Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 17 kwietnia 2015 r., sygn. akt II SO/Rz 3/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wymierzył Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w Przemyślu grzywnę w wysokości 800 zł w sprawie z wniosku J.J. o wymierzenie SKO w Przemyślu grzywny na podstawie art. 55 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
W uzasadnieniu powyższego postanowienia Sąd I instancji wskazał, że analiza akt sprawy o sygn. II SA/Rz 345/15 dotyczącej przekazanej przez SKO w Przemyślu skargi J.J. z dnia 9 lutego 2015 r. na decyzję Kolegium z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji wskazuje, że wnioskodawca wniósł skargę do organu w dniu 9 lutego 2015 r., a ten w terminie 30 dni, czyli do dnia 11 marca 2015 r., nie wywiązał się z obowiązków określonych w art. 54 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej p.p.s.a. Przekazanie skargi nastąpiło dopiero w dniu 19 marca 2015 r. (data stempla pocztowego), tj. 8 dni po upływie ustawowego terminu i z tego też powodu zaistniała ustawowa przesłanka do wymierzenia organowi grzywny.
Sąd wskazał, że wyznaczony ustawowo termin ma istotne znaczenie dla stron i sprawności postępowania, na co słusznie zwraca uwagę skarżący. Co do zasady sąd administracyjny rozpoznaje sprawy według kolejności wpływu, a więc od daty wpływu skargi do sądu uzależnione jest to, kiedy zostanie ona skierowana do merytorycznego rozpoznania, przy uwzględnieniu ilości spraw oczekujących do rozpoznania na rozprawie.
Wobec powyższych wywodów Sąd I instancji uznał, że wniosek J.J. zasługiwał na uwzględnienie. Wyjaśnienia organu nie dawały natomiast podstawy do oddalenia wniosku bowiem nie potwierdziły, aby w sprawie zaistniały nadzwyczajne okoliczności uniemożliwiające przekazanie skargi do sądu w przewidzianym prawem terminie. Organ nie wyjaśnił, dlaczego akta sprawy, po złożeniu skargi w dniu 9 lutego 2015 r. zostały przekazane referentowi dopiero w dniu 16 marca 2015 r., a zatem już wówczas z uchybieniem terminu. Określony ustawowo 30-dniowy termin na przekazanie skargi do sądu jest wystarczający, aby skompletować akta sprawy i sporządzić odpowiedź na skargę.
Z przedstawionych wyżej względów Sąd Wojewódzki, nie negując równocześnie dużego wpływu spraw do organu, orzekł o wymierzeniu grzywny, która w niniejszej sprawie, w jego ocenie, spełniała dyscyplinująco – represyjną rolę. Wskazał, że niewątpliwie mając na uwadze wyjaśnienia organu grzywna ta będzie miała również charakter prewencyjny – przepisy prawa nie przewidują możliwości przedłużenia 30-dniowego terminu przewidzianego na przekazanie skargi do sądu, a rolą organu jest zapewnienie takiej organizacji pracy, aby terminu tego dochować. Opóźnienia w przekazaniu skargi nie można tłumaczyć koniecznością załatwiania spraw administracyjnych, gdyż co do zasady, termin ich załatwienia może zostać przedłużony zgodnie z odpowiednimi regulacjami k.p.a.
Odnosząc się zaś do wysokości grzywny Sąd I instancji uznał, mając na względzie 8-dniowy okres uchybienia oraz wyjaśnienia organu, że adekwatną będzie grzywna w wysokości 800 zł. Wskazał, że choć ostatecznie organ wywiązał się z ciążących na nim obowiązków przed rozpoznaniem wniosku o wymierzenie grzywny, to nadesłane akta sprawy nie były kompletne. Jak bowiem wynika z akt o sygn. II SA/Rz 345/15 konieczne było wezwanie organu o ich uzupełnienie, w tym w zakresie wniosku skarżącego inicjującego postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji.
W zażaleniu na powyższe postanowienie SKO w Przemyślu jako przyczynę opóźnienia w przekazaniu skargi wskazało okoliczność, że sprawa zainicjowana przez J.J. jest wielowątkowa, toczy się wielotorowo i w ostatnich latach była przedmiotem licznych rozstrzygnięć. Zaistniałe opóźnienie w przekazaniu skargi było również, w ocenie organu, wynikiem dużego obciążenia pracowników organu innymi sprawami oraz okoliczności, iż sprawozdawca przygotowujący projekt odpowiedzi na wniesioną skargę jest członkiem pozaetatowym, nie mieszka w Przemyślu i z natury rzeczy nie przebywa stale w siedzibie Kolegium, lecz wyłącznie na posiedzeniach. SKO w Przemyślu wskazało dalej, że wypełnienie przez organ obowiązku o jakim mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a. nawet po upływie terminu przewidzianego w tym przepisie, a przed wydaniem postanowienia kończącego postępowanie wywołane wnioskiem o wymierzenie organowi grzywny wyłącza możliwość wymierzenia grzywny. Wniosło o uchylenie zaskarżonego postanowienia i umorzenie postępowania, ewentualnie o odstąpienie od wymierzenia grzywny.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 54 § 1 i 2 p.p.s.a. skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania są przedmiotem skargi. Przepis ten statuuje bezwzględny obowiązek przekazania sądowi dokumentów warunkujących przeprowadzenie kontroli sądowej. Organ taki musi więc przekazać skargę sądowi, wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę, w terminie trzydziestu dni od dnia jej wniesienia.
