Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 25 kwietnia 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odmówił przyznania A.K. (dalej jako "skarżąca") prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia [...] listopada 2012 r. w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego.
W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że skarżąca zawarła w skardze wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W złożonym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy wskazała, że ze względu na zły stan zdrowia nie może pracować zarobkowo. Spłata zaciągniętych kredytów powoduje, że osiągane wynagrodzenie przeznacza w znacznej części na bieżące wydatki i utrzymanie dziecka. Wykazała majątek w postaci domu o powierzchni 240 m2 oraz pawilon usługowo-handlowy, z którego osiąga dochód z najmu w wysokości 23.844,90 zł miesięcznie.
Skarżąca została wezwana do przedłożenia dokumentów źródłowych celem usunięcia wątpliwości w zakresie określonych we wniosku możliwości płatniczych. Skarżąca nie wykonała wezwania.
Odmawiając przyznania prawa pomocy Sąd I instancji wskazał, że skarżąca nie wykazała w sposób wiarygodny wysokości uzyskiwanych dochodów oraz wysokości ponoszonych wydatków. Nie przedstawiła w sposób rzetelny informacji o swojej sytuacji majątkowej uniemożliwiając tym samym prawidłową ocenę rozpoznawanego wniosku. Skarżąca nie udzieliła informacji o posiadanych rachunkach bankowych i saldzie tych rachunków, nie udokumentowała wysokości wydatków na utrzymanie domu, wysokości zaciągniętych zobowiązań kredytowych, o których istnieniu twierdziła we wniosku.
W ocenie Sądu I instancji, sytuacja majątkowa skarżącej, wynikająca z oświadczeń zawartych we wniosku, jest tego rodzaju, że bez wykazania przez skarżącą wysokości miesięcznych wydatków, nie można uwzględnić wniosku o przyznanie prawa pomocy. Uzyskiwanie dochodu na poziomie 23.844,90 tys. zł miesięcznie z pewnością jest wystarczająca kwotą do pokrycia kosztów sadowych.
Skarżąca złożyła zażalenie na powyższe postanowienie. Wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia i przyznanie jej prawa pomocy poprzez zwolnienie z kosztów sądowych. W ocenie skarżącej, udokumentowała swoją sytuację majątkową w sposób wiarygodny.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do treści art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245, art. 246 oraz art. 252 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) stronie może zostać przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Od Sądu zależy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania pomocy prawnej.
Użyte w art. 246 § 1 pkt 1 i 2 określenie "gdy osoba wykaże" oznacza, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania, że jej dochody i sytuacja życiowa nie pozwalają na poniesienie jakichkolwiek czy choćby pełnych kosztów postępowania. Strona powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy.
Z kolei stosownie do treści art. 255 p.p.s.a. jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego.
Zasadnicze znaczenie dla niniejszego rozstrzygnięcia ma okoliczność, że skarżąca pomimo wezwania nie przedstawiła wymaganych przez Sąd I instancji dokumentów i oświadczeń, ani też nie wyjaśniła ewentualnego braku możliwości ich przedłożenia. Brak wykonania przez skarżącą powyższego obowiązku obligował Sąd I instancji do dokonania oceny jej sytuacji majątkowej wyłącznie na podstawie złożonego, urzędowego formularza. Z oświadczenia złożonego na formularzu, jak słusznie wskazał Sąd I instancji, wynika natomiast, że skarżąca otrzymuje wysoki, miesięczny dochód, który z pewnością jest wystarczający dla poniesienia kosztów sądowych. Wbrew twierdzeniom skarżącej, nie wykazała ona w sposób prawidłowy ponoszonych wydatków, bowiem poprzestała na gołosłownym oświadczeniu, że ponosi wysokie koszty leczenia, utrzymania małoletniego dziecka i spłaty kredytów bankowych. Na aprobatę zasługuje więc zarówno odmowa przyznania prawa pomocy, jak również wcześniejsze wezwanie do złożenia dodatkowych dokumentów i oświadczeń.
Podkreślenia wymaga zasada, że to na stronie postępowania ciąży obowiązek partycypowania w finansowaniu prowadzonego z jej inicjatywy procesu sądowego, a wyjątkiem jest przerzucenie całego obowiązku w tym zakresie na Skarb Państwa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku trafnie uznał, że skarżąca nie wykazała w dostateczny sposób, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania, a tym samym brak było podstaw do przyznania jej prawa pomocy.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.