Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 10 marca 2014 r. sygn. akt IV SA/Wr 153/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odrzucił wniosek H. K. i Z. K. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi H. K. i Z. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] 2011 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie anulowania zameldowania w miejscu pobytu stałego.
W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że postanowieniem z 10 kwietnia 2013 r. IV SA/Wr 153/12 (dalej postanowienie z 10 kwietnia 2013 r.) Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu umorzył postępowanie sądowoadministracyjne w sprawie ze skargi H. K. i Z. K. (dalej skarżący) na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] 2011 r. nr [...] (dalej decyzja z [...] 2011 r.) w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie anulowania zameldowania w miejscu pobytu stałego. Postanowienie z 10 kwietnia 2013 r. jest prawomocne od dnia 12 lipca 2013 r. [Odpisy] postanowienia z 10 kwietnia 2013 r. wraz z uzasadnieniem i prawidłowym pouczeniem o przysługujących środkach zaskarżenia, doręczono odrębnymi przesyłkami zarówno H. K. i Z. K. Ze zwrotnych potwierdzeń odbioru wynika, że obie przesyłki odebrała H. K. dnia 7 maja 2013 r. (k. 198 i 199 akt sądowych). [Odpis] postanowienia z 10 kwietnia 2013 r. doręczono również adwokatowi W. B. dnia 18 kwietnia 2013 r., co wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru (k. 195 akt sądowych).
Pismem z 7 listopada 2013 r. Okręgowa Rada Adwokacka [...], w związku z pismem skarżących, cofnęła decyzję z [...] 2013 r. o wyznaczeniu adwokata W. B. pełnomocnikiem z urzędu skarżących i wyznaczyła nowego pełnomocnika w tej sprawie adwokata dra M. B. Pełnomocnik skarżących adwokat M. B., pismem z 16 grudnia 2013 r., złożył opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od postanowienia z 10 kwietnia 2013 r.
Pismem z 5 stycznia 2014 r. Okręgowa Rada Adwokacka [...], w związku z pismem adwokata M. B., cofnęła decyzję z [...] 2013 r. o wyznaczeniu wskazanego adwokata pełnomocnikiem z urzędu skarżących i wyznaczyła nowego pełnomocnika w tej sprawie adwokata D. K. Dnia 7 lutego 2014 r. pełnomocnik skarżących adwokat D. K. wniosła skargę kasacyjną od postanowienia z 10 kwietnia 2013 r., nie składając wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu postanowieniem z 19 lutego 2014 r. IV SA/Wr 153/12 (dalej postanowienie z 19 lutego 2014 r.), na podstawie art. 178 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej ppsa), odrzucił skargę kasacyjną, bowiem została złożona z uchybieniem ustawowego terminu i nie został jednocześnie złożony wniosek o przywrócenie terminu do jej wniesienia. [Odpis] postanowienia doręczono pełnomocnikowi skarżących adw. D. K. dnia 24 lutego 2014 r. (k. 398 akt sądowych).
Dnia 27 lutego 2014 r. pełnomocnik skarżących wyznaczony z urzędu wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od postanowienia z 10 kwietnia 2013 r. Do wniosku dołączył skargę kasacyjną od tegoż postanowienia. W uzasadnieniu podniósł, że składając skargę kasacyjną dnia 7 lutego 2014 r. nie uchybił terminowi do złożenia skargi, bowiem złożył ją w terminie 30 dni od daty ustanowienia go pełnomocnikiem z urzędu. Podał, że dnia 10 stycznia 2014 r. doręczono mu zawiadomienie Okręgowej Rady Adwokackiej [...] o wyznaczeniu go pełnomocnikiem z urzędu. Następnie 14 stycznia 2014 r. udostępniono mu akta i mógł zapoznać się ze sprawą. Podniósł, że składając skargę kasacyjną dnia 7 lutego 2014 r., tj. przed upływem 30 dni od rzeczywistej możliwości zapoznania się z aktami sprawy, nie uchybił terminowi do wniesienia skargi kasacyjnej.
