Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 11 grudnia 2013 r., sygn. akt VII SA/Wa 1674/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił J. A. K. dopuszczenia do udziału w postępowaniu w charakterze uczestnika postępowanie w sprawie ze skargi J. M. na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] 2013 r. znak [...] w przedmiocie odmowy skreślenia z rejestru zabytków.
Sąd I instancji w uzasadnieniu wskazał, że przedmiotem postępowania sądowego jest skarga obecnego właściciela dworu w [...] J. M. na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] 2013 r. znak [...], utrzymującą w mocy decyzję tego organu z dnia [...] 2012 r., odmawiającą skreślenia z rejestru zabytków budynku dworu w [...] gm. [...], stanowiącego element zespołu dworskiego wpisanego do rejestru decyzją Wojewody [...] z dnia [...] 1996 r. pod numerem [...].
Na rozprawie dnia 11 grudnia 2013 r. pełnomocnik skarżącego wniósł o oddalenie wniosku. Zaznaczył, że J. A. K. (dalej wnioskujący) nie brał udziału w postępowaniu przed organem i zastosowanie do jego sytuacji procesowej ma art. 33 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej ppsa), który stanowi, że udział w postępowaniu sądowym może zgłosić również osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego. Postępowanie dotyczy interesu prawnego danej osoby w rozumieniu art. 28 kpa w tym sensie, że w wyniku takiego postępowania wydaje się decyzję, która rozstrzyga o prawach lub obowiązkach tej osoby.
W aktualnym stanie prawnym nieruchomości (dworu), stanowiącej własność skarżącego J. M., będącej przedmiotem wpisu do rejestru zabytków, interes wnioskującego nie jest interesem prawnym a jedynie interesem faktycznym (k. 95-97 akt sądowych).
Zażalenie na powyższe rozstrzygnięcie wywiódł J. A. K., podnosząc że od ponad 20 lat podejmuje różne czynności prawne i faktyczne przed różnymi organami i Sądami w kierunku odzyskania tej nieruchomości, również na zasadzie zabytkowego statusu. J. A. K. i wskazał, że swój interes prawny wywodzi z faktu bycia spadkobiercą byłego właściciela przedmiotowej nieruchomości – A. K. (k. 106-115 akt sądowych).
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 33 § 2 ppsa, udział w charakterze uczestnika postępowania sądowoadministracyjnego może zgłosić osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego.
W orzecznictwie sądowym i piśmiennictwie utrwalony jest pogląd, że o tym, czy wnioskodawca ubiegający się o udział w postępowaniu sądowoadministracyjnym ma interes prawny w danej sprawie, decyduje norma prawa materialnego, na której oparto zaskarżony akt administracyjny, a nie interes faktyczny (wyrok NSA z 15.4. 1993 r., I SA 1719/92, OSP 1994, z. 10, poz. 199, z aprobującą glosą P. Kucharskiego).
Uchwałą składu 7 sędziów z dnia 10 stycznia 2011 r., I OPS 3/10 Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że paragraf 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz.U. R.P. nr 10, poz. 51 ze zm.) może stanowić podstawę do orzekania w drodze decyzji administracyjnej o tym, czy dana nieruchomość lub jej część wchodzi w skład nieruchomości ziemskiej, o której mowa w art. 2 ust. 1 lit. e/ dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz.U. R.P. nr 4, poz. 17 ze zm.; ONSAiWSA 2011/2 23). Uchwałą z dnia 5 czerwca 2006 r., I OPS 2/06 składu 7 sędziów Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że przepis § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. nr 10, poz. 51 ze zm.) może stanowić podstawę do orzekania w drodze decyzji administracyjnej o tym, czy dana nieruchomość lub jej część wchodzi w skład nieruchomości ziemskiej, o której mowa w art. 2 ust. 1 lit. e/ dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r. nr 3, poz. 13 ze zm., ONSAiWSA 2006/5/123).
Sąd I instancji nie ustalił, czy J. A. K. nie wytoczył sprawy o to, czy część nieruchomości, stanowiącej zespół dworsko-parkowy, położonej w [...], nie wchodzi w skład nieruchomości ziemskiej, o której mowa w art. 2 ust. 1 lit. e/ dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz.U. R.P. nr 4, poz. 17 ze zm.).
Normą materialnoprawną, która uzasadniałaby dopuszczenie J. A. K. do udziału w charakterze uczestnika w przedmiotowym postępowaniu sądowoadministracyjnym, jest art. 922 § 1 kc w zw. z art. 2 ust. 1 lit. e/ dekretu PKWN.
W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 ppsa, orzekł jak w sentencji postanowienia.