Postanowienie NSA z 17 maja 2017 r., II OZ 482/17

Sąd

` POSTANOWIENIE Dnia 17 maja 2017 r. Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 17 maja 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 6 lutego 2017 r. sygn. akt II SA/Go 628/16 o odrzuceniu wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej

Sprawa

w sprawie ze skargi A. P. na postanowienie Wojewody L. z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania postanawia: oddalić zażalenie

Skład

Sędzia NSA Anna Łuczaj przewodniczący

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 6 lutego 2017 r. sygn. akt II SA/Go 628/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim odrzucił wniosek A. P. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej.

W uzasadnieniu Sąd wskazał, że wyrokiem z dnia 29 września 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim oddalił skargę A. P. na postanowienie Wojewody [...] z dnia 8 czerwca 2016 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania. W sprawie nie sporządzono uzasadnienia wyroku, a orzeczenie stało się prawomocne od dnia 1 listopada 2016 r.

Pismem z dnia 6 stycznia skarżąca złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej.

Sąd wskazał, że zgodnie z stosownie do art. 177 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 z późn. zm.) – dalej: p.p.s.a. skargę kasacyjną wnosi się do sądu, który wydał zaskarżony wyrok lub postanowienie, w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem. Z powyższego przepisu wynika, a contrario, że termin do złożenia skargi kasacyjnej nie może rozpocząć się jeżeli doręczenie, o jakim mowa nie nastąpi. Jednocześnie w myśl art. 141 § 2 p.p.s.a., w sprawach, w których skargę oddalono, uzasadnienie wyroku sporządza się na wniosek strony zgłoszony w terminie siedmiu dni od dnia ogłoszenia wyroku albo doręczenia odpisu sentencji wyroku. Skutki prawne niezachowania terminu oraz podstawy prawne jego przywrócenia reguluje art. 85-89 p.p.s.a. Zgodnie z treścią art. 85 p.p.s.a. czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Ponadto w myśl art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Jednakże spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci, zgodnie z brzmieniem art. 88 p.p.s.a., na posiedzeniu niejawnym.

Sąd pierwszej instancji stwierdził, że skarżąca nie złożyła wniosku o sporządzenie uzasadnienia i doręczenie odpisu wyroku z uzasadnieniem (mimo że w zawiadomieniu o terminie rozprawy była o tym pouczona), w konsekwencji czego nie nastąpiło doręczenie wyroku z uzasadnieniem. Wobec powyższego termin wniesienia skargi kasacyjnej nie rozpoczął swojego biegu, a wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej nie był dopuszczalny (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 września 2006 r., sygn. akt II OZ 861/06). W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 88 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.

Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła A. P.. Skarżąca wyjaśniła, że uiściła wpis od skargi, na którą to należność zaciągnęła pożyczkę stosownie do wezwania sądowego i oczekiwała na wyrok w tej sprawie. Obecność na rozprawie skarżącej nie była obowiązkowa, stąd też nie stawiła się do sądu. Jednakże oczekiwała, że sprawa zostanie zakończona i "doczeka się ogłoszenia wyroku, jak też sentencji wyroku". Skarżąca podniosła, że posiada wykształcenie zawodowe (kolejowe) i nie zna się na prawie administracyjnym. Skoro nie otrzymała uzasadnienia wyroku, to nie złożyła skargi kasacyjnej od tego orzeczenia. W oparciu o powyższą argumentację skarżąca wniosła o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, który to termin nie został przez nią dotrzymany z przyczyn od niej niezależnych a nadto o przyznanie prawa pomocy. Skarżąca podniosła również zarzuty odnoszące się do dokonanej dobudowy obiektu.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Przepis art. 177 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), dalej: p.p.s.a., stanowi, że skargę kasacyjną wnosi się do sądu, który wydał wyrok lub postanowienie, w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem.

Skarga kasacyjna nie może zatem być skutecznie wniesiona bez uprzedniego wniosku o sporządzenie uzasadnienia. Podmiot, który nie wystąpi o uzasadnienie orzeczenia, nie może wnieść skutecznie skargi kasacyjnej.

Z powyższego przepisu wynika, a contrario, że termin do złożenia skargi kasacyjnej nie może rozpocząć się, jeżeli doręczenie, o jakim mowa nie nastąpi (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 września 2006 r., sygn. akt II OZ 861/06, CBOIS).

Stosownie do art. 141 § 2 p.p.s.a. w sprawach, w których skargę oddalono, uzasadnienie wyroku sporządza się na wniosek strony zgłoszony w terminie siedmiu dni od ogłoszenia wyroku.