Odrzucając wniosek skarżących o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej Sąd I instancji wskazał, że z akt sprawy wynika, że [odpisy] postanowienia z 10 kwietnia 2013 r. doręczono skarżącym dnia 7 maja 2013 r. (k. 198 i 199 akt sądowych). Trzydziestodniowy termin do złożenia skargi kasacyjnej upłynął dnia 6 czerwca 2013 r. (czwartek). Okręgowa Rada Adwokacka [...] wyznaczyła pełnomocnikiem skarżących adwokat D. K. Jak podał pełnomocnik we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, zawiadomienie o wyznaczeniu go pełnomocnikiem z urzędu doręczono mu dnia 10 stycznia 2014 r. Następnie 14 stycznia 2014 r. zapoznał się z aktami sprawy. Dnia 7 lutego 2014 r. pełnomocnik skarżących wniósł skargę kasacyjną od postanowienia z kwietnia 2013 r. Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od postanowienia z 10 kwietnia 2013 r. złożył 27 lutego 2014 r. (k. 399 akt sądowych).
We wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej pełnomocnik podał, że 10 stycznia 2014 r. doręczono mu zawiadomienie Okręgowej Rady Adwokackiej o wyznaczeniu go pełnomocnikiem w sprawie. Zatem skarga kasacyjna złożona dnia 7 lutego 2014 r. została wniesiona w terminie 30 dni od dnia powiadomienia pełnomocnika o jego ustanowieniu w sprawie. Z akt sprawy wynika, że 14 stycznia 2014 r. pełnomocnik zapoznał się z aktami sprawy, zatem zdaniem Sądu I instancji, z tym dniem ustała przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, i od tej daty należy liczyć siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, który upłynął 21 stycznia 2014 r. (wtorek). Skoro wniosek o przywrócenie terminu do dokonania uchybionej czynności został złożony 27 lutego 2014 r., to Sąd I instancji stwierdził, że nastąpiło to już po upływie wyżej zakreślonego terminu.
Nawet przyjmując liberalne podejście do ustalenia daty, od której rozpoczął bieg siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, polegające na przyjęciu, że pełnomocnik skarżących uzyskał realną możliwość sporządzenia i złożenia skargi kasacyjnej w dniu faktycznego jej wniesienia, tj. dnia 7 lutego 2014 r., to siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej upłynął 14 lutego 2014 r. (piątek). Zatem, według Sądu I instancji, wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej złożony 27 lutego 2014 r., został wniesiony z uchybieniem terminu określonego w art. 87 § 1 ppsa i jako spóźniony podlega odrzuceniu (k. 419, 421-426 akt sądowych).
Zażalenie na postanowienie z 10 marca 2014 r. wywiedli H. K. i Z. K., reprezentowani przez pełnomocnika z urzędu – adw. D. K., zarzucając postanowieniu naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy:
- 1. art. 18 § 1 pkt 6 [ppsa] przez jego niezastosowanie mimo, że dnia 10 kwietnia 2013 r. orzekał Sędzia biorący udział w rozpoznawaniu środka odwoławczego, wniesionego na orzeczenie, w którego wydaniu uczestniczył;
- 2. art. 57 § 1 kpa przez błędne ustalenie pierwszego dnia terminu we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, przez obliczenie go od dnia zdarzenia, czyli doręczenia skarżącym postanowienia z 10 kwietnia 2013 r., tj. 7 maja 2013 r., zamiast od dnia 8 maja 2013 r., co skutkowało nieprawidłowym uznaniem, że 30-dniowy termin do złożenia skargi kasacyjnej upłynął 6 czerwca 2013 r. podczas, gdy za koniec terminu uważa się upływ ostatniego dnia z wyznaczonej liczby dni (tu: 06.06.2013).
Wskazując na powyższe wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od postanowienia z 10 kwietnia 2013 r. i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych (k. 477-478 akt sądowych).
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Instytucja przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej ma na celu uniknięcie niekorzystnych skutków procesowych przez stronę, która z przyczyn przez siebie niezawinionych (np. przedłużającej się z powodu leżącej po stronie sądu procedury ustanowienia adwokata lub radcy prawnego) nie mogła dochować ustawowego terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Wniosek o przywrócenie terminu nie może jednak zostać uwzględniony, gdy ustalone okoliczności świadczą o zachowaniu się strony noszącym znamiona winy w jakiejkolwiek postaci, także polegającej na niedbalstwie (postanowienia Sądu Najwyższego z: 29.10.1999 r., I CKN 556/98; 4.3.2005 r., II UZ 72/04).