Stosownie zaś do art. 55 § 1 p.p.s.a., w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2, sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Oznacza to, że przesłanką wymierzenia grzywny jest sam fakt nieprzekazania skargi sądowi administracyjnemu w terminie, bez względu na jego przyczyny. Wymierzając grzywnę sąd powinien wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności danej sprawy, w tym między innymi przyczyny niewypełnienia przez organ ciążącego na nim obowiązku (por. postanowienie NSA z dnia 25 września 2013 r. sygn. akt I OZ 818/13).
Aktualnie w orzecznictwie przyjmuje się, że grzywna, o jakiej mowa w art. 55 § 1 p.p.s.a., ma charakter mieszany, tj. dyscyplinująco – restrykcyjny, a wyłączną materialnoprawną przesłanką jej wymierzenia jest niewypełnienie obowiązków określonych w art. 54 § 2 p.p.s.a. Ustalając zaś wysokość grzywny sąd powinien wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności danej sprawy, w tym między innymi przyczyny niewypełnienia przez organ ciążącego na nim obowiązku oraz ile wynosił czas zwłoki w jego wykonaniu. W uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 listopada 2009 r., sygn. akt II GPS 3/09 podniesiono, że skoro z art. 54 § 2 p.p.s.a. wynika obowiązek dochowania określonego terminu, to uchybienie tej powinności mieści się w "niezastosowaniu się do obowiązków", będącym przesłanką wymierzenia grzywny na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a. W rezultacie przedmiot zaskarżenia określony w art. 55 § 1 p.p.s.a., obejmuje nie tylko zaniechanie przekazania sądowi skargi, odpowiedzi na skargę i akt sprawy, ale także zwłokę organu w dopełnieniu tej czynności. Dlatego NSA podziela pogląd Sądu pierwszej instancji, że fakt przekazania akt sprawy i udzielenie odpowiedzi na skargę nie czyniło niniejszego postępowania bezprzedmiotowym.
W przedmiotowej sprawie bezspornym jest, że organ nie przekazał skargi wraz z odpowiedzią na skargę i aktami sprawy w ustawowym terminie oraz wykonał ten obowiązek 8 dni po upływie ustawowego terminu.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie zasługują na uwzględnienie okoliczności usprawiedliwiające opóźnienie organu w przekazaniu skargi podniesione w zażaleniu. Wskazać należy, że organ zobowiązany jest dołożyć należytej staranności przy wykonywaniu zobowiązań nałożonych przez ustawę. Nawet okoliczności dotyczące utrudnień związanych z dużą ilością spraw w organie oraz wskazywanym przez ten organ skomplikowanym charakterem przedmiotowej sprawy, jak również podniesiona dopiero w zażaleniu okoliczność, że sprawozdawca w sprawie jest pozaetatowym, nie przebywającym stale w siedzibie Kolegium członkiem, nie są przekonywujące, bowiem to zadaniem organu jest odpowiednie zorganizowanie pracy, strona zaś nie może ponosić negatywnych skutków nieprofesjonalnych działań. W przedmiotowej sprawie stronie zaś została uniemożliwiona czy też utrudniona realizacja przysługującego jej prawa do szybkiego rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki. W niniejszej sytuacji bowiem nie można powiedzieć, aby strona miała możliwość skorzystania z tego prawa.
W takim stanie rzeczy należy stwierdzić, że wniosek skarżącego o wymierzenie organowi grzywny był uzasadniony. Biorąc pod uwagę, że stosownie do treści art. 154 § 6 p.p.s.a. grzywna może zostać ustalona do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa GUS na podstawie odrębnych przepisów oraz mając na względzie okres uchybienia i fakt, że organ wywiązał się z ciążących na nim obowiązków przed rozpoznaniem wniosku o wymierzenie grzywny, z zastrzeżeniem jednakże, że nadesłane akta sprawy nie były kompletne, ponadto biorąc pod uwagę wyjaśnienia organu - stwierdzić należy, że orzeczona w niniejszej sprawie wysokość grzywny określona w zbliżonej do dolnej dopuszczalnej granicy jest adekwatna do stopnia zawinienia organu w niniejszej sprawie.
Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. oddalił zażalenie.