Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 21 stycznia 2010 r., sygn. akt VII SA/Wa 2145/09 odmówił na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 53, poz. 1270 ze zm.) przyznania Szkole [...] w W. prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Szkoły [...] w W. na postanowienie M. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2009 r. nr [...]w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia.
W uzasadnieniu Sąd wskazał, że ogólną zasadą postępowania przed sądami administracyjnymi jest ponoszenie przez strony kosztów sądowych, a zwalnianie od uiszczenia kosztów jest instytucją wyjątkową, której stosowanie jest uzależnione od spełnienia przesłanki z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. Tylko zupełny brak możliwości finansowych może skutkować zwolnieniem od ich ponoszenia. Sąd zaznaczył, że chodzi o taką sytuację finansową, która obiektywnie nie daje możliwości zgromadzenia odpowiednich środków na poniesienie kosztów sądowych.
Sąd wskazał, że w formularzu wniosku Szkoła [...]w W. podała, iż swoją działalność finansuje z budżetu państwa i ze środków pozabudżetowych. Podkreśliła, że w budżecie uczelni nie zostały zabezpieczone odrębne środki na koszty postępowań sądowych i uczelnia zmaga się aktualnie z trudną sytuacją finansową. Z nadesłanego wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wysokość kapitału zakładowego, majątku lub środków finansowych Uczelni wynosi na dzień 31 grudnia 2008 r. 1.587.535.409,24 złotych zaś wartość środków trwałych wnioskodawcy 1.748.177.055,92 złotych. Strata na dzień 31 grudnia 2008 r. wynosiła 12.944.222,27 złotych. Na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku tj. na koniec października 2009 r. wnioskodawca posiadał na koncie zadłużenie w kwocie 49.862.682,08 złote oraz środki finansowe w kwocie 24.697,58 złote.
Sąd stwierdził, że zgodnie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. zwolnienia od kosztów sądowych nie uzasadnia trudna sytuacja finansowa, zadłużenie, ale brak jakichkolwiek środków, które strona mogłaby przeznaczyć na opłaty sądowe.
W ocenie Sądu nie można przyjąć, że jedynym przesądzającym argumentem przemawiający za zwolnieniem od kosztów sądowych jest wskazana przez skarżącą strata za 2008 r. oraz zadłużenie na jednym z rachunków bankowych. Uwzględniając bowiem wysokość kapitału zakładowego, środków trwałych, a także zgromadzone na jednym z rachunków bankowych środki w wysokości 24.697,58 zł Sąd uznał, że skarżąca jest w stanie ponieść koszty postępowania, które na tym etapie postępowania wynoszą 100 zł.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła Szkoła [...], zarzucając obrazę art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. poprzez brak przyjęcia, że Uczelnia nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z uwagi na powyższe strona wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz wydanie postanowienia w przedmiocie zwolnienia skarżącego w zakresie częściowym od ponoszenia kosztów sądowych.
W uzasadnieniu podano, że uczelnia wykazuje aktualnie stratę, a środki z konta bankowego nie pozwalają na pokrycie pełnych kosztów wielu postępowań sądowych i administracyjnych, które toczą się z udziałem Szkoły [...]. Ponadto uczelnia nie może dokonać zbycia swojego majątku trwałego w celu pokrycia strat oraz uiszczenia pełnych kosztów sądowych w niniejszej sprawie, ponieważ na zbycie nieruchomości należącej do państwowej osoby prawnej prowadzącej działalność z zakresu szkolnictwa wyższego zgodę musi wyrazić Minister Skarbu Państwa, który z zasady odmawia takim wnioskom Uczelni.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym - gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Zaś w myśl art. 246 § 2 pkt 2 przyznanie takiemu podmiotowi prawa pomocy w zakresie częściowym może nastąpić, gdy jednostka wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.
Rozpoznając wniosek Szkoły [...] o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od opłat sądowych w całości Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawidłowo ocenił sytuację materialną strony w kontekście zgłoszonego żądania.
Jak słusznie podniósł Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. zwolnienia od kosztów sądowych nie uzasadnia trudna sytuacja finansowa, zadłużenie strony, osoba prawna winna bowiem wykazać, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Niezależnie od dokonanej analizy danych zawartych w oświadczeniu o majątku i dochodach Szkoły [...] Sąd stwierdził, że sama wartość środków zgromadzonych na wskazanym rachunku bankowym (24.697,58 zł) wielokrotnie przewyższa wysokość wpisu od skargi (100 zł) a skarżąca nie wykazała w żaden sposób, iż środków tych nie może przeznaczyć na poniesienie kosztów postępowania sądowego.
Powyższa ocena nie została skutecznie podważona w zażaleniu. Podkreślona przez skarżącą trudna sytuacja finansowa Uczelni, która prowadzi wiele postępowań sądowych i administracyjnych nie przekreśla prawidłowości kwestionowanego stanowiska Sądu, które w ustalonych okolicznościach sprawy należało podzielić.
Wobec podniesionych powyżej okoliczności Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) oddalił zażalenie.