Zrzut naruszenia art. 18 § 1 pkt 6 ppsa nie mógł odnieść zamierzonego skutku. Art. 18 § 1 pkt 6 ppsa stanowi, że sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach, w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia. Niniejszy przepis dotyczy jedynie sytuacji, gdy w składzie rozpoznającym skargę kasacyjną w Naczelnym Sądzie Administracyjnym miałby się znaleźć sędzia, który brał udział w wydaniu zaskarżonego wyroku w instancji niższej, czyli w wojewódzkim sądzie administracyjnym (postanowienie NSA z 18 stycznia 2013 r., I OZ 1/13, Lex nr 1273849). Z taką sytuacją nie mamy do czynienia w rozpoznawanej sprawie.
W związku z powyższym w niniejszej sprawie nie istnieje podstawa prawna, by uważać, że Sędzia Tadeusz Kuczyński podlegał wyłączeniu od orzekania w niniejszej sprawie. Postanowieniem z 10 marca 2014 r. Sąd I instancji rozpoznawał wniosek skarżących o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, a nie oceniał słuszność postanowienia z 10 kwietnia 2013 r. Idąc tokiem rozumowania skarżących, każde postępowanie wpadkowe winno być rozpoznawane przez innego sędziego, czego ustawodawca nie wymaga. W związku z powyższym postanowienie z 10 marca 2014 r. nie wypełnia przesłanek zawartych w art. 183 § 2 pkt 4 ppsa.
Zarzut naruszenia art. 57 § 1 kpa również okazał się być nieuzasadniony. Sąd I instancji prawidłowo wskazał, że dnia 14 stycznia 2014 pełnomocnik skarżących zapoznał się z aktami, a więc z tym dniem ustała przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej i właśnie od 14 stycznia 2014 r. należało liczyć siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Natomiast w niniejszej sprawie pełnomocnik skarżących - adw. D. K. wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, złożył dnia 27 lutego 2014 r. (k. 399-400 akt sądowych), a więc niewątpliwie z uchybieniem terminu (art. 87 § 1 ppsa).
Zarzut dotyczący sposobu liczenia terminu do złożenia skargi kasacyjnej jawi się jako niezrozumiały, skoro pełnomocnik skarżących także wskazuje dzień 06 czerwca 2013 r. (czwartek) jako ostatni dzień, w którym skutecznie upływał termin do wniesienia skargi kasacyjnej (k. 388, 423, 478 akt sądowych). Zagadnienie to nie ma istotnego znaczenia w kontrolowanej sprawie, skoro uchybienie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej jest bezsporne, a przedmiotem zaskarżenia jest jedynie postanowienie o odrzuceniu wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Sąd I instancji nie stosował w sprawie art. 57 § 1 kpa, którego adresatem są organy administracji publicznej, lecz – prawidłowo – art. 85 i nast. ppsa.
W rozpoznawanej sprawie Sąd I instancji przyjął, że złożony wniosek o przywrócenie terminu nie podlegał merytorycznej ocenie, tj. nie został on złożony w ustawowym terminie. Stanowisko to jest prawidłowe. Z akt sprawy wynika, że adwokat D. K. o ustanowieniu w jego osobie pełnomocnika z urzędu dla skarżących dowiedziała się 10 stycznia 2014 r., a z aktami sprawy zapoznała się 14 stycznia 2014 r., który Sąd I instancji w okolicznościach niniejszej sprawy słusznie przyjął jako dzień ustania przyczyny uchybienia terminowi. Siedmiodniowy termin do złożenia wniosku, o którym mowa w art. 87 § 1 ppsa upłynął zatem bezskutecznie 21 stycznia 2014 r. Pełnomocnik skarżących wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej złożył 27 lutego 2014 r., a więc z uchybieniem siedmiodniowego terminu od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 ppsa). W konsekwencji wniosek ten jest spóźniony i na podstawie art. 88 ppsa podlegał odrzuceniu.
Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ppsa orzekł jak w sentencji postanowienia.
Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o wynagrodzeniu pełnomocnika ustanowionego na zasadzie prawa pomocy, gdyż art. 209 i 210 ppsa mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Natomiast wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 ppsa), przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258 – 261 ppsa. Stosownie do § 20 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu (j.t. Dz. U. z 2013 r., poz. 461) pełnomocnik winien złożyć wojewódzkiemu sądowi administracyjnemu stosowne oświadczenie, o jakim mowa w tym przepisie.