowaniu. Strona będzie ponosić konsekwencje, jakie wynikają z doręczenia pisma nawet wówczas, gdy pismo jest doręczane podczas jej nieobecności w miejscu zamieszkania. W przypadku, gdy strona nie godzi się na doręczenie zastępcze dokonywane do rąk konkretnej osoby przebywającej pod adresem wskazanym jako adres korespondencyjny, tj. na doręczenie zgodne z treścią art. 37 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. – Prawo pocztowe (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1481 ze zm.) może dokonać na poczcie zastrzeżenia pocztowego przesyłek rejestrowanych. Niezłożenie stosownego zastrzeżenia pocztowego w zakresie niedoręczania przesyłek niektórym domownikom powoduje, że skutki wszelkich zaniedbań tych osób, obciążają samego skarżącego.

Zażalenie na powyższe orzeczenie złożył M. G., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przywrócenie terminu do wniesienia skargi. W uzasadnieniu pełnomocnik powołuje się na brak stosownej wiedzy prawnej skarżącego, która spowodowała, że nie dokonał on na poczcie zastrzeżenia o niedoręczaniu urzędowych przesyłek innym domownikom. Następnie opisując kontakt z mocodawcą pełnomocnik powołał się na fakt, iż "uwierzył zapewnieniom strony" co do daty otrzymania zaskarżonej decyzji i był przekonany, że skargę składa 3-4 dni przed terminem, a nie 1 dzień po terminie.

Pismem z dnia [...] kwietnie 2018 r. SKO w Katowicach złożyło odpowiedź na powyższe zażalenie, wnosząc o jego oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zażalenie nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Zgodnie z art. 53 § 1 p.p.s.a., skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. Skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie (...) jest przedmiotem skargi (art. 54 ust. 1 p.p.s.a.). Jeżeli czynność ta nastąpiła po upływie terminu do wniesienia skargi, to następuje jej odrzucenie (art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Sąd na wniosek strony, która bez swojej winy nie dokonała czynności w postępowaniu sądowym postanowi przywrócenie terminu (art. 86 § 1 p.p.s.a). Brak winy należy rozumieć jako dopełnienie przez stronę obowiązku dołożenia staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Oceniając wystąpienie przesłanki braku winy należy przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy.

W przedmiotowej sprawie należy stwierdzić, że ocena Sądu I instancji co do braku wystąpienia przesłanki z art. 86 § 1 p.p.s.a. jest słuszna. Podstawowym przejawem należytej staranności w dbaniu o własne interesy w postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym jest zadbanie o odbiór korespondencji, gdyż m.in. od tej daty liczone są terminy ustawowe do dokonania poszczególnych czynności. "Niska świadomość prawna" nie może usprawiedliwiać strony w dowolnym przekraczaniu terminów do dokonywania czynności, które wywołują skutek prawny.

Dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy najistotniejszy jest jednak fakt, że skargę złożył profesjonalny pełnomocnik strony. Powoływanie się na nieznajomość prawa skarżącego nie ma zatem znaczenia dla oceny zaistniałej sytuacji. Pełnomocnik w pełni zdaje sobie sprawę z konsekwencji uchybienia terminów ustawowych i powoływanie się na fakt, iż "uwierzył zapewnieniom strony" co do daty otrzymania decyzji administracyjnej nie może stanowić usprawiedliwienia dla przekroczenia takiego terminu. Pełnomocnik dodatkowo nie wskazuje na konkretną datę, o której błędnie poinformowała go strona, natomiast powołuje się na stwierdzenie, że doręczenie miało miejsce "w drugiej połowie drugiego tygodnia maja 2017 r." Od tak niejasno określonego terminu doręczenia, który nie został w żaden sposób potwierdzony, pełnomocnik "ustalił", że wnosząc skargę [...] czerwca 2017 r. powinien się zmieścić w terminie ustawowym. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego takie działanie świadczy o niedochowaniu należytej staranności. Od profesjonalnego pełnomocnika oczekuje się bowiem sprawdzenia stanu sprawy, a nie działania w oparciu o niejasne tłumaczenie strony, która na dodatek jego zdaniem nie posiada wysokiej świadomości prawnej. Argumentację zażalenia należy zatem uznać za chybioną.

Z uwagi na powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.