Uzasadnienie
T. Z. (dalej jako skarżący) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na postanowienie Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 16 października 2023 r. znak: DLI-I.7620.35.2023.LB.1 w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Wojewody Mazowieckiego Nr 148/SPEC/2019 z dnia 2 grudnia 2019 r. znak: WI-II.747.2.10.2019.AP o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej. Skarga nie została opłacona.
Zarządzeniem z 27 listopada 2023 r. Przewodniczący Wydziału VII Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na podstawie art. 220 § 1 i 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst. jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 1634, dalej P.p.s.a.) oraz § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2021 r., poz. 535, dalej jako rozporządzenie) wezwał Skarżącego do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 100 zł w terminie 7 dni od doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie powyższe doręczono 29 stycznia 2024 r.
Zarządzeniem z tego samego dnia Przewodniczący Wydziału VII na podstawie art. 235a P.p.s.a. i § 1 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 3 czerwca 2019 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 1090) wezwał skarżącego do uiszczenia opłaty kancelaryjnej w wysokości 12 złotych za wydruk skargi i załączników celem doręczenia ich uczestnikowi postępowania.
W piśmie z 2 lutego 2024 r. skarżący wniósł zażalenie na powyższe zarządzenia domagając się ich uchylenia bowiem wnosi o całkowite zwolnienie go z kosztów sądowych w sprawie i ustanowienie adwokata z urzędu. Skarżący oświadcza, że jest osobą bezrobotną, zarejestrowaną w Urzędzie Pracy [...] oraz osobą bezdomną na skutek zburzenia lokalu [...] w W. 29 czerwca 2023 r.
Wniosek skarżącego o prawo pomocy w zakresie całkowitym postanowieniem starszego referendarza sądowego z 16 maja 2024 r. sygn. akt VII SPP/Wa 44/24 został uwzględniony i skarżącemu przyznane zostało prawo pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Jak stanowi art. 199 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst. jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej "P.p.s.a.") strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.
Zgodnie z art. 214 § 1 P.p.s.a. jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, do uiszczenia kosztów sądowych obowiązany jest ten, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki.
Jak stanowi art. 230 § 1 P.p.s.a. od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis stosunkowy lub stały. Pismami, o których mowa w § 1, są skarga, sprzeciw od decyzji, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania (§ 2).
W myśl art. 220 § 1 w zw. z art. 220 § 3 P.p.s.a. Przewodniczący Wydziału wzywa wnoszącego skargę do opłacenia należnego od niej wpisu w terminie 7 dni od doręczenia wezwania pod rygorem jej odrzucenia.
Wysokość wpisu od skargi w niniejszej sprawie określa § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia, stanowiąc, że wpis stały bez względu na przedmiot zaskarżonego aktu lub czynności wynosi w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, egzekucyjnym i zabezpieczającym – 100 zł.
Podstawę do wezwania o opłatę kancelaryjną stanowił § 1 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 3 czerwca 2019 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 1090), według którego za wydruki pism i załączników wniesionych w formacie dokumentu elektronicznego pobiera się opłatę kancelaryjną w wysokości 0,50 zł za każdą stronę wydruku czarno-białego w formacie 210 x 297 mm (A4) oraz 1 zł za każdą stronę wydruku kolorowego w formacie 210 x 297 mm (A4).
Niewątpliwie przedmiotowa skarga jest skargą na postanowienie wydane przez organ odwoławczy w postępowaniu administracyjnym tj. z art. 134 K.p.a. Postanowieniem tym organ stwierdza uchybienie terminu do wniesienia odwołania i jest ono ostateczne. Podlega zatem zaskarżeniu do sądu administracyjnego - art. 3 § 2 pkt 2 P.p.s.a. Zatem wysokość wpisu określał ww. przepis rozporządzenia.
Również zarządzenie wzywające do uiszczenia opłaty kancelaryjnej było prawidłowe w chwili jego wydawania bowiem za pismo (skarga) oraz załączniki do niego wniesione przez skarżącego w formie dokumentu elektronicznego liczyło sobie 24 strony i wydruk w większości został sporządzony w technice czarnobiałej (24 x 0,5 zł = 12 złotych).
Zasadnicze znaczenie dla oceny legalności zaskarżonych zarządzeń miało zatem to, że w chwili ich wydawania nie uiszczono wpisu od skargi oraz nie uiszczono opłaty kancelaryjnej od wydruków skargi złożonej w formie dokumentu elektronicznego. Późniejszy wniosek skarżącego o prawo pomocy w zakresie całkowitym złożony dopiero na etapie zażalenia nie mógł skutkować wadliwością ww. zarządzeń. W chwili ich wydawania istniały podstawy do wezwania skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, który nie został wniesiony wraz ze skargą, a nadto do uiszczenia opłaty kancelaryjnej za skargę i jej załączniki złożone w formie elektronicznej i konieczność sporządzenia ich wydruku w celu włączenia do akt sprawy prowadzonych w postaci papierowej. Wniosek o prawo pomocy zmaterializował się podczas wnoszenia zażalenia i nie mógł być wcześniej brany pod uwagę.
Obecnie kiedy w obrocie prawnym występuje prawomocne postanowienie o przyznaniu skarżącemu prawa pomocy w zakresie całkowitym powyższe zarządzenia są prawidłowe lecz nie będą wywoływać żadnych skutków prawnych bowiem zwolnienie całkowite z ponoszenia kosztów sądowych dotyczy zarówno wpisu jak i opłat kancelaryjnych. Skarżący nie ponosi tych kosztów z uwagi na zwolnienie ustawowe z art. 239 § 1 pkt 4 P.p.s.a.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. i art. 198 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.