Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie postanowieniem z 20 stycznia 2023 r., sygn. akt II SPP/Lu 165/22, odrzucił zażalenie J. M. na postanowienie tego Sądu z 14 grudnia 2022 r., którym utrzymano w mocy postanowienie referendarza sądowego z dnia 9 listopada 2022 r. o odmowie przyznania prawa pomocy.
Postanowieniem z 9 listopada 2022 r., sygn. akt II SPP/Lu 165/22, referendarz sądowy odmówił przyznania skarżącej prawa pomocy.
Postanowieniem z 14 grudnia 2022 r., po rozpoznaniu sprzeciwu J. M. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie utrzymał w mocy postanowienie referendarza sądowego z dnia 9 listopada 2022 r. w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy.
Na skutek wniesionego przez skarżącą zażalenia Sąd pierwszej instancji 20 stycznia 2023 r. wydał postanowienie w przedmiocie odrzucenia zażalenia na postanowienie tego Sądu z 14 grudnia 2022 r.
Uzasadniając odrzucenie zażalenia skarżącej na ww. postanowienie Sąd pierwszej instancji podkreślił, że wniesiony środek odwoławczy jest niedopuszczalny. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień referendarza sądowego, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie t.j.. Dz. U. z 2023 r., poz. 259; dalej: "p.p.s.a.") sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Przy rozpoznaniu sprzeciwu sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu.
Zdaniem Sądu wynika z tego jednoznacznie, że na postanowienie sądu wydane po rozpoznaniu sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy zażalenie nie przysługuje. Jednocześnie Sąd pierwszej instancji wskazał, że przy doręczeniu odpisu postanowienia Sądu z 14 grudnia 2022 r. skarżąca została o tym pouczona i pomimo to wniosła zażalenie na ww. postanowienie.
Dlatego zażalenie było niedopuszczalne i jako takie podlegało odrzuceniu przez Sąd pierwszej instancji na podstawie art. 178 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.
Skarżąca złożyła zażalenie na powyższe postanowienie Sądu pierwszej instancji wnosząc jednocześnie o doręczanie odpisu wszystkich kart znajdujących się w aktach sprawy oraz o zwolnienie z opłat sądowych wraz z przyznaniem prawa pomocy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że w zaskarżonym postanowieniu z 20 stycznia 2023 r. Sąd pierwszej instancji prawidłowo uznał, że zażalenie skarżącej na postanowienie tego Sądu z 14 grudnia 2022 r. było niedopuszczalne.
Należy podkreślić, że żaden przepis prawa nie przewiduje możliwości złożenia zażalenia na postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego wydanego na podstawie art. 260 p.p.s.a., utrzymującego w mocy postanowienie referendarza sądowego w przedmiocie prawa pomocy. Z art. 260 § 1 p.p.s.a. wynika, że rozpoznając sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy wojewódzki sąd administracyjny wydaje postanowienie, w którym zmienia albo utrzymuje w mocy zaskarżone postanowienie referendarza sądowego. W art. 260 § 2 in fine p.p.s.a. ustawodawca określił, że w takim postępowaniu wojewódzki sąd administracyjny orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu.
W sprawie wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy został rozpoznany – zgodnie z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a. – przez referendarza sądowego postanowieniem z 9 listopada 2022 r. Skarżąca nie zgodziła się z tym rozstrzygnięciem, składając od niego sprzeciw.
Sprzeciw ten został następnie rozpoznany przez Sąd pierwszej instancji, który wydając postanowienie z 14 grudnia 2022 r. orzekał jako sąd drugiej instancji i stosował odpowiednio przepisy o zażaleniu. Tym samym wniosek o przyznanie prawa pomocy podlegał dwukrotnemu merytorycznemu rozpoznaniu – przez referendarza i przez Sąd pierwszej instancji. Ustawodawca nie przewidział uprawnienia do złożenia zażalenia od postanowienia sądu administracyjnego wydanego na skutek wniesionego sprzeciwu. Stąd Sąd pierwszej instancji prawidłowo uznał, że zażalenie skarżącej było niedopuszczalne i z tego powodu podlegało odrzuceniu na podstawie art. 178 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. Z przepisów tych wynika bowiem, że wojewódzki sąd administracyjny ma obowiązek odrzucenia na posiedzeniu niejawnym zażalenia wniesionego po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalnego, jak również zażalenia, którego braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie.
Odnosząc się do pozostałych wniosków skarżącej, to zgodnie z art. 261 p.p.s.a. od sprzeciwu i zażaleń wnoszonych w sprawie prawa pomocy nie pobiera się opłat sądowych. Stąd skarżąca nie była zobowiązana do uiszczenia wpisu od wniesionego zażalenia. Jednocześnie kwestia przyznania prawa pomocy była już przedmiotem dwukrotnego merytorycznego rozpoznania, tj. przez referendarza sądowego postanowieniem z 9 listopada 2022 r. i przez Sąd pierwszej instancji postanowieniem z 14 grudnia 2022 r. wydanego na skutek wniesionego sprzeciwu. Dodatkowo Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że adresatem wniosku skarżącej o doręczenie odpisu wszystkich kart znajdujących się w aktach sprawy jest Sąd pierwszej instancji, a nie Naczelny Sąd Administracyjny.
Ze wskazanych powodów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.