Przepis art. 141 p.p.s.a. wyraźnie wskazuje, że nie istnieje zasada obligatoryjnego sporządzania przez sądy administracyjne uzasadnienia wszystkich wyroków. Wobec tego warunkiem koniecznym sporządzenia uzasadnienia było złożenie wniosku o jego sporządzenie w trybie określonym w art. 141 § 2 p.p.s.a. W takim przypadku tj. sporządzenia uzasadnienia wyroku na wniosek strony, odpis wyroku z uzasadnieniem doręcza się tylko tej stronie, która złożyła wniosek - art. 142 § 2 p.p.s.a.

Z treści przepisu art. 141 § 2 p.p.s.a. jednoznacznie wynika, że termin do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku biegnie od dnia ogłoszenia wyroku oddalającego skargę (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 listopada 2004r., sygn. akt OZ 565/04, niepubl., B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2005, s. 330).

Siedmiodniowy termin do zgłoszenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku oddalającego skargę jest terminem ustawowym. Terminy ustawowe charakteryzują się tym, że nie mogą być przedłużane ani skracane; mogą być zaś przywracane na wniosek strony.

Podkreślić należy, że stosownie do treści art. 86 § 1 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Postanowienie o przywróceniu terminu albo odmowie jego przywrócenia może być wydane na posiedzeniu niejawnym.

Zgodnie zaś z art. 89 p.p.s.a. spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywróceniu terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie przysługuje zażalenie.

W świetle powyższych rozważań prawnych należy stwierdzić, że termin do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, o jakim mowa w art. 141 § 2 p.p.s.a., biegł w rozważanej sprawie od dnia ogłoszenia wyroku, tj. od dnia 29 września 2016 r. i upłynął w dniu 3 października 2016 r. Podkreślić także należy, że skarżąca prawidłowo została poinformowana w zawiadomieniu o rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gorzowie Wielkopolskim, że w sprawach, w których skargę oddalono, uzasadnienie wyroku sporządza się wyłącznie na wniosek strony zgłoszony w terminie siedmiu dni od dnia ogłoszenia wyroku (pouczenie zawarte w pkt 1 zawiadomienia o terminie rozprawy, k. 24 akt sądowych).

W terminie otwartym do wniesienia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku nie został złożony przez stronę skarżącą taki wniosek. W tych okolicznościach powyższe orzeczenie stało się prawomocne od dnia 1 listopada 2016 r. (k. 39 verte akt sądowych).

Rację ma Sąd pierwszej instancji, że w niniejszej sprawie wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej jest niedopuszczalny, gdyż nie rozpoczął biegu termin do wniesienia skargi kasacyjnej. Jak już wskazano wyżej skarżąca nie złożyła wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 29 września 2016 r. i jego doręczenie. Skoro zaś wniesienie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku stanowi warunek niezbędny do jego sporządzenia przez sąd (art. 141 § 2 p.p.s.a.) i bieg terminu do wniesienia skargi kasacyjnej nie może rozpocząć się, jeżeli nie nastąpiło doręczenie stronie skarżącej odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem (art. 177 § 1 p.p.s.a.), to powyższe oznacza, że termin do wniesienia skargi kasacyjnej w niniejszej sprawie w ogóle nie rozpoczął biegu. Tym samym skarżąca nie może wnieść skutecznie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej.

W sytuacji uznania przez Sąd, że wniosek o sporządzenie skargi kasacyjnej jest niedopuszczalny, Sąd nie mógł ocenić przesłanek przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej (art. 86 i 87 p.p.s.a.), a więc uprawdopodobnienia przez stronę braku winy w uchybieniu terminu (art. 86 § 1 i art. 87 § 2).

W tym stanie rzeczy, Sąd pierwszej instancji zasadnie odrzucił wniosek skarżącej o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 29 września 2016 r. na podstawie art. 88 p.p.s.a.

Jednocześnie zauważyć należy, iż w dniu 10 stycznia 2017 r. wpłynęły do Sądu pierwszej instancji dwa pisma sporządzone przez skarżącą w dniu 6 stycznia 2017 r. (nadane w Urzędzie Pocztowym w dniu 9 stycznia 2017 r.): wniosek "o przywrócenie terminu do złożenia apelacji od wyroku sygn. akt II SA/Go 628/16" oraz wniosek, w którym A. P. podnosi "do dnia dzisiejszego nie otrzymałam wyroku z uzasadnieniem". Takie samo stwierdzenie znajduje się w piśmie skarżącej sporządzonym w dniu 3 grudnia 2016 r. (wpłynęło do WSA w dniu 7 grudnia 2016 r.). W takiej sytuacji konieczne jest wyjaśnienie intencji strony, w tym czy wnosi o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Jednocześnie zaznaczyć należy, iż pismem z dnia 31 marca 2017 r. Okręgowa Izba Radców w Z. poinformowała, że pełnomocnikiem z urzędu wyznaczony został radca prawny A. P. Mając powyższe na